Patxaran

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Etxean eginiko patxarana

Patxarana euskal alkoholdun edari gozo eta gorriluna da, %25-30 inguru alkohol bolumenean. Edaria basaranak anis-pattarrean beratzearen ondorioz lortzen da. Basaran aleak elorri beltz (Prunus spinosa) zuhaixkatik biltzen dira. Batzuetan kafe-ale gutxi batzuk eta banilla-leka bat gehitzen zaizkio, zaporea aldatu nahi bada. Bazkal edo afalostean eta oso hotz edaten da, liseriketan lagungarri.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Agirien arabera, patxarana Gonofre Nafarroakoa eta Teresa Arellanokoaren arteko ezkontzan zerbitzatu zen 1415ean. Gonofre Karlos III.aren semea zen. Badakigu Blanka erreginak patxarana hartu zuela Santa Maria de la Nieva monasterioan 1441ean, sendabelar gisa.

Hala ere, patxarana batez ere Nafarroako etxeetan ekoizten zen edaria izan da, XIX. mendean boladan jarri zen arte. Nahiz eta Euskal Herritik kanpora ez den oso ezaguna, nafar gazte ugarik soldaduska egitean patxaran botila zeramatenez zaletasuna hein batean Espainian hedatu zen.

XX. mende erdialdera hasi zen merkaturatzen, hainbat enpresa ekoizle sortu baitziren. Zaharrena Zoco da, lehen aldiz 1956 merkaturatua eta Ambrosio Velascoren familiak sortua, Viana inguruan patxarana ekoizten ibili den familia 1816tik eta egun Pernod Ricard enpresarena. Beste marka batzuk dira: La Navarra, Etxeko, Kantxa edo Barañano Atxa, besteren artean.

1988an Nafarroako Patxaranaren Kontseilu Arautzailea (Consejo Regulador del Pacharán Navarro) eratu zen, besteak beste ekoizpena, kalitatea eta botilaratzea kontrolatzen dituena. Oraingoz patxarana arautzen duen erakunde bakarra da, eta Nafarroako Patxarana Jatorri Izendapena sormarka ematen duena. 1990eko hamarkadatik aurrera, elorri beltza landatzen hasi zen basaranak lortzeko.

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroan ekoizten da patxaranaren %95. 2000an, Nafarroako 7,7 milioi litro patxaran saldu ziren[1].

Euskal Autonomia Erkidegoan ez dago Kontseilu Arautzailerik, baina ekoizleak bai, hala nola Amurrioko Destilería Atxa, zaharrenetakoa[2].

Azkainen Oldarki izeneko garagardoa ekoizten da, %6 patxaran duena.

Prestaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Basaranak adarrean (Elorri beltza).

Patxarana prestatzeko 250 gramo basaran behar da pattar litroko eta beratzen utzi 7 edo 8 hilabetez leku fresko eta ilunean. Denbora igarota, iragazi egin behar da, ziroparekin nahastu (ura eta azukrea batera irakinda) eta botilaratu.

Beratzean erramu hosto bat edo kafe-aleak[3] ere gehitu daitezke, ikutu berezia emateko. Gutxi batzuetan beste osagai ugari ere gehitu dakioke, hala nola, kamamila loreak, mitxoletak edo kanela zotza.

Dastaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beirazko baso edo kopa freskoan edatea aholkatzen da, 6 eta 8 Â°C artean. Edaria hozteko, botila hozkailuan sar daiteke edo izotz harriak gehitu. Hala ere, ez zaio izotz gehiegi gehitu behar, urtean zaporea indargetu eta aldatzen baitu.

Patxarana ez da hobetzen denbora igaro ahala, eta ekoizpenetik 2 edo 3 urte pasa baino lehen edatea aholkatzen da. Zapore gozoak berriz hartzeko aukera ematen du, baina gehiegizko kontsumoak urdaileko arazoak eragin ditzake. Gainera, pattar gozo gehienek bezala, biharamun edo bestondo txarra eragiten du.

Bitxikeriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Esan ohi denez, patxarana ekoiztu ondoren basaran beratuak jatea eromena sortzen du, edo patxaranarekiko betiko higuina.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Patxaran Aldatu lotura Wikidatan