Boro

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Boroa
5 BerilioaBoroaKarbonoa
-

B

Al
B-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Boroa, B, 5
Serie kimikoa Metaloideak
Taldea, periodoa, orbitala 13, 2, p
Itxura Beltza-marroia
Boroa
Masa atomikoa 10,811 g/mol
Konfigurazio elektronikoa 1s2 2s2 2p1
Elektroiak orbitaleko 2, 3
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
2,34 g/L
Urtze-puntua 2349 K
(2076 °C, 3769 °F)
Irakite-puntua 4200 K
(3927 °C, 7101 °F)
Urtze-entalpia 50,2 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 480 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 11,087 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 2348 2562 2822 3141 3545 4072
Propietate atomikoak
Kristal-egitura erronboedrikoa
Oxidazio-zenbakia(k) 3
Elektronegatibotasuna 2,04 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 800,6 kJ/mol
2.a: 2427,1 kJ/mol
3.a: 3659,7 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
85 pm
Erradio atomikoa
(kalkulatua)
87 pm
Erradio kobalentea 82 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 27,4 W·m−1·K−1
Soinuaren abiadura 16200 m/s
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: boroaren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
10B  %18,8 B egonkorra da 5 neutroiekin
11B  %81,2 B egonkorra da 6 neutroiekin
Erreferentziak

Boroa elementu kimiko bat da, B ikurra eta 5 zenbaki atomikoa dituena. Boroa elementu tribalente ez-metalikoa dugu zenbait mineraletan dagoena. Boroa ez da bere kaxa aske aurki litekeen elementua beste zenbait elementuekin konposaturik soilik azaltzen da naturan.

Boroak egitura alotropo ezberdin ugari osatzen du, hori dela eta itsura eta propietate ezberdinekin aurki liteke. Boro amorfoa ahuts marroiska bat dugu boro kristalinoa ordea beltza, oso gogorra eta eroale txarra dugu. Elektronikan semieroaleen dopante bezala erabiltzen da silizio eta germanio kristalekin egindako trantsistore, diodo eta bestelakoetan. Boroa zenbait materiale estrukturalen baitan txertatzen da eta intsektizida ez toxiko, kondoi eta sintesi kimikoan erabiltzen da.

Boroa landareentzako ezinbesteko elikagaia dugu, nahiz eta boro kontzentrazio handiko sustratoak landareentzako toxikoak izan daitezkeen. Boroa arratoi eta beste zenbait ugaztunen osasuna ona izan dadin beharrezkoa da nahiz eta bere eragin fisiologikoa ez dagoen oso argi.


Ezaugarri nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Boro amorfoa zenbait erreakzio kimikoen ondorio da. Ahuts marroiska da non atomoak alanola kateaturik azaltzen diren luzera handiko kateak osatu gabe.
  • Boro kristalinoa materialo oso gogor eta urtze puntu altukoa da eta polimorfoa gainera. Besteak beste bi zelda romboedriko ezberdin osa ditzake α-boro eta β-boroa osatzen dituelarik, lehenak 12 atomo ditu zeldako eta bigarrenak 106 inguru. Boroaren kristal gehienak zelda tetragonalak dituzte hiru egitura tetragonal ezberdin osatzen ditu orohar 50 atomo ingurukoak.

Zertarakoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aleazioak eta konposatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Isotopoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ardurak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Boro Aldatu lotura Wikidatan