Telefonia mugikor

Wikipedia(e)tik
Telefono mugikor» orritik birbideratua)
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Telefonia mugikorra haririk gabeko telefonian datza, bi zati nagusiz osatuta dagoena: komunikazio sarea (telefonia mugikor sarea) eta terminala (telefono mugikorra), aipatutako sarera sartzea ahalbidetzen duena.

Komunikazio sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telefonia mugikorrarentzako estazioa

Komunikazio sarea edo telefonia mugikor sarea, telefono mugikorra erabiltzea ahalbidetzen duen sarea da, irrati uhinak igortzen dituzten estazioz osatua. Haririk gabeko telefonoa erabiltzean, komunikazioa sortzen da estazio batekin, uhinak igorriz, eta sarea antolatzen duten sistemek komunikazioa igortzen diote beste estazio bati, prozesu hau errepikatuz. Estazioek gela sare bat osatzen dute, zeinak telefonoei estaldura ematen dien.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehenengo komunikazio sare automatikoa Japonian sortu zen 1974an, NTT estandarra alegia, 0G kontsideratzen den. Ondoren Europan 1981ean NMT estandarra jaio zen, hau da, 1G telefonia mugikorra. NMT telefono mugikorrentzako lehenengo sistema guztiz automatikoa izan zen, eta Suedia, Danimarka, Norvegia eta Finlandian erabil zitekeen, Ericsson eta Mobira (gaur egungo Nokia) konpainien telefonoekin. Saudi Arabiak ere NMT estandarra erabili zuen.

1980ko hamarkadan herrialde nordikoetan eta Amerikako Estatu Batuetan telefonia mugikorreko zerbitzu komertzialak eskaintzen hasi ziren, eta handik abiatuta herrialde askotan teknologia berriak onarpen handia eduki eta urte gutxira zerbitzuak gainezka egiten hasi zuen. Hala, sarera sartzeko beste modu batzuen beharraren ondorioz, sistema analogikotik telefonia mugikor sare digitalera pasa zen, zeinean komunikazioa seinale digitalen bitartez egiten baitzen, irrati frekuentzien banden aprobetxamendua, eta seinaleen transmisioaren kalitatea hobetuz. Telefoniaren belaunaldiak sortu ziren teknologia berriez hitz egiteko, eta hala, 2G telefonia mugikorraren adierazle nagusia den GSM, 3G telefonia mugikorraren UMTS, eta 4G telefonia mugikorraren LTE sortuz joan dira. 2G eta 3G sareek 850/900 MHz bandetan funtzionatzen dute, eta 2004an 100 milioi bezero baino gehiago izan zituzten. 4G sarea 2013an sartu zen Euskal Herrian. Teknologia digitalaren agerpenarekin, deiak egiteaz gain bestelako ekintzak ere egin ahal izatera pasa dira terminalek, hala nola Internetera konektatu ahal izatea, horretarako mugikorretarako orrialde bereziak diseinatzen direla. Hau WAP (Wireless Application Protocol) teknologia izenaz ezagutzen da.

Telefonia mugikorreko estandarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Komunikazio azpiegitura nazionalak sare globalekin konektatzea errazteko Telekomunikazioen Batasun Internazionalak telefonia mugikorreko estandarrak garatzen ditu. Estandarrak mundu osoan erabiltzen dira, eta horri esker edozein herrialdetik telefono dei, fax, edota datu informazio truke perfektua bermatzen da. Lehenengo telefonia mugikor sistemetatik gaur egun arte, hurrengo tauletan azaltzen da telefonia mugikorreko estandarren eboluzioa.[1]

Telefono mugikorra[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telefono mugikorraren eboluzioa
Internet mugikorrera konektatzeko USB Modema

Telefono mugikorra edo mugikorra, mobila, sakelako telefonoa, eskuko telefonoa edo esku-telefonoa, eta lagunartean segapotoa ere esaten zaiona, haririk gabeko telefono eramangarria da. Gailu honen bitartez telefonia mugikor sarera sar gaitezke eta sareak eskaintzen dituen zerbitzuak erabil ditzakegu. Sarera sartzeko irrati uhinak erabiltzen ditu telefonoak.

Hasierako telefono mugikorrek deitzeko bakarrik balio zuten, baina teknologiak aurrera egin ahala aplikazio berriak sortu dira, hala nola SMSak edo mezu laburrak, MP3 erreproduzitzaileak, Bluetooth, argazki-kamera, bideojokoak, internet, eta abar. Eboluzio honen ondorioz, telefono adimentsuak jaio dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Telefono mugikorra 1973. urtean jaio zen. Hamabost urte ikertzen igaro ostean eta 150 milioi dolarreko inbertsioari esker teknologiaren munduan urrats garrantzitsua eman zen. Sorkuntzaren aita Motorola konpainiaren Martin Cooper exekutiboa izan zen. Hala ere, 1983ra arte ez zen lehenbiziko mugikor modeloa diseinatu. Lehenengo mugikorra, Motorola DynaTAC, Rudy Kroloppek diseinatutakoa izan zen, kilo bat baino apur bat gutxiago pisatzen zuen eta 4.000 dolarreko prezioan saltzen hasi zen. Bere neurriak hurrengoak ziren: 25 cm luzera, ia 8 cm sakonera eta ia 4cm zabalera. Bestalde, ordu bakarreko autonomia zuen komunikazioan, eta egonean zortzi ordu, diodo argi-igorle pantaila izanik. Telefono hau analogikoa zen. Cooper eta Kroloppek mugikorra patentatu zuten, eta handik aurrera Motorolak modelo berriak merkaturatu zituen, hala nola 1989ko Motorola MicroTAC, hasiera batean analogikoa zena eta 1994tik aurrera digitala, eta bere ondorengoa, 1996ko Motorola StarTAC.

Gizakien arteko komunikazioa errazteko iraultza ekarri zuen telefono mugikorrak. Ekonomiaren parte handi bat mugitzen duen sektorea bilakatu da azken hamarkadetan, eta hainbat enpresa daude multinazionalizatuta. Egun, garrantzi handia hartu dute ukimen-pantailadun mugikorrak.

Ekoizleak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2012ko hirugarren hiruhilekoaren datuen arabera, hurrengo ekoizleen telefono mugikorrak erabiltzen dira munduan:[2]

  1. Samsung %22,9
  2. Nokia %19,2
  3. Apple %5,5
  4. ZTE %3,9
  5. LG %3,3
  6. Huawei %2,8
  7. TCL %2,2
  8. BlackBerry %2,1
  9. Motorola %2,0
  10. HTC %2,0
  11. Nec %1,0
  12. Bestelakoak %33,2

Kutsadura elektromagnetikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Polemika bizia dago jendartean sakelako telefonoek sortaraz lezaketen gaitzen inguruan. Beste edozein ekipo elektronikok bezala, telefonia mugikorrak ere kutsadura elektromagnetikoa sortzen du. Hainbat eta hainbat ikerketa egin dira, izaki bizidunentzat kaltegarri izan daiteken egiaztatzeko, eta mota guztietako emaitzak jaso dira.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Telefonia mugikor Aldatu lotura Wikidatan