Landak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Landak / Landes (40)
Landak
Eskualdea Akitania
Prefetura Mont-de-Marsan
Azpiprefeturak Akize
Kokapen mapa
Biztanleria 327.334
(1999)
Dentsitatea 35,41 bizt / km²
Eremua 9.243 km²
Barrutiak 2
Kantonamenduak 30
Herriak 331
Departamendu
burua
Henri Emmanuelli
(PS)
Kontseilu Orokorraren webgunea

Landak edo Landes[1] (okzitanieraz: Lanas edo Lanes; ofizialki frantsesez: Landes, lɑ̃d ahoskatua) Frantziako 40. departamendua da, eta Akitania eskualde administratiboko bost departamenduetako bat da. Okzitaniako Gaskoinia eskualde historikoan dago, halaber. Izena "Gaskoiniako Landak" (las Lanas de Gasconha) eskualde naturaletik hartu zuen baina beren mugek ez dute bat egiten. Prefektura Mont-de-Marsan hirian dago; Akize, beste hiri nagusia, azpiprefetura da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

9.234 km²-ko azalera dauka eta 367.492 biztanle (2007).

Mugakideak hauek ditu: Pirinio Atlantikoak, Gironda, Lot-eta-Garona eta Gers departamenduak, eta Ozeano Atlantikoa. Frantzia metropolitarreko bigarren departamendu handiena da.

Hiri nagusiak: Akize, Mimizan, Biscarrosse, Hossegor, Capbreton, Aire-sur-l'Adour, Chalosse.

Landetako basoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Landetako basoa»

Landetako basoak milioi bat hektarea baino gehiagoko azalera du, eta Mendebaldeko Europako basorik handiena da. Basoa Pinus pinaster pinuaz osaturik dago nagusiki. Beste baso europar asko ez bezala, Landetako basoa ia bere osotasunean gizakiak sortuta eta xede industrialekin administratua dago. Pinu landaketa masibo hau XVIII. mendean hasi zen Pays de Buch eskualdean, Girondan, higadura geldiarazteko eta lurra garbitzeko.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landesko historia Gaskoinakoari lotua da. Tarbeli herri akitaniar euskalduna bizi zen bertan erromatarren garaian eta, X. mendetik aurrera, Akizeko bizkonderria nabarmendu zen gainerako jaurerri txikien artetik. Ondoko mendeetan jaurerri txikitan banatu zen lurralde hura guztia eta horien artean nabarmendu zen, XV. mendetik aurrera, Albreteko etxea, Nafarroako erregetza eskuratu baitzuen XVI. mendean. Landa izenak geografia adiera soila baizik ez zuen izan luzaroan eta 1789. urtean izen horretara bildu zituzten Gaskoinako mendebaleko lurralde asko Landesko departamendua osatzeko.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren bilakaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
- - - - 281.504 - 288.077 - 302.196
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
309.832 300.839 306.693 300.528 303.508 301.143 302.266 297.842 292.884
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
291.586 293.397 288.902 263.937 263.111 257.186 251.436 248.395 248.943
1962 1968 1975 1982 1990 1999 2007 2011 -
260.495 277.381 288.323 297.424 311.461 327.334 367.492 387.929 -


Oharrak:

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landetako lurrak guztiz lauak eta hondarrak hartuak dira neurri handi batean. XVIII. mendearen bukaeran hasi ziren bertako lintzurak idortzen eta XIX. mendean pinu sail handiak landatu zituzten, hondar dunen zabaltzea gerarazteko. Aturri eta honen adarra den Midouze dira Landesko ibai nagusiak. Aturri ibaiaren hegoaldean, Biarnoko mugan, daude Landesko departamenduko goi-eremu bakarrak. XIX. mendetik aurrera, Frantziako basoalde oparenetakoa bilakatu zen Landes eta garrantzi handia du egun ere bertako zur industriak (Landetako pinua). Gainerakoan, laborantzari loturiko lurraldea da Landes, eta garrantzia hartu du azken urteotan bertako kostaldeko turismoak.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Landak Aldatu lotura Wikidatan