Euskal Herriko onomastika

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Euskal Herriko onomastikaren arloan aipagarria da euskal toponimia eta antroponimiaren arteko loturak, emakumezkoen izenen artean lurraldez lurralde hainbat adibide ditugularik. Nafarroa da herrialderik emankorrena esparru honetan, eta bigarrena Gipuzkoa dugu.

Jarraian zerrendatuko ditugu toponimoak diren antroponimoak herrialdez herrialde eta alfabetikoki ordenaturik.

Emakumezkoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Estibalitz izena Gasteiz inguruan dagoen santutegiko toponimotik dator eta gaur egun emakumezko eta gizonezko antroponimo oso zabaldua da herrialde osoan.

Bizkaia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izen bera daukan Bilboko auzoa eta zehazki bertan dagoen basilikak Begoña izen ezaguna eman du, etimologia oso argia ez duena. Bizkaitar jatorriarekin ere askoz ezezagunagoak ditugu bestela Udiarraga (Ugao) eta Ziortza (Ziortza-Bolibar).

Gipuzkoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Debagoienako eskualdekoak Aloña, Arantzazu eta Dorleta izenak ditugu, lehenengoa naturatik hartutakoa eta beste biak erlijio kutsu indartsuarekin.

Debabarrenekoak, bestalde, Itziar (Deba) eta Olatz (Mutriku) dira.

Tolosaldean Izaskun (Ibarra) eta Larraitz (Abaltzisketa) daude.

Urola Erdian Loiola (Azpeitia).

Eta azkenik, herrialde