Petillako gaztelua

Wikipedia, Entziklopedia askea
Petillako gaztelua
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Probintzia Nafarroa Garaia
UdalerriaPetilla Aragoi
Koordenatuak42°27′43″N 1°05′33″W / 42.46201888°N 1.0925231°W / 42.46201888; -1.092523142°27′43″N 1°05′33″W / 42.46201888°N 1.0925231°W / 42.46201888; -1.0925231

Petillako gaztelua Nafarroa Garaiko Petilla Aragoi udalerrian kokatutako gaztelu bat da. Hasiera batean Aragoiko Erresuma Nafarroako Erresumatik babesteko eraiki zen gaztelua da, baina bi erresumetako erregeen arteko itun baten ondorioz nafarren eskuetara pasa zen, eta Nafarroako Erresuma Aragoiko Erresumatik defendatzera pasa zen. Gaur egun hondatuta dago.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erdi Aroan, Petillako harkaitzetan kokatutako batek babestu zuen. Herria eta bere gotorlekua jatorriz Aragoikoak izan ziren, harik eta 1209an Petri II.a erregeak Antso VII.a Nafarroakoari bahituran eman zizkion arte, Peñakoa, Escokoa eta besteren batekin batera. Geroago, 1232an, Jakue I.a Aragoikoak behin betiko utzi zizkion errege nafarrari, eta uko egin zion geroago haien gaineko edozein demandari. 1277an Petilla Ferran Ramiritz Iriberrikoa gazteluko gobernadorea zen, eta Joana I.a Nafarroakoa erreginari omenaldia egin zion. XIII. mendeko azken urteetan, Ferran Gil Saratsakoa agertu zen alkaide gisa, urtean 24 liberako atxikipenarekin eta 120 kahitzeko garirekin, gaztelu aurreratu gisa.

1300 eta 1305 urteen artean obra garrantzitsuak egin ziren. 1315ean, gotorlekua Martin Fernanditz Saratsakoaren ardurapean zegoen, eta 1321ean haren buru izaten jarraitzen zuen, 12 libera eta 60 kahitzeko esleipenarekin. 1345ean dorre nagusia eta algibea konpondu ziren. 1355 inguruan, Karlos II.a Nafarroakoaren erregealdian, Martin Semenetz Oibarkoa agertu zen alkaide gisa, zazpi urte geroago 31 gizon oinez zituela agintean, Aragoik eraso egin zezakeelakoan. Esan beharra dago aragoiarrek 1312an setiatu zutela hiribildua. 1366an Fernando Alduatekoa izan zuen oinordeko, denbora gutxian egon behar izan zuena, 1372an bere ordez Petru Martinitz Leatxekoa agertzen delako. Garai hartan, soldata 8 libera eta 40 kahitzekoa zen.

Karlos III.a Nobleak 1387an Martin Semenetz Oibarkoari eman zion zaintza, ziurrenik 1355ean kastroa izan zuenaren semeari. 1402an postuan jarraitzen zuen, urte horretan erregeak kontzejuari 200 florin ordaintzera behartu baitzuen garai hartan egindako bi hilketengatik, gotorlekua konpontzen inbertitzeko. Aldi berean, bizilagunek harria, egurra, harea eta karea eta beste material batzuk eraman beharko lituzkete obretara. 1420an Petri Galarkoa alkaide honen oinordekoa izan zen, bi modutara kontuetan agertzen dena. 1423an hil zen, Albar Eulateren ordez. 1426an, Johan Urizkoa izendatu zuen errege Johan Urizkoa, Zuria II.a Nafarroakoa erreginaren maestrehostala, 1443an postuan jarraitzen zuena.

1446an Menaut Donamarikoa alkatetza hartu zuen, Bianako Printzearen maisu-maestrehostala. Agaramondarren eta beaumontarren arteko liskarren garaian, 1452an, Johan Agaramont sartu zen haren ordez, eta 1459an Leon Garrozeren agindupean zegoen. Geroago, 1482-1487 urteetan, Per Arnaut Garroze, eta 1494an Johanot de la Rocha, 40 liberako esleipenarekin.

Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu ondoren, gaztelua osorik eraisteko agindu zen. Hala ere, 1513an, erregeak Juan Ramirez Sibranako jaunari egin zion alkaidearen lanbideari esker.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]