Inperio

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Politika
Botereak
Betearazlea | Legegilea | Judiziala
Gobernu motak
Monarkia | Errepublika | Anarkia
Erregimen eta sistemak
Parlamentarismoa | Presidentzialismoa | Demokrazia | Despotismoa | Diktadura (Junta militarra) | Absolutismoa | Autoritarismoa | Erregeordetza
Botere motak
Aristokrazia | Autokrazia | Burokrazia | Kaudillismoa | Kazikismoa | Kleptokrazia | Koronelismoa |Korporatibismoa | Korporokrazia | Demagogia | Meritokrazia | Minarkia | Oklokrazia | Oligarkia | Plutokrazia | Soziokrazia | Teknokrazia | Teokrazia | Nepotismoa | Fisioloxismoa
Estatu motak
Hiri-estatua | Kolonia | Konfederazioa | Federazioa | Inperioa | Printzerria | Protektoratua | Erresuma | Errepublika | Errepublika federala
Kontzeptuak
Aktibismoa | Biltzarra | Ustelkeria | Dotrina | Estatua | Gobernua | Hegemonia | Ideologia | Legegintzaldia | Askatasuna | Nazioa | Alderdia | Aberria | Legebiltzarra | Subiranotasuna | Tirania | Herrialdea
Prozesuak
Hauteskundeak | Estatu-kolpea | Iraultza | Manifestazioa | Independentzia | Plebiszitua | Erreferenduma | Gaitzespena | Errepresioa | Lobby-a
Banaketa administratiboa
Kantonamendua | Autonomia erkidegoa | Aldundia | Udala | Estatua | Probintzia | Departamendua | Eskualdea | Barrutia
Kargu eta postuak
Kantzelaria | Sailburua | Zinegotzia | Diputatua | Diktadorea | Alkatea | Enperadorea | Ministroa | Prefeta | Presidentea | Lehen ministroa | Erregea | Senataria
Diziplinak
Zientzia politikoa | Diplomazia | Filosofia politikoa | Historia politikoa | Metapolitika | Politika internazionala | Teoria politikoa | Geopolitika
Ideologiak
Ezker politikoa | Eskuin politikoa

Karlismoa | Komunismoa | Faxismoa | Liberalismoa | Populismoa | Sozialdemokrazia | Sozialismoa | Kristau demokrazia

Jokabideak
Klientelismoa | Chauvinismoa | Kolektibismoa | Kolonialismoa | Kontserbadorismoa | Elitismoa | Inperialismoa | Neo-inperialismoa | Interbentzionismoa | Isolazionismoa | Nazionalismoa | Aurkakotasuna | Bakezaletasuna | Erradikalismoa | Separatismoa | Tradizionalismoa | Alderdi-aniztasuna | Bipartidarismoa | Unipartidarismoa

Abstentzioa | Amnistia | Desobedientzia zibila | Disidentzia | Kultura-aniztasuna

Europako inperioren kronologia.

Inperio (latinezko imperium hitzetik ekarria) etnologikoki eta/edo kulturalki ezberdinak diren lurralde zabalak menpean dituen estatua da, gainera eskualde batean itzala edo botere hegemonikoa duena. Hitza lurraldeen multzoa izendatzeko ere erabiltzen da. Hedaduraz, herrialde batek itzal politiko, ekonomiko edo kulturala handia duen garaiak izendatzeko ere erabiltzen da.

Horrexegatik gaur egun inperioa ez da bakarrik inperio koloniala baizik eta zenbait estatuk erabiltzen duten politika non militarki ez dute lurraldeak okupatu baina bai ekonomikoki edo kulturalki, adibidez, Ameriketako Estatu Batuak edo Sobietar Batasuna.

XX. mendean, inperialismo hitza egungo gutxiespen-zentzuzko konnotazioa hartu zuen, batez ere Lenin idazkeren eraginez, adibidez “Inperialismoa: kapitalismoaren goiko fasea” bere liburuan. Mende hartan, inperio izendatutako estatu guztiek izenaz aldatu zuten: 1949an, Txinatar Inperioa Txina Herri Errepublika bihurtu zen edo Bigarren Mundu Gerra eta gero Japoniar Inperioa desagertu zen. Azkena 1976an Jean-Bédel Bokassak sortutako eta hiru urte baino ez zueneko iraun Afrika Erdiko Inperioa zen. Era berean enperadoreak desagertu ziren: britainiar errege-erreginak Indiako enperadoreak izateari utzi zuten 1947an eta 1974an militarrek Etiopiakoa bota zuten. Hala ere, gaur egun Japoniako estatu buruari oraindino enperadorea deitzen zaio.


Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]