Éamon de Valera

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Éamon de Valera
Éamon de Valera 02.jpg
Deputy to the Dáil

ekaina 1959
← baliorik ez - Seán Ó Ceallaigh
Barrutia: Clare
President of Dáil Éireann


Cathal Brugha
Erresuma Batuko parlamentuko kidea

1917ko uztailak 10 - 1922ko azaroak 15
Willie Redmond - baliorik ez →
President of the Irish Republic

1921eko abuztuak 26 - 1922ko urtarrilak 9 - Arthur Griffith
Leader of Fianna Fáil

1926ko martxoak 23 - 1959ko ekainak 23 - Seán Lemass
President of the Executive Council of the Irish Free State

1932ko martxoak 9 - 1937ko abenduak 29
W. T. Cosgrave - Taoiseach
Taoiseach

1937ko abenduak 29 - 1948ko otsailak 18
President of the Executive Council of the Irish Free State - John A. Costello
Taoiseach

1951ko ekainak 13 - 1954ko ekainak 2
John A. Costello - John A. Costello
Taoiseach

1957ko martxoak 20 - 1959ko ekainak 23
John A. Costello - Seán Lemass
Irlandako presidente

1959ko ekainak 25 - 1973ko ekainak 24
Sean Thomas O´Kelly - Erskine Hamilton Childers
Bizitza
Jaiotza New York1882ko urriaren 14a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
 Irlandako Errepublika
Heriotza Dublin1975eko abuztuaren 29a (92 urte)
Hobiratze lekua Glasnevin hilerria
Familia
Ama Catherine Coll
Ezkontidea(k) Sinéad de Valera  (1910eko urtarrilak 8 -
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Royal University of Ireland
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea matematikaria, diplomazialaria eta politikaria
Lantokia(k) Londres
Jasotako sariak
Kidetza Irlandar Anaitasun Errepublikarra
30th United Kingdom Parliament
31st United Kingdom Parliament
Royal Society
16th Dáil
15th Dáil
14th Dáil
13th Dáil
12th Dáil
11th Dáil
10th Dáil
9th Dáil
8th Dáil
7th Dáil
6th Dáil
5th Dáil
4th Dáil
3rd Dáil
2nd Dáil
1st Dáil
Sinesmenak
Alderdi politikoa Fianna Fáil
Éamon de Valera Signature 2.svg

Éamon de Valera (jaiotzez Edward George de Valera edo Edward George de Valero) (1882ko urriaren 14 - 1975eko abuztuaren 29) XX. mendean Irlandako politikari nagusienetakoa izan da, 1917tik 1973 arte hainbat kargu politikotan -presidentea edo lehen ministroa- aritu baitzen.

Familia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

New Yorken jaio zen. Bere ama jatorriz irlandarra zen eta Juan Vivion de Valera izeneko artista espainiar baten semea zela uste zen. Hala ere, de Valeraren biografia idatzi dutenek ez dute bere aitaren identitatea frogatzeko dokumenturik aurkitu ahal izan.

Bataioan George de Valero izena jarri zioten baina geroago izena ingelesez jarri zioten (Edward) eta berak gaelikora itzuli zuen (Éamon). 1885ean bere aita hil zenean, amarekin Irlandara abiatu zen eta bere osaba eta honen familiarekin bizi izan zen. Ikasketak bukatu ondoren matematikako irakasle izan zen Dublineko zenbait ikastetxetan.

Politika jarduerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

De Valeraren lehen jarduera politikoak gaelikoaren defentsarenak izan ziren. Jarduera horretan ezagutu zuen bere emaztea, Sinéad Flanagan eta 1910ean ezkondu ziren.

Gaelikoaren defentsaren elkarte horietatik jarduera politikoetarako jauzia egin zuen. Irish Volunteers taldean sartu zen, Iparraldeko unionista protestanteen aurka aritzen zen taldean. 1914an Irish Republican Brotherhood talde errepublikar abertzalean sartu zen.

Erresuma Batutik independentzia lortzeko borrokan nabarmendu zen De Valera. Independentziaren osteko gerra zibilean Erresuma Batuarekiko hitzarmenaren (Itun anglo-irlandarraren) aurka lerratu zen baina ez zuen gerran parte hartze esanguratsurik izan. Ondoren, legez kanpo egoteak inongo onura politikorik ez zuela ikusita Fianna Fáil sortu eta hauteskundeetara aurkeztu zen, bertan garaipena lortuz.

Irlandako hirugarren presidentea (1959-1973) izan zen, Batzar Betearazlearen bigarren presidentea (1932-1937) eta, hau ordezkatu zuen Taoiseach edo lehen ministro karguan estreinekoa izan zen De Valera (1937-1948, 1951-1954 eta 1957-1959). Horretaz gain, Irlandako Nazio Unibertsitateko burua ere bazen 1959tik 1973 arte.

Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1953an Irlandako Errepublikako estatuburua zela Euskal Herria bisitatu zuen, hain zuzen ere, Zarautzen egon zen.[1]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Eamon de Valera, Zarautzen. 1953ko irailaren 9an Zarauzko Alde Zaharrean ateratako argazkia. Zarauzko Udala (Euskaraz)
Enda Kenny Brian Cowen Bertie Ahern John Bruton Albert Reynolds Charles Haughey Garret FitzGerald Charles Haughey Garret FitzGerald Charles Haughey Jack Lynch Liam Cosgrave Jack Lynch Seán Lemass Eamon de Valera John A. Costello Eamon de Valera John A. Costello Eamon de Valera


Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Éamon de Valera Aldatu lotura Wikidatan