Zesio

Wikipedia, Entziklopedia askea
Zesioa
Cesium.jpg
55 XenonaZesioaBarioa
   
 
55
Cs
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
Ezaugarri orokorrak
Izena, ikurra, zenbakiaZesioa, Cs, 55
Serie kimikoametal alkalinoak
Taldea, periodoa, orbitala1, 6, s
Masa atomikoa132,9054519(2) g/mol
Konfigurazio elektronikoa[Xe] 6s1
Elektroiak orbitaleko2, 8, 18, 18, 8, 1
Propietate fisikoak
Egoerasolidoa
Dentsitatea(0 °C, 101,325 kPa) 1,93 g/L
Urtze-puntua301,59 K
(28,44 °C, 83,19 °F)
Irakite-puntua944 K
(671 °C, 1.240 °F)
Urtze-entalpia2,09 kJ·mol−1
Irakite-entalpia63,9 kJ·mol−1
Bero espezifikoa(25 °C) 32,210 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 418 469 534 623 750 940
Propietate atomikoak
Kristal-egiturakubikoa, aurpegietan zentratua
Oxidazio-zenbakia(k)1 (oxido basiko sendoa)
Elektronegatibotasuna0,79 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala1.a: 375,7 kJ/mol
2.a: 2.234,3 kJ/mol
3.a: 3.400 kJ/mol
Erradio atomikoa (batezbestekoa)260 pm
Erradio atomikoa (kalkulatua)298 pm
Erradio kobalentea225 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa(300 K) 35,9
Isotopo egonkorrenak
Zesioaren isotopoak
iso UN Sd-P D DE (MeV) DP
133Cs %100 Cs egonkorra da 78 neutroirekin
134Cs Sintetikoa 65,159 Ms
(2,0648 u)
ε 1,229 134Xe
β- 2,0059 134Ba
135Cs aztarna 73 Ts
(2.300.000 u)
β- 0,269 135Ba
137Cs Sintetikoa 948,9 Ms
(30,07 u)
β- 1,176 137Ba


Zesioa elementu kimiko bat da, Cs ikurra eta 55 zenbaki atomikoa dituena. Robert Bunsenek eta Gustav Kirchhoffek aurkitu zuten 1860. urtean. Metal alkalino urre-zilarkara biguna da. Bere urtze-puntua 28 °C-etan dago eta, beraz, giro-tenperaturatik hurbil likido den metaletako bat da, rubidio, frantzio, merkurio eta galioarekin batera. Elementu honen erabilera nabarmenena ordulari atomikoetan da.

Poluzita, zesiodun mineral bat

Ezaugarri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zesioaren igorpen-espektroak bi lerro distiratsu dauzka espektroaren urdin aldean, eta beste hainbat lerro gorrian, horian eta berdean. Elementu kimiko guztien artean bigarren elektropositiboena eta alkalinoena da eta bigarren ionizazio-potentzialik baxuena dauka frantzioaren ondoren. Metal alkalino ez-erradiaktiboen artean arraroena da. Frantzioa bakanagoa da, baina oso erradiaktiboa da.

Zesioa lehertu egiten da ur hotzarekin kontaktuan, eta -116 °C-etik gorako izotzarekin ere erreakzionatzen du. Zesio hidroxidoa, CsOH, base oso sendoa da eta biziki erasotzen dio beiraren gainazalari. Sarritan konposatu hau "baserik sendoena" dela esan ohi da, baina izatez beste hainbat konposatu (hala nola, n-butilitioa edo sodio amida) sendoagoak dira.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]