Bergen

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Norvegiako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bergen (argipena)».
Bergen
Bergen
hiria
BergenComposite.jpg
Bergen hiriko hainbat irudi. Goialdean, hiribarnea. Erdialdean (ezkerra): Buekorps-en kale martxa. Erdialdean (erdialdea): Gamlehaugen. Erdialdean (eskubia): Bryggen auzoko zurezko etxe koloretsuak. Behealdean: Fyllingsdalen.Commons-logo.svg Irudi gehiago
Flag of Bergen, Norway.svg Bergen våpen.svg
Administrazioa
Herrialdea Norvegia
KonderriaHordaland våpen.svg Hordaland
Mendebaldeko Norvegia
AlkateaGunnar Bakke
Izen ofizialaBergen
Jatorrizko izenaBergen
Posta kodea5003–5098
Geografia
Koordenatuak60°23′33″N 5°19′24″E / 60.3925°N 5.3233°E / 60.3925; 5.323360°23′33″N 5°19′24″E / 60.3925°N 5.3233°E / 60.3925; 5.3233
Norway Hordaland - Bergen.svg
Azalera465 km²
Altuera5 m
Demografia
Biztanleria257.087 (2019)
Dentsitatea562 bizt/km²
Informazio gehigarria
Sorrera1070
Ordu eremuaUTC+01:00
Hiri senidetuakSeattle, Lübeck, Aarhus, Göteborg udalerria, Newcastle upon Tyne eta Rostock
Hizkuntza ofizialanorvegiera
http://www.bergen.kommune.no

Bergen (Speaker Icon.svg Bergen (i · ?)) Norvegiako bigarren hiria da. 267.600 biztanle ditu (2012ko abenduaren 18an). Udalerri bat izateaz gain, Hordaland konderriko hiriburua ere bada. Bergen Handia eta Bergen Hiriguneak bere barnean landa eta baserri kokaguneak ere hartzen ditu, 2012ko abenduko erroldaren arabera, 393.500 biztanle zituen. Hiriguneak 465 kilometro karratuko lurrazala du eta Bergenshalvøyeneko penintsulan dago. Erdigunea eta iparraldeko lurraldeak Byfjorden daude; aldiz, aldiriak hainbat irlatan banatuta daude. Bergen zazpi mendiak izeneko mendiek inguratua dago eta Hordalanden administrazio zentroa da. Zortzi udalerriz osatuta dago: Arna, Årstad, Åsane, Bergenhus, Fana, Fyllingsdalen, Laksevåg and Ytrebygda.

Merkataritza Bergenen 1020an hasi ,baina hiriguneak ez zuen 1070 arte bat egin. 1217tik 1299ra, Norvegiako hiriburu izan zen eta XIII. mendetik aurrera, Liga Hanseatikoaren departamentu. 1789 arte, Ipar Norvegiaaren eta atzerriaren arteko merkataritza eskubide esklusiboak izan zituen. Bryggen-go kaiak Gizateriaren ondare dira. Hiriak zenbait pairatu sufritu zituen. Norvegiako ekonomia eskola 1936an sortu zen eta Bergengo Unibertsitatea, 1946an. 1831tik 1972ra Bergen independentea izan zen, beste udalerriekin bat egin zuen arte.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bergen Norvegiako hego-mendebaldeko kostaldeko Hordaland konderrian dago, itsas ertzean bertan, ia itsasoaren altuera berean (7 m), zazpi mendiren magalean: Fløyen, Ulriken… Itsasertzean kokatuta eta mendiz inguratuta dagoelako, ez da oso hiri hotza izaten, gainontzeko Norvegiarekin alderatzen bada behintzat, eta ez da askotan 0º–z behetik jaisten.

Bergen hiriaren klimagrama.

Oro har, Bergengo klima ozeanikoa da, hezea. Uda epelak izaten ditu eta ekainetik abuztura 20º-ra iristen da. Neguak, azarotik martxoa bitarte, hotzak dira.

Oso ezaguna da jasotzen duen prezipitazio-kopuruagatik. Estatistikoki mundu osoan euri gehien jasotzen duen hiria da: hainbatetan etengabeko euri egunak jasaten ditu, asteak eta asteak atertu gabe. 2011an, adibidez, 268 egunetan euria egin zuen.

  Gnome-weather-few-clouds.svg   Datu klimatikoak (Bergen (1961–1990))   WPTC Meteo task force.svg  
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 3.6 4.0 8.9 12.1 15.0 16.8 19.6 18.4 15.2 11.2 6.9 4.7 10.5
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) −0.4 −0.5 3.1 5.0 7.2 10.2 11.5 11.6 9.1 6.6 2.8 0.6 5.2
Pilatutako prezipitazioa (mm) 190 152 170 114 106 132 148 190 283 271 259 235 2250
Prezipitazio egunak (≥ 1.0 mm) 21 17 19 17 17 16 18 19 23 24 22 22 235
Eguzki orduak 18.6 56.5 93.0 147.0 186.0 195.0 180.4 166.6 87.0 58.9 24.0 9.3 1179.3
Iturria: [1]

Turismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bergen Norvegiako hiririk dotore eta politenetako bat dela esan daiteke: fiordo ezagunen sarrera-gune bilakatu da eta, horren eraginez, itsas bidaietako Europako porturik garrantzitsuenetakoa. Bertan Bryggen auzoa dago — Gizateriaren Ondare dea—, portuko albo batean eta zurezko etxe koloretsuz osatua. Ikusmira ugariko hiria da: adinidez, kaiaren inguruko merkatua, Fløyen mendira igotzen den funikularra, Aquariuma, Bergenhusko gotorlekua bisitatu…

Kulturgune garrantzitsua da: 2000. urtean Europako Kultura Hiriburu izendapena jaso zuen. 1986ko maiatzaren 3an Eurovision Abesti Lehialketa bertan antolatu zen. Time aldizkariak berak Bergen hamalau "hiriburu europar ezkutu" artean kokatu zuen (2004ko abuztuan).

Festen aldetik, nabarmendu behar da Konstituzio Eguna (maiatzaren 17an): egun horretan, Norvegiako errege-erreginak hiria bisitatzen dute. Ospe handikoa da halaber Eguberrien ospakizunei su artifizialen bidez hasiera ematen dion Argien Jaialdia, azaroaren 28an.

Gainera, urte guztian zehar goza daiteke Grieghallen-en egiten diren musika-kontzertuekin, Edvard Grieg konpositore bergendar ezagunaren izena daraman aretoan. Musika jaialdiak ugariak dira: Nazioarteko Gitarra Jaialdia (ekaina), Lost Weekend edo Hole in the Sky (abuztua)… Baina denetan garrantzitsuena maiatza eta ekaina arteko Bergengo Nazioarteko Jaialdia da.

Era berean, Komikien eta Jan-edanen Jaialdiak (irailean) eta Bergengo Nazioarteko Zinemaldia (urrian) ospetsuak dira.

Hiriko ikuspegi bat.


Hiritar ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. http://worldweather.wmo.int/008/c00022.htm World Meteorological Organisation (Nazio Batuak)

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]