Gazta
Wikipedia(e)tik
Gazta, gasna (zubereraz eta nafar-lapurteraz) edo gaztaia (mendebaleko euskaraz) (aitzineuskaraz: *gaztana[1]) esnez egindako elikagai solido edo semi-solidoa da.
Berau gatzatu egiten da, gatzagi naturala edo ordezkoren bat gehituaz eta azidifikazioa lortuaz. Gatzagiak dituen bakterioek esnea azidotzen dute eta sortzen dituzten konposatuen arabera, gaztaren textura eta zaporea desberdinak izango dira. Gazta batzuek lizuna ere izaten dute, bai kanpokaldeko azaleran eta baita barrukaldean ere.
Ehundaka gazta mota desberdin daude. Mota eta zapore desberdintasunak, esnearen jatorriagatik, bakteria eta lizun espezie desberdinak erabiltzeagatik, esnearen esnegain kopuruagatik, ontze denboran eman daitekeen desberdintasunagatik eta prozesuan jasandako tratamenduengatik izaten dira. Beste faktore batzuek ganaduaren elikadura eta belar eta espezia zaporetsuak gehitzea izan daitezke, edota gazta keztatzea.
Gaztagintza da produktu honen ekoizpena, eta ekoizlea gaztagilea da.
Eduki-taula |
[aldatu] Iturriak
Behi, ardi, ahuntz, bufalo, gamelu edo beste ugaztunen baten esnea erabiliz egin daitezke gaztak. Tradizionalki, artzainak berak egiten zituen (ditu).
[aldatu] Munduko gaztak
[aldatu] Motak
[aldatu] Herrialde ekoizleak
Hauek ziren munduko ekoizle nagusiak 2004an (mila tonatan):
- AEB: 4.327.
- Alemania: 1.929.
- Frantzia: 1.827.
- Italia: 1.102.
- Herbehereak: 672.
- Polonia: 535.
- Brasil: 470.
- Egipto: 450.
- Australia 373.
- Argentina: 370.
[aldatu] Euskal Herrikoak
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
- (Euskaraz) Gaztagintzari buruzko testu zaharra
- (Euskaraz) Idiazabalgo Jatorrizko Izendapena
- (Gaztelaniaz) Erronkariko gaztaz Nafarroako Gobrenuaren webgunean
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Koldo Mitxelena (1976), Fonética histórica vasca, Gipuzkoako Aldundia, Donostia
