Benito Mussolini

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Benito Mussolini
Benito Mussolini

Lesser coat of arms of the Kingdom of Italy (1929-1943).svg
Italiako Erresumako lehen ministroa
1922ko urriak 31 – 1943ko uztailak 25
Aurrekoa Luigi Facta
Ondorengoa Pietro Badoglio

1943ko irailak 23 – 1945eko apirilak 25

Jaiotza 1883ko uztailaren 29a
Predappio, Italiako Erresuma
Heriotza 1945eko apirilaren 28a
Giulino di Mezzegra, Italiako Erresuma
Ezkontidea Rachele Guidi
Lanbidea Kazetaria
Sinadura Benito Mussolini-ren sinadura

Benito Amilcare Andrea Mussolini (Dovia di Predappio, Forlì-Cesenako probintzia, Emilia-Romagna, 1883ko uztailaren 29a - Giulino di Mezzegra, Comoko probintzia, Lombardia, 1945eko apirilaren 28an) italiar politikari, kazetari, eta Alderdi Nazional Faxistaren burua izan zen. 1922-1943 bitartean Italiako Erresumako lehen ministroa izan zen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1900. urtean Alderdi Sozialistan sartu zen, eta Avanti, alderdi sozialistaren aldizkari ofizialaren zuzendari izendatu zuten. Lehen Mundu Gerran Frantziaren alde agertu zelako salaketapean alderditik bota zuten. 1919an Italiako fascioak sortu zituen, 1921ean eratu zen Alderdi Nazional Faxistaren oinarri izan zirenak. Gerraosteko italiar suminari probetxu ateraz, 1922ko urrian Erromarako Martxa antolatu zuen, aginpidea lortzeko asmoarekin. Egun batzuk geroago, Viktor Emanuel III.a erregeak gobernua antolatzeko agindua eman zion. Antzinako Erromako buruzagi militarren antzera, duce (latinez: dux, «gidaria») titulua hartu zuen eta legez kanpo utzi zituen alderdi eta sindikatu ez faxista guztiak eta indarrik gabe prentsa askatasuna. 1925. urtean eman zion hasiera erregimen faxistaren diktadurari.

Indarkeriaren justifikazioa

Asko aipatzen da faxisten indarkeri jarduera. Geurea da indarkeria kontrolatzeko eta, kasua heltzen bada, ezabatzeko gaitasuna (...). Bien bitartean, eta beharrezkotzat izango dugun artean, gure arerioen garezurrak jotzen jarraituko dugu, indar handiagoz edo txikiagoz, hau da, egia barruan sartu arte (...). Faxismoaren kanpoko politikarako egitasmoak hitz bakarra dauka: zabalkundea.

1921ean egindako hitzaldiaren zatia.

Indarkeria ez da ez-morala, eta zenbaitetan morala ere izan daiteke. Guk gure indarkeriaren aurka kexatzeko eskubidea ukatzen diegu etsaiei. 1919. eta 1920. urteetako indarkeriarekin alderatuta, edota boltxebikeek Errusian erabilitakoarekin alderatuta -bi milioi pertsona exekutatu zituzten eta beste bi milioi espetxeratu-, gure indarkeria haurren jolasa da. Gainera, indarkeria eraginkorra da. 1922ko udan, indarkeria berrogeita zortzi orduz sistematikoki erabilita, propagandaren bidez berrogeitua zortzi urtean lortuko ez genukeena lortu genuen. Horrela, egoera gangrenatsu bat amaiaraztea lortzen duen indarkeria beharrezko indarkeria da, indarkeria santua eta sakratua.

Nazioak gobernatzeko ezinbestekoa da zorrotz eta irmotasunez jokatzea. Gizonak nekatuta daude askatasunaz, orgia bihurtu baita. Gazteria ausart, geldiezin eta latzarentzat, historia berriaren egunsentian jaikitzen denarentzat, beste hitz batzuk are zirraragarriagoak dira; hain zuzen, hiru hitz hauek: ordena, hierarkia eta diziplina.

1934ko hitzaldia

Faxismoa eta Estatua

Ez talderik ez banakorik Estatutik kanpo. Faxismoa Historia klaseen arteko borrokara mugatzen duen eta Estatuaren batasuna ezagutzen ez duen sozialismoaren kontrakoa da (...). Arrazoi berberengatik, faxismoa sindikalismoaren kontrakoa da(...). Faxismoak estatu sendoa nahi du eta Estatua da kapitalismoaren kontraesan gogorrak konpontzeko gauza den bakarra.

1922an egindako hitzaldiaren zatia.

Etiopia eta Albania inbaditu zituen, eta Espainiako Gerra Zibilean Francori laguntza eman zion. 1940an, Bigarren Mundu Gerran, Hitlerren alde jarri zen. Gerran Italiak izan zituen hondamendi militarren ondorioz Kontseilu Faxista Nagusiak atxilotu egin zuen 1943an. SSetako komando batek askatu ondoren, Italiako iparraldean Saloko Errepublika faxista aldarrikatu zuen, eta zapalkuntza latza bideratu zuen. Aliatuak Italian barrena aurreraka zihoazela eta, alemaniarren babesa galdu zuenean, Suitzara ihes egin nahi izan zuen, baina Italiako erresistentziako talde batek atxilotu eta, Clara Petacci neskalagunarekin batera, fusilatu zuen.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Benito Mussolini Aldatu lotura Wikidatan