Woodrow Wilson

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Woodrow Wilson
Thomas Woodrow Wilson, Harris & Ewing bw photo portrait, 1919.jpg
Filipinetako gobernadore nagusia


Princeton Unibertsitateko presidente

1902 - 1910
Francis Landey Patton - John Aikman Stewart
Governor of New Jersey

1911ko urtarrilak 17 - 1913ko martxoak 1
John Franklin Fort - James Fairman Fielder
28. Ameriketako Estatu Batuetako presidentea

1913ko martxoak 4 - 1921eko martxoak 4
William Howard Taft - Warren Gamaliel Harding
Bizitza
Izen osoa Thomas Woodrow Wilson
Jaiotza Staunton1856ko abenduaren 28a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Washington1924ko otsailaren 3a (67 urte)
Hobiratze lekua Washington National Cathedral
Heriotza modua berezko heriotza (istripu zerebrobaskularra)
Familia
Aita Joseph Ruggles Wilson
Ezkontidea(k) Edith Bolling Galt Wilson  1915eko abenduak 18, 1924ko otsailak 3)
Ellen Axson Wilson
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Johns Hopkins Unibertsitatea 1886) Ph.D. : politika zientzia, science of history
Davidson College
(1873 - 1874)
Princetongo Unibertsitatea
(1875 - 1879) Artean graduatu
Hizkuntzak ingelesa
alemana
Lanbidea
Lanbidea politikaria, unibertsitateko irakaslea eta abokatua
Lantokia(k) Princeton
Enplegatzailea(k) Princetongo Unibertsitatea
Wesleyar Unibertsitatea
Virginiako Unibertsitatea
Jasotako sariak
Nominazioak
Kidetza Amerikako Sozietate Filosofikoa
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Linzeen Akademia
Zerbitzu militarra
Gatazka Lehen Mundu Gerra
Sinesmenak
Erlijioa Presbiterianismoa
Alderdi politikoa Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Demokrata
IMDb nm0934306
Woodrow Wilson Signature 2.svg

Thomas Woodrow Wilson (1856ko abenduaren 28 - 1924ko otsailaren 3) Ameriketako Estatu Batuetako 28. presidentea izan zen. Politika berrizalea egin zuen eta berrikuntza demokratiko ugari abiarazi zituen: besteak beste, aduana zergak murriztu zituen, bankuei kontrol federala ezarri zien, trusten eragina murrizteko ahaleginak egin zituen, zortzi orduko laneguna ezarri zuen eta emakumeei boto eskubidea ezagutu zien (1920). Nazioartean, Hego Amerikako lurraldeen gaineko kontrola areagotu nahi izan zuen; horretarako armak eta neurri ekonomikoak erabili zituen.[1]

New Jerseyko gobernatzailea 1910ean izendatuta, 1913an hautatu zuten presidente. Lehen agintaldian legedi oparoa jarri zuen indarrean. Berriro 1916an aukeratua, bigarren agintaldi horren ardatz nagusia Lehen Mundu Gerra izan zen. Lehen Mundu Gerran neutral izateko ahaleginak egin zituen, baina alemaniarrek Estatu Batuen gerraontziak hondoratu ondoren, gerran sartu behar izan zuen. Aliatuen alde eginda, Europara soldaduak 1917an hasi zen bidaltzen. Herrialdeko ekonomia kontrolatu zuen eta maileguen bidez behar adina diru bildu zuen. Gerraren kontrako mugimenduak, Alderdi Sozialistakoa esaterako, geldiarazi eta isilarazi zituen. Afer militarretatik at, Aliatuen garaipena bideratu zuen emandako dirulaguntza eta hornidurei esker. Parisa joanda, Versaillesko Hitzarmena osatzen lagundu zuen, eta Nazioen Ligaren sortzaileetako bat izan zen. Nolanahi ere, AEBetako senatuak ez zuen Versaillesko Hitzarmena baieztatu, eta, ondorioz, herrialdea Nazioen Ligatik kanpo geratu zen. Barne politikari dagokionez, gerra garaiko oparotasuna gerraosteko depresio bihurtu zen. Gainera, grebak eta arraza-istiluak ugaritu ziren.

1919ko Bakearen Nobel Saria eman zioten. 1919an elbarritasunak jo zuen, eta bere agintaldia bukatu zenean politika utzi zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Woodrow Wilson Aldatu lotura Wikidatan