Xabier

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Nafarroako herriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Xabier (argipena)».
Xabier
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Castillo javier.jpg
Flag of None.svg
Bandera

Xabierko armarria
Armarria


Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Garaia
MerindadeaZangozako merindadea
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroa
Izen ofizialaEscudo de Javier.svg Javier
AlkateaMaría José Gindano Laborda
(AISFJ, eskuineko indep.)
Posta kodea31411
INE kodea31135
Herritarraxabiertar
Geografia
Koordenatuak42°35′28″N 1°12′31″W / 42.5912°N 1.2087°W / 42.5912; -1.208742°35′28″N 1°12′31″W / 42.5912°N 1.2087°W / 42.5912; -1.2087
Azalera46,7 km²
Garaiera465 metro
Distantzia52 km (Iruñetik)
Demografia
Biztanleria128 (2020: Green Arrow Up.svg 18)
Dentsitatea2,48 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 18,6
Ugalkortasuna[1]‰ 45,45
Ekonomia
Jarduera[1]% 0 (2011)
Desberdintasuna[1]% 0 (2011)
Langabezia[1]% 0,98 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 2,6 (2010)

Xabier[2] ([ʃaβieɾ]) Nafarroa Garaiko ekialdeko udalerri bat da, Zangozako merindadekoa. Itsas mailatik 465 metro gorago dago, Nafarroako hiriburutik 52 kilometro ekialde hego-ekialdera. 116 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xabier Zangozako merindadeko ekialdean dago, Huesca probintziaren mugatik hurbil. Bi herrigune ditu, bata iparraldean, Ledeatik gertu, eta bestea hegoaldean, Kasedaren ondoan.

Iparraldeko herriguneak Zangozarekin egiten du muga ekialdean eta hegoaldean, Esarekin iparraldean, eta Ledearekin mendebaldean. Hegoaldeko guneak, berriz, Zangozarekin egiten du muga iparraldean, Kasedarekin mendebaldean, eta Zaragozako probintziarekin ekialdean eta hegoaldean.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xabierren, itsas mailatik 456 metro gorago, Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak 1929an jarritako estazio meteorologikoa dago.[3]

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xabierko biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

1847 eta 1857 urteetako erroldaren artean, Xabier udalerriak Peña eta Rocaforte edo Rocafuerteko kontzejuak (azken hori gaur egun Zangozaren barruan) anexionatu zituen.

2008ko erroldaren arabera, Espainiaz kanpoko bederatzi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 8,57 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xabierko alkatea Agrupación Independiente San Francisco Javier (AISFJ) eskuineko zerrendako María José Gindano Laborda da 2007ko udal hauteskundeez geroztik, bere taldeak udaleko bost ordezkariak lortu baitzituen. Balio gabeko botoak bi izan ziren (emandako boto guztien % 2,50) eta boto zuriak bederatzi izan ziren (% 11,54). Abstentzioa % 29,20 izan zen.

Xabierko Udala (2007)
Alderdia Botoak Aukeratua?
Maria Jose Gindano Laborda (AISFJ) 59 Bai
Leire Rebole Labairu (AISFJ) 56 Bai
Emilio Etxegoien Askuntze (AISFJ) 54 Bai
Jesus Maria Perez Perez (AISFJ) 47 Bai
Beltran Ibarra Malo de Molina (AISFJ) 12 Bai

2011n ere AISFJ eta María José Gindano nagusitu ziren, baina hauteskundeetako lehiakide izan zuen 24 urtez alkate izandako Ángel Ciprések[4] bultzatutako DNEren zerrenda bat. Eskuin muturreko DNEk ez zuen hautetsirik lortu. Ciprés, Nafarroan gehien iraun duen alkateetakoa, lehen Nafarroako Alderdi Popularraren sortzaileetakoa izan zen, eta UPNrekiko itunaren aldekoa;[5] 2008an PPra pasatu eta gero, bai bera bai haren alaba, Nieves, alderditik bota zituzten desadostasun politikoak zirela kausa.[6]

Udala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xabierko udaleko idazkaria Petilla de Aragongo idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Santua kalea, 1

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003-2007 Ángel Ciprés Espartza
2007-2011 María José Gindano Laborda AISFJ
2011-2015 María José Gindano Laborda AISFJ

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Tafallesa izeneko autobus konpainiak Uztarroze eta Iruñea batzen dituen linea ustiatzen du. Lineak bi zerbitzu ditu noranzko bakoitzean, eta ibilbide hau du:

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako Foru Erkidegoko Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera, Xabier eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, herritarren % 2,44k zekien euskaraz.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Martxoaren hasieran, Xabierko gaztelurako erromesaldi handia izaten da, Nafarroako Foru Erkidegoaren patroi santuaren omenez, Xabierraldia izenekoa.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Xabierko gaztelua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

X. mendean eraiki zuten herriko eraikinik nabarmenena: Xabierko gaztelua. XIX. mendearen bukaeran zaharberritu zen.

Xabiertar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa