Harry S. Truman

Wikipedia, Entziklopedia askea
Harry Truman» orritik birbideratua)
Harry S. Truman
TRUMAN 58-766-06 (cropped).jpg
Seal of the President of the United States.svg
33. Ameriketako Estatu Batuetako Presidentea

1945eko apirilaren 12a - 1953ko urtarrilaren 20a
Franklin Delano Roosevelt - Dwight David Eisenhower
Seal of the Vice President of the United States.svg
34. Ameriketako Estatu Batuetako Presidenteordea

1945eko urtarrilaren 20a - 1945eko apirilaren 12a
Seal of the United States Senate.svg
Ameriketako Estatu Batuetako senataria

1945eko urtarrilaren 3a - 1945eko urtarrilaren 17a - Frank P. Briggs (en) Itzuli
Barrutia: Missouri Class 1 senate seat (en) Itzuli
Hautetsia: 1940 United States Senate election in Missouri (en) Itzuli
Seal of the United States Senate.svg
Ameriketako Estatu Batuetako senataria

1943ko urtarrilaren 3a - 1945eko urtarrilaren 3a
Barrutia: Missouri Class 1 senate seat (en) Itzuli
Hautetsia: 1940 United States Senate election in Missouri (en) Itzuli
Seal of the United States Senate.svg
Ameriketako Estatu Batuetako senataria

1941eko urtarrilaren 3a - 1943ko urtarrilaren 3a
Barrutia: Missouri Class 1 senate seat (en) Itzuli
Hautetsia: 1940 United States Senate election in Missouri (en) Itzuli
Seal of the United States Senate.svg
Ameriketako Estatu Batuetako senataria

1939ko urtarrilaren 3a - 1941eko urtarrilaren 3a
Barrutia: Missouri Class 1 senate seat (en) Itzuli
Hautetsia: 1934 United States Senate election in Missouri (en) Itzuli
Seal of the United States Senate.svg
Ameriketako Estatu Batuetako senataria

1937ko urtarrilaren 3a - 1939ko urtarrilaren 3a
Barrutia: Missouri Class 1 senate seat (en) Itzuli
Hautetsia: 1934 United States Senate election in Missouri (en) Itzuli
Seal of the United States Senate.svg
Ameriketako Estatu Batuetako senataria

1935eko urtarrilaren 3a - 1937ko urtarrilaren 3a
Roscoe C. Patterson (en) Itzuli
Barrutia: Missouri Class 1 senate seat (en) Itzuli
Hautetsia: 1934 United States Senate election in Missouri (en) Itzuli
Filipinetako gobernadore nagusia

Bizitza
Jaiotza Lamar (Missouri)1884ko maiatzaren 8a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Talde etnikoa Scotch-Irish Americans (en) Itzuli
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Kansas City1972ko abenduaren 26a (88 urte)
Hobiratze lekua Harry S. Truman Presidential Library and Museum (en) Itzuli
Heriotza modua berezko heriotza: organo anitzeko disfuntzio-sindromea
pneumonia
Familia
Aita John Anderson Truman
Ama Martha Ellen Young Truman
Ezkontidea(k) Elizabeth Virginia Wallace Truman  (1919ko ekainaren 28a -  1972ko abenduaren 26a)
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa University of Missouri–Kansas City (en) Itzuli
William Chrisman High School (en) Itzuli
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak politikaria, epailea, enpresaburua, ofizierra eta eguneroko-idazlea
Lateralitatea ezkerra
Altuera 175 zentimetro
Lantokia(k) Washington
Jasotako sariak
Nominazioak
Kidetza American Legion (en) Itzuli
Veterans of Foreign Wars (en) Itzuli
Zerbitzu militarra
Adar militarra Ameriketako Estatu Batuetako Armada
Gradua kapitain
Parte hartutako gatazkak Lehen Mundu Gerra
St. Mihiel Offensive (en) Itzuli
Meuse-Argonne Offensive (en) Itzuli
Mendebaldeko Frontea Lehen Mundu Gerran
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Baptismoa
apostasia katolizismoana
Alderdi politikoa Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata

