Antimonio

Wikipedia, Entziklopedia askea
Antimonioa
Antimony-2.jpg
51 EztainuaAntimonioaTelurioa
   
 
51
Sb
 
               
               
                                   
                                   
                                                               
                                                               
Ezaugarri orokorrak
Izena, ikurra, zenbakiaAntimonioa, Sb, 51
Serie kimikoametaloideak
Taldea, periodoa, orbitala15, 5, p
Masa atomikoa121,760(1) g/mol
Konfigurazio elektronikoa[Kr] 4d10 5s2 5p3
Elektroiak orbitaleko2, 8, 18, 18, 5
Propietate fisikoak
Egoerasolidoa
Dentsitatea(0 °C, 101,325 kPa) 6,697 g/L
Urtze-puntua903,78 K
(630,63 °C, 1.167,13 °F)
Irakite-puntua1.860 K
(1.587 °C, 2.889 °F)
Urtze-entalpia19,79 kJ·mol−1
Irakite-entalpia193,43 kJ·mol−1
Bero espezifikoa(25 °C) 25,23 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 807 876 1.011 1.219 1.491 1.858
Propietate atomikoak
Kristal-egituraerronboedrikoa
Oxidazio-zenbakia(k)-3, 3, 5
Elektronegatibotasuna2,05 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala1.a: 834 kJ/mol
2.a: 1.594,9 kJ/mol
3.a: 2.440 kJ/mol
Erradio atomikoa (batezbestekoa)145 pm
Erradio atomikoa (kalkulatua)133 pm
Erradio kobalentea138 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa(300 K) 24,4
Soinuaren abiadura3.420 m/s
Isotopo egonkorrenak
Antimonioaren isotopoak
iso UN Sd-P D DE (MeV) DP
121Sb %57,36 Sb egonkorra da 70 neutroirekin
123Sb %42,64 Sb egonkorra da 72 neutroirekin
125Sb Sintetikoa 2,7582 u β 0,767 125Te

Antimonioa elementu kimiko bat da, Sb ikurra (Stibium, latinezko izena) eta 51 zenbaki atomikoa dituena. Antimonioaren forma egonkorrak kolore urdin-zurikoak dira. Forma horiak eta beltzak ez-metal ezegonkorrak dira. Antimonioa hainbat gaitan erabiltzen da, esaterako suaren aurkako elementuetan, margoetan, zeramikan, esmalteetan, aleazioetan, elektronikan eta kautxuan.

Ezaugarri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jatorrizko antimonio masiboa oxidazio-produktuz estalirik

Antimonioa, forma elementalean, solido zuri zilarkara, hauskorra, galdagarria eta kristalinoa da. Eroankortasun elektriko eta termiko txikia dauka eta tenperatura baxuetan lurrintzen da. Metaloidea izanik, metalaren antzekoa da, bai itxuran bai zenbait propietate fisikotan, baina kimikoki ez du metal gisa jokatzen. Azido eta halogeno oxidatzaileek erasaten diote. Antimonioak eta bere aleazioek badaukate berezitasun bat: hoztean hedatu egiten dira.

Antimonioaren ugaritasunaz egin diren estimazioen arabera, Lurrazalean elementu honen 0,2 eta 0,5 ppm artean daude. Azken kalkuluen arabera[1], antimonio-hornidurak 30 urte iraungo du, nahiz eta, espero den eskari-emendioa ikusirik, 15 urte barru agortua egon daitekeen.

Aplikazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antimonioak erdieroaleen industrian du garrantzia, bereziki, diodo, infragorri detektore eta Hall efektuzko gailuen produkzioan.

Elementu hau aleazioetan erabiliz gero, erdimetal honek gogortasuna eta erresistentzia handitzen du esfortzu mekanikoekiko.

Hainbat aplikazio espezifiko:

Antimonioa duten oxido, sulfuro, antimoniato eta halogenuro konposatuak suari erresistenteak diren materialak egiteko erabiltzen dira: esmalteak, beirak, pinturak eta zeramikak. Hauetatik antimonio trioxidoa da garrantzitsuena, zeina suaren atzeratzaile moduan erabiltzen den.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


  1. [1] New Scientist, "Earth's natural wealth: an audit"