Orixe

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Orixe
Orixe idazlea 1933an.jpg
Bizitza
Izen osoa Nicolás Ormaechea Pellejero, Nikolas Ormaetxea Pellejero
Jaiotza Orexa1888ko abenduaren 6a
Herrialdea  Gipuzkoa, Euskal Herria
Ama hizkuntza euskara
Heriotza Añorga1961eko abuztuaren 9a (72 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzak euskara
gaztelania
Lanbidea
Lanbidea idazlea, itzultzailea, poeta eta saiakeragilea

Nikolas Ormaetxea Pellejero (Orexa, Gipuzkoa, 1888ko abenduaren 6aAñorga, Gipuzkoa, 1961eko abuztuaren 9a), ezagunagoa Orixe ezizenez, euskal idazlea izan zen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Orexan jaio bazen ere, Nafarroako Uitzin hazi zen. Hamazazpi urte zituela Jesusen Lagundikoekin ikastera joan zen, Xabierra. Ondoren, Loiola, Burgos, Oña, Comillas, Carrion eta Tuteran ibili zen, eliz ikasketak bukatzen, harik eta 1923an, Lagundia utzi zuen arte. 1923-1931 bitarteko urteetan Bilbon bizi izan zen.

1927an, Euskal Literaturaren Atze edo Edesti Laburra argitaratu zuen, eta bi urte geroago, Santa Cruz apaiza kontakizuna. Lehen olerki bilduma 1934an argitaratu zuen: Barne-muinetan, olerki mistikoak. 1931n, Orexara joan zen, Euskaldunak, haren olerki lanik landuena, ontzeko asmoz. Aitzolen aginduz egin bide zuen lan hori, uste zutelako Mistralen Nobel sariak proventzerari eman zion bultzada Orixek eman ziezaiokeela euskarari. Izan ere, Mistralen Mireio izeneko obra, Orixek berak itzuli zuen Mistral-en Mireio euskeraz (1930) izenburupean. Euskaldunak, berriz, gerra aurretik bukatua bazuen ere, ezin argitaratu izan zuen 1950 arte.

1936ko gerraurreko olerkari belaunaldiko kideetako bat izan zen, Lauaxetarekin, Lizardirekin eta Loramendirekin batera. Gerraren hasierak Orexan harrapatu zuen Orixe. Atxilotua izan zen eta Iruñeko San Kristobal gotorlekuan egon zen preso. 1938an Frantziara joan zen, atzerriratua; handik Ameriketara jo zuen, Argentinara, Txilera eta El Salvadorrera. Han zela, Quiton arrebarekin, gerrako eta atzerrialdiko oroitzapenak kontatzen dituen obra Euzko-Gogoa aldizkarirako idatzi zuen, arrebarekin izandako elkarrizketa moduan antolatua, eta 1988an liburu moduan argitaratu zena. 1954an, Euskal Herrira itzuli zen; harrera beroa egin zioten euskal idazleek eta euskaltzaleek. Itzulpen lan asko egin zituen Orixek: Tormesko itsumutilla (1929), Urte guziko meza-bezperak (1949), Agustiñ gurenaren aitorkizunak (1956), Salmutegia (1967). 1971n, Jainkoaren billa, hitz lauzko teologia lana, argitaratu zioten. 1976an Auñamendi argitaletxeak Euskaldunak eta beste olerki guziak bilduma argitaratu zuen. Eragin handia izan zuen Orixek bere ondorengo belaunaldiaren idaztankeran.

1965ean, Orixe hil eta handik lau urtera, Orixe. Omenaldi izeneko liburua atera zen, idazle askoren artean moldatua. Bestalde, haren lan asko aldizkarietan barreiatuta zeuden: Jesusen Biotzaren deya, RIEV, Euskera, Euskal Esnalea, Yakintza, Euzko-Gogoa, Gernika, Karmel, Olerti.

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Orixeren omenezko eskultura, haren jaioterri Orexan

Nobela[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Saiakera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poesia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Haur eta gazte literatura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Itzulpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Dibulgazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oroitzapenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilduma[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Orixe Aldatu lotura Wikidatan