IMDB: nm0874288 Rottentomatoes: celebrity/harry_truman
Musicbrainz: 2e83d240-c6c6-4749-b706-f6ef695dfa70 Discogs: 808084 Find a Grave: 1043 Edit the value on Wikidata
Harry S. Truman signature.png

Harry S. Truman (Lamar, Missouri, 1884ko maiatzaren 8a - Kansas City, Missouri, 1972ko abenduaren 26a) estatubatuar politikaria izan zen. Estatu Batuetako 33. lehendakaria izan zen 1945-1953 bitartean.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen Mundu Gerran kapitaina izan zen Estatu Batuek Europara bidalitako gudarostean. 1920ko hamarkada hasieran, Alderdi Demokratan sartu zen. 1934an, eta 1940an berriro, senatari hautatu zuten. 1944an Roosevelten lehendakariorde hautatu zuten eta, lehendakaria hil zenean, 1945eko apirilean, lehendakaritza eskuratu zuen.

Bigarren Mundu Gerra amaitu zuen, bonba atomikoak Japonian jaurtitzeko agindua eman zuenean (Hiroshima, 1945eko abuztuaren 6a; Nagasaki, 1945eko abuztuaren 9a). Barne-politikan, funtsean, Roosvelten New Deal politikari jarraitu nahi izan zion, baina Kongresuan nagusi ziren errepublikazaleak aurka izan zituen horretan. Kanpoaldean Sobietar Batasunarekiko tentsio gero eta handiagoak Gerra Hotza ekarri zuen. 1947an, Europako mendebaldeko herrialdeentzako laguntza ekonomikoa abiarazi zuen (Marshall plana).

1948an, lehendakari hautatu zuten berriro. 1949an, Trumanen ekimenez, Europa komunismoaren erasoetatik babestea helburu zuen NATO erakundea sortu zen. 1950ean, Ipar Korearen eta Hego Korearen arteko gatazka zela eta, gudarostea bidali zuen hara MacArthur jeneralaren agintaritzapean; hark, ordea, Txinan bonba atomikak jaurtitzea proposatu ziolarik, buruzagitzatik kendu zuen. Eisenhower izan zen hurrengo lehendakaria.

1949ko irekiera-hitzaldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

UEU logoa.png Wikitekan bada UEUren liburu batetik ateratako testu zatia: Harry_S. Truman-en inaugurazio hitzaldia
Liburu osoa: Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009
« Amerikar herriak nahi du, eta horren alde lan egiteko gerturik dago, mundu bat non

nazio eta herri guztiak aske izango diren beren burua jaurtzeko berek erabakitako eran, eta mundu guztiak lortuko duen bizimodu dezente eta gogarakoa. Horren guztiaren gainetik, gure herriak nahi du, eta horren alde lan egiteko gerturik dago, mundu guztirako bakea —bake bidezko eta iraunkorra—, berdinen artekoa, askatasunez lortutako benetako hitzarmenetan oinarritutakoa.

Asmo horiek guztiak lortzeko bidean, Estatu Batuek eta iritzi bereko beste nazio batzuek aurrez aurre eta aurka dute kontrako asmoak eta bizi-eredu erabat ezberdina dituen eraentza bat. Filosofia faltsu baten aldekoa da eraentza hori, askatasuna, segurtasuna eta aukera handiak eskaintzen dituen filosofia baten aldekoa. Filosofia horrek atzipeturik, herri askok beren askatasuna sakrifikatu dute minaren truke, irabazpide bakarra iruzurra eta atzipea, txirotasuna eta tirania direla ikasteko.

»

[1]. Testu osoa irakurtzeko Wikisourcen duzu eskuragarri


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Martínez Rueda, Fernando; Aizpuru Murua, Mikel. (2011). Gaur egungo munduaren historia, 1945-2009. Udako Euskal Unibertsitatea ISBN 9788484383345..

Kanpo-estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]