Rijeka

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Rijeka

Rijeka
Italieraz Fiume
Estatua KroaziaKroazia
Eskualdea Primorje-Gorski Kotar
Alkatea Vojko Obersnel
Koordenatuak

45°19′N 14°25′E / 45.317°N 14.417°E / 45.317; 14.417Koordenatuak: 45°19′N 14°25′E / 45.317°N 14.417°E / 45.317; 14.417

Rijeka non dagoen adierazten duen Kroazia-ko/-go/-eko mapa
Rijeka
Eremua 44 km²
Posta kodea 51000
Biztanleria 128,735 bizt. (2011)
Dentsitatea 2,93 bizt./km²
Telefono aurrizkia 051
http://www.rijeka.hr/

Rijeka (italieraz Fiume), Primorje-Gorski Kotar eskualdearen hiriburua da eta 128.735 biztanle ditu (hiri barrutian 213.842). Kroaziako itsas portu garrantzitsuena da eta Zagreb eta Spliten ondoren herrialdeko hirugarren hiri handiena. Rječina ibaia itsasoratzen da bertan.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi herri zeltaren aztarnak aurkitu dira, Tarsatica Rijekako muinoan eta Liburni itsasertzean. Erromatarrek Tarsatica municipium bihurtu zuten eta Flumen izena ezarri zioten. XIII mendeko dokumentuetan Flumen eta Rika izenak agertzen dira, biek ere "ibaia" esan nahi dute, nahiz eta izen ofiziala Flumen Sancti Viti izan.

Rijeka 1689an (Valvasorren liburua)

V mendetik aurrera hainbat herriren eskuetan egongo da, eta beraz ostrogodoak, bizantziarrak, lonbardoak, avaroak, frankoak, kroatak eta hungariarrak izango dira Rijekaren jabe baina 1466an Habsburgotarren esku geldituko da 1870ean hungariarrei eskutan utzi arte. Kroaziak Austria-Hungariako inperioan autonomia bazuen ere, hungariarrek zuzenean kontrolatuko zuten, inperioaren nazio arteko itsas portu bakarra baitzen.

Lehen Mundu Gerran Austria-Hungariako inperioa zatitzean hiriaren kontrola eskatu zuten bai italiarrek eta baita jugoslaviarrek ere. Italiarrek zioten hiriaren %88a italiarra zela, eta jugoslaviarrek aldiz inguru guztian kroaziarrak zirela nagusi. 1920an errepublika autonomoa izan zen 1924ean Mussolinik Italiarentzat kokistatu arte.

1947an baina Jugoslaviaren esku gelditu zen eta 1991ean Kroaziako hiri bihurtu zen.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Rijeka hiri industriala da. Itsas portu erraldoia dauka eta ontzigintzak garrantzia handia dauka hiriaren ekonomian.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datu klimatikoak (Rijeka)
Hila Urt Ots Mar Api Mai Eka Uzt Abu Ira Urr Aza Abe Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C) 20.0 21.4 24.0 27.3 33.7 36.7 40.0 38.1 34.8 28.8 25.5 20.4 40.0
Batez besteko tenperatura maximoa (°C) 8.7 9.5 12.4 16.1 20.9 24.6 27.7 27.6 23.6 18.6 13.4 10.0 17.8
Batez besteko tenperatura (ºC) 5.6 6.2 8.8 12.6 17.1 20.8 23.4 23.1 19.1 14.5 10.1 6.9 14
Erregistraturiko tenperatura minimoa (°C) -11.4 -12.8 -7.7 -0.2 2.1 7.4 10.4 9.1 4.8 0.6 -4.5 -8.9 -12.8
Batez besteko tenperatura minimoa (°C) 2.7 3.2 5.5 8.8 12.0 16.2 18.6 18.5 15.3 11.1 7.1 4.1 10.3
Pilatutako prezipitazioa (mm) 134.9 114.3 104.0 110.7 102.4 110.8 82.0 100.2 165.3 175.7 183.4 154.2 1537.9
Prezipitazio egunak (≥ 1 mm) 11 9 10 12 12 12 10 9 9 10 12 12 128
Elur egunak (≥ 1 mm) 1 1 1 0 0 0 0 0 0 0 0 1 4
Eguzki orduak 108.9 124.5 149.9 176.3 235.4 252.3 298.4 274.6 204.2 163.9 102.8 96.9 2188.1
Iturria (1): World Meteorological Organisation (UN)[1]
Iturria (2): National Meteorological and Hydrological Service (Croatia) [2]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Riva pasealekua: Rijekako itsasertzeko pasdealekua da. Bertan kroaziar, vienar eta italiar arkitektoek palazio ugari eraiki zituzten 1870 eta 1914 artean. Bertan daude halaber Antzoki Nazionala eta Estalitako merkatua.
  • San Vito katedrala (kroazieraz Katedrala Svetog Vida): Ertaroan zegoen elizaren gainean gaur egungo katedrala sortu zuten jesuitek 1638an.
  • Rijekako unibertsitatea (kroazieraz Sveučilište u Rijeci): 1632. urtean fundatu zen unibertsitatea Rijekan, nahiz eta orain dagoena 1973koa izan.
  • "Ivan pl. Zajc" Kroaziako Antzoki Nazionala: 1765ean eraiki zen.
  • Museoak: Arte Garaikidearen museoa eta Itsasgintzaren historiaren museoa dira garrantzitsuenak.

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

NK Rijeka da hiriko futbol talde nagusia. Jugoslaviako Kopa birritan eta Kroaziakoa ere birritan irabazi ditu.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Rijeka Aldatu lotura Wikidatan