Paladio

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Paladioa
Palladium 1-noReflection.jpg

46

RodioaPaladioaZilarra
Ni

Pd

Pt
Pd-TableImage.png
Ezaugarri orokorrak
Izena, ikurra, zenbakia Paladioa, Pd, 46
Serie kimikoa trantsizio-metalak
Taldea, periodoa, orbitala 10, 5, d
Masa atomikoa 106,42(1) g/mol
Konfigurazio elektronikoa [Kr] 4d10
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 18, 18, 0
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa) 12,023 g/L
Urtze-puntua 1.828,05 K
(1.554,9 °C, 2.830,82 °F)
Irakite-puntua 3.236 K
(2.963 °C, 5.365 °F)
Urtze-entalpia 16,74 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 362 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 25,98 J·mol−1·K−1

Lurrun-presioa

P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 1.721 1.897 2.117 2.395 2.753 3.234
Propietate atomikoak
Kristal-egitura kubikoa, aurpegietan zentratua
Oxidazio-zenbakia(k) 2, 4
(oxido basiko ahula)
Elektronegatibotasuna 2,20 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 804,4 kJ/mol
2.a: 1.870 kJ/mol
3.a: 3.177 kJ/mol
Erradio atomikoa (batezbestekoa) 140 pm
Erradio atomikoa (kalkulatua) 169 pm
Erradio kobalentea 131 pm
Van der Waalsen erradioa 163 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 71,8
Soinuaren abiadura 3.070 m/s
Isotopo egonkorrenak

Paladioaren isotopoak

iso UN Sd-P D DE (MeV) DP
100Pd Sintetikoa 3,63 e ε - 107Rh
γ 0,084, 0,074, 0,126 -
102Pd  %1,02 Pd egonkorra da 56 neutroirekin
103Pd Sintetikoa 16,991 e ε - 103Rh
103Pd  %11,14 Pd egonkorra da 58 neutroirekin
104Pd  %22,33 Pd egonkorra da 59 neutroirekin
105Pd  %27,33 Pd egonkorra da 60 neutroirekin
107Pd Sintetikoa 6,5x106 u β- 0,033 107Ag
108Pd  %26,46 Pd egonkorra da 62 neutroirekin
110Pd  %11,72 Pd egonkorra da 64 neutroirekin
Artikulu hau elementu kimikoari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Andrea Palladio».
Paladioa

Paladioa elementu kimiko bat da, Pd ikurra eta 46 zenbaki atomikoa dituena. Platinoaren antzeko egitura kimikoa daukan trantsizio-metal zuri zilarkara arraroa da. Platino-meetan aurkitu zen 1803an, eta izena Pallas asteroidearen omenez eman zitzaion izena.

Normalean metal aske gisa ageri da, beste metal batzuekin aleazioak eratuz. Merkataritza-erabilerarako, kobrez eta nikelez osatutako meetatik erauzten da. Hidrogenoarekiko afinitate handia dauka: bere bolumena baino 900 aldiz hidrogeno gehiago xurga dezake. Paladio-konplexuak katalisietan erabiltzen dira (esaterako, autoen katalizatzaileetan). metal bitxi gisa, bitxigintzan erabiltzen da batzuetan. Berriki, metal honek hainbat inbertsio erakarri ditu; 2007an, zenbait ETFk (exchange-traded fund) paladio fisikoa erabili zuten berme gisa.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Paladio Aldatu lotura Wikidatan