Petilla Aragoi

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Petilla Aragoi
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria

Petillako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Zangozako merindadea
Izen ofiziala Escudo de Petilla de Aragón.svg Petilla de Aragón
Alkatea Miguel Ángel Rodríguez Pérez
(UPN)
Posta kodea 50686
INE kodea 31203
Herritarra petillar
Kokapena
Koordenatuak 42° 27′ 41″ N, 1° 05′ 34″ W / 42.461388888889°N,1.0927777777778°W / 42.461388888889; -1.0927777777778Koordenatuak: 42° 27′ 41″ N, 1° 05′ 34″ W / 42.461388888889°N,1.0927777777778°W / 42.461388888889; -1.0927777777778
Petilla Aragoi hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Petilla Aragoi
Petilla Aragoi
Petilla Aragoi (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 28 km2
Garaiera 843 metro
Distantzia 71 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 35 biztanle
% 61,76 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 38,24
Dentsitatea 1,25 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 11,11
Zahartze tasa[1] % 18,32
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 0
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 0 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 19,58 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 0 (2010)
Euskararen erabilera % 0,0 (2011)
Datu gehigarriak
Webgunea http://www.petilladearagon.com/

Petilla Aragoi[2] (izen ofiziala: Petilla de Aragón) Nafarroa Garaiko Zangozako merindadean dagoen udalerria da, geografikoki Zaragozako probintziako Cinco Villas eskualdean kokatuta badago ere. Jeztazerekin batera, Euskal Herriko esklabe bakarra da. Gaur egun herri txikia da, urtez urte biztanleak galduz doana. 35 biztanle zituen 2014. urteko erroldaren arabera.

Bertan jaio zen, 1852ko maiatzaren 1ean, Santiago Ramón y Cajal Nobel sariduna.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala eta kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bi barrendegi dira: populazio osoa bizi den barrendegi nagusia eta Bastanes izeneko esklabe txikiagoa (hego-mendebaldean kokaturik dagoena). Mugakideak udalerri hauek ditu: iparraldean Navardún, ipar-ekialdean Isuerre, hegoaldean Uncastillo eta mendebaldean Sause.Onsella ibaia igarotzen da udalerritik.

Elizari dagokionez, Jakako elizbarrutian dago eta Iruñeko artxidiozesian.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

X. mendeko dokumentu batean aipatzen da lehen aldiz Petilla de Aragon. Aragoiko Erresumaren mende egon zen herria XI. eta XII. mendeetan, baina XIII. mendearen hasieran Nafarroako Erresumaren mende gelditu zen, baita Fernando Katolikoak Nafarroa konkistatu zuenean ere (1512). XVIII. mendeko Espainiako Ondorengotza Gerraren ondorioz kalte handiak pairatu zituzten petillarrek[3].

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza (garia, garagarra, bazka landareak, ardi azienda) eta oinarrizko zerbitzuak dira ekonomia jarduera nagusiak.

Petilla Aragoiko udalerriaren mugen barruan, Acciona Energía enpresak eraikitako Sierra Selva izeneko parke eolikoa dago. Ezarritako potentzia 33 megawattekoa da[4].

Zangoza Eskualdeko Zerbitzuen Mankomunitatea zaborra biltzeaz arduratzen da Petillan eta eskualdeko beste hainbat herritan.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Petilla Aragoiko biztanleria

2008ko erroldaren arabera, ez zen etorkinik bizi Petilla Aragoin.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1984tik 2011ra herriko alkatea Paulino Rived izan zen, Agrupación de Electores Petillense (AEP) elkartearen izenean.

2003ko hauteskundeetan, gehienetan bezala, aurkeztutako hautagaitza bakarra izan zen. 24 boto lortu zituen, guztien %100 [5].

2007ko hauteskundeetara ez zen inolako hautagaitzarik aurkeztu. Hori dela eta, Paulino Rivedek funtzioetan jarraitu zuen.

2011ko udal hauteskundeetan aspaldiko partetik alkatea aldatu egin zen, Miguel Ángel Rodríguez Pérezek hartu baitzuen kargua. Hautagai bakarra izan zen, kasu honetan UPNren izenean aurkeztuta[6].

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1984-1987 Paulino Rived Murillo AEP
1987-1991 Paulino Rived Murillo AEP
1991-1995 Paulino Rived Murillo AEP
1995-1999 Paulino Rived Murillo AEP
1999-2003 Paulino Rived Murillo AEP
2003-2007 Paulino Rived Murillo AEP
2007-2011 Paulino Rived Murillo AEP
2011-2015 Miguel Ángel Rodríguez Pérez UPN

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea herriko Plaza Nagusian dago eta 1951n eraiki zuten. Sotoa eta bi solairu dauzka. Kanpoaldeko hormetan harria eta porlana erabili ziren eraikuntza material gisa. Udala alkateak eta lau zinegotzik osatzen dute. Petilla Aragoiko udaleko idazkaria Xabierko idazkaria ere da.

  • HELBIDEA: Plaza Nagusia, z/g

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nafarroako Gobernuak onartutako Euskararen Foru Legearen arabera Petilla Aragoi eremu ez-euskalduneko udalerria da, eta hori dela eta, hizkuntza ofizial bakarra gaztelania da. 2001eko erroldaren arabera, ez zegoen herrian euskaraz hitz egiten zuen herritarrik.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Monumentu erlijiosoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Donemiliaga eliza. XIII. mendeko gotikoko eraikin harriz egina, nabe bakarrekoa, bi tartetan banatua eta buru poligonalekoa.
  • San Antonio ermita. Bastanesen kokaturik dago.

Monumentu zibilak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Gaztelua: herriaren gainean dagoen muino batean zegoen gaztelua. Gaur egun, ordea, geratzen diren aztarna bakarrak harrietan 3 metroko altueran dauden ildaxkak dira. Baina dokumentazioari ikasita badakigu hiru pisudun dorre handi bat zuela, zurezko teilatu batekin. Bertako goarnizioa 30 gizonekoa izan ohi zen.[7]

Petillar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f   Euskal Herriari Begira, Udalbiltza, http://udalbiltza.eus/eu/euskal-herriari-begira .
  2.   Euskaltzaindia, 155. araua: Nafarroako udal izendegia, http://www.euskaltzaindia.net/dok/arauak/Araua_0155.pdf .
  3. Lur entziklopedietatik hartua.
  4. Parque Eólico Sierra Selva CRANA. Fundación Centro de Recursos Ambientales de Navarra. Guiaderecursos.crana.org
  5. Petillako emaitzak EITBn
  6. Zerrendak Nafarroako Aldizkari Ofizialean.
  7. Iñaki Sagredo. "Navarra. Castillos que defendieron al reino" ISBN 84-7681-477-1

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Petilla Aragoi Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko:Wikiatlasa