Diabetes

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.
Diabetes
Sailkapena eta kanpo baliabideak
Blue circle for diabetes.svg
Diabetesaren ikur unibertsala, zirkulu urdina.
GNS-10 E10E14
GNS-9 250
MedlinePlus 001214
eMedicine med/546

Diabetesa (izen zientifikoa: diabetes mellitus) gaixotasun edo sindrome metabolikoa da, zehazki azukrearen metabolismoarekin lotuta dagoena. Diabetesa glukosa maila odolean handitzea dakarren gaixotasun kronikoa da. Gaixotasun hau gerta daiteke areak intsulinarik sortzen ez duelako edo organismoak sortutako intsulina egoki erabiltzen ez duelako[1].

Egun 347 milioi pertsonak pairatzen dute diabetesa, eta urtetik urtera diabetes mellitusa gero eta ohikoagoa bihurtzen ari da[2]

Motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • 1 motako diabetes mellitusa: ez da pankrean intsulinarik sintetizatzen. Gaixo hauek intsulinaren menpe daude. autoimmunea omen da. Umeetan eta gazteetan azaltzen da. Beti intsulinarekin tratatzen da.[3] Prebalentzia: diabetiko guztien %5-10.[4]
  • 2 motako diabetes mellitusa: intsulinaren kontra erresistentzia periferikoa dagoenean garatzen da (intsulinaren odol-mailak normalak izan daitezke). Helduetan garatzen da, normalean loditasuna dagoenean. Batzuetan, intsulina erabili behar da, aldi baterako (infekzioak, kirurgia, etab) edo betiko (gaixotasuna kontrolpean izateko) zenbait kasuetan intsulinaren askapena agortu daitekeelako.[3] Prebalentzia: diabetiko guztien %90-95. Gainera, 65 urtetik gorako zaharren %6-10 bitartek pairatzen dute.[4] 2. motako diabetes mellitusa eta bere konplikazioak prebenitzeko oso garrantzitsua da bizi-estilo aldaketa aproposak burutzea. Hauek oinarritzen dira batez ere gorputz pisu egokia lortzean eta mantentzean,intentsitate moderatuko ariketa fisikoan (gutxienez 30 minutukoa egunero), dieta osasuntsua jarraitzean (azukre eta gantz aseak murriztuz) eta tabakoa erretzeari uztean[1].
  • Beste diabetes mota batzuk: haurdunaldian garatu daitekeena; eta beste patologia edo tratamenduaren ondorioz agertzen dena, sekundarioa.

Fisiologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pankreak, fisiologikoki, jariatzen du tartean intsulina izeneko hormona. Honek erregulatzen du azukrearen kantitatea odolean. Gaixo diabetikoen pankreak, ordea, ez dute intsulina behar bezala sortzen, eta horren ondorioz azukrearen kopurua odolean normalean baino handiagoa daukate.

Konplikazioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Akutuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Hipergluzemia: Azukrearen maila altuak agertzen direnean odolean.
  • Hipogluzemia: Azukrearen maila baxuak agertzen direnean odolean.

Kronikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tratamendua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aho-bidez (*):
    • Sulfonilureak: Glipizide, Glyburide, Glimepiride eta Gliclazide.
    • Biguanidak: Metformin.
    • Meglitinidak: Repaglinide.
    • Glitazonak: Rosiglitazone eta Pioglitazone.
    • Alfa glukosidasaren inhibitzaileak: Miglitol eta Acarbose.
  • Intsulinak.

(*) Agertzen diren farmakoen izenak ingelesez datoz.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b Smeltzer SC, Bare BG Capítulo 41 Valoración y tratamiento de pacientes con diabetes mellitus. En: Brunner y Suddarth. Enfermería Medicoquirúrgica. 12ª Ed. Madrid: McGraw-Hill Interamericana. 2013 Vol II: 1197-1222
  2. World Health Organisation (2013). Diabetes. Fact Sheet no. 312. Eskuragarri: http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs312/en/
  3. a b Topiwala S; 2012. Atzitze data: 2013-02-07. Eskuragarri URL honetan: http://www.nlm.nih.gov/medlineplus/spanish/ency/article/001214.htm
  4. a b ForumClinic. Diabetes: Alimentación (bideoa). Barcelona: Hospital Clínic de Barcelona 2011

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txantiloi:Kommonskat