Urepele

Urepele
Nafarroa Beherea
Urepeleko eliza.
Izen ofiziala	Urepel
Estatua Eskualdea Departamendua Barrutia Kantonamendua	Frantzia Akitania Pirinio Atlantikoak (64) Baiona Baigorri
Alkatea	Michel Ernaga (2008-2014)
Herritarra	urepeldar
Koordenatuak	43°4′15″N 1°24′54″W
Eremua	26,44 km2
Garaiera	392-1150 m
Distantzia	29.2 km Donibane Garazira
Posta kodea	64430
INSEE kodea	64543
Biztanleria	365 bizt.
Dentsitatea	13,8 bizt./km²
Sorrera	1862

Urepele Nafarroa Behereko udalerria da, Aldudeko ibarrean eta Baigorri-Ortzaize eskualdean dagoena.

Geografia

Ingurune naturala

Aldude ibaia udalerriko lurretatik igarotzen da, bere ibaiadarrak diren Imiliztegiko erreka (baita bertara isurtzen den Behodeiko erreka), Etxemendiko erreka, Labiaringo erreka, Ahuntzarretako erreka, Soaluzeko erreka (bertara isurtzen den Harriondoko errekarekin batera) eta Lohitzeko errekarekin batera.

Bestalde, herri menditsua da, eta Adi mendia (1.450 m) delarik udalerriko lurretan dagoen mendi aipagarriena.

Udalerri mugakideak

• Banka, iparraldean.
• Aldude, mendebaldean.
• Auritze, aurizperri, Erro (Nafarroa Garaia), hegoaldean.

Etxeak eta Auzoak

• Garralda
• Legarra
• Labiarin
• Isterbegi
• Usozelai
• Egiptoa
• Apoteia
• Gaineko karrika
• Behereko karrika

Historia

Urepele, antzina Aldudeko herria besterik ez zena, udalerri independente bihurtu zen 1862ko otsailaren 15ean.

Ekonomia

Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza den arren, udalerritik igarotzen diren erreken uraren kalitatea dela-eta piszikultura esplotazio baten garapena ahalbidetu du.

Politika

Auzapezen zerrenda

Auzapeza	Agintaldia	Alderdi politikoa
Txomin Arrambide	1971-1977
Marie-Antoinette Etxebarren	1977-1983
Marie-Antoinette Etxebarren	1983-1989	DVD
Marie-Antoinette Etxebarren	1989-1995
Marie-Antoinette Etxebarren	1995-2001
Marie-Antoinette Etxebarren	2001-2008
Michel Ernaga	2008-2014

Demografia

Biztanleriaren bilakaera 1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851 - - - - - - - - - 1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896 - 1.030 960 892 815 789 792 741 745 1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954 730 724 746 684 733 625 615 562 565 1962 1968 1975 1982 1990 1999 - - - 573 561 485 459 400 365 - - -

Kultura

Urtero ospatzen da herrian 1976tik aurrera, Xalbador eguna, herrikoa zen bertsolaria omenez egiten den jaialdia. Bestalde, Urepele udalerri izateaz 150 urte betetzearen karietara, 2012ko uztailaren 14an ospakizun anitz antolatuko dira herrian. http://www.kanaldude.tv/Leihotik-Urepele-k-150-urte_v1417.html

Ondasun nabarmenak

• Inharabia, Jabola, Tanburin borda eta Xaliesenea baserriak XVIII. mendekoak dira.
• Xalbadorenea baserria.
• Ama Birjinaren Jasokundearen eliza 1841. urtekoa da.

Urepeleko eliza

Urepeldar ospetsuak

• Fernando Aire Etxart Xalbador bertsolaria, Urepeleko artzaina (1920-1976).
• Henriette Aire Etxebarren, euskal idazlea, Xalbadorren alaba. (1943-)
• Mixel Aire Etxebarren Xalbador II.a bertsolaria, Xalbadorren semea. (1944-)
• Aire Ahizpak kantariak: Miren, Amaia eta Paxkalin Aire.

• 

  Xalbadorren omenezko harria.

• 

  Trinketeko horman jarririk dagoen Xalbadorren bertso bat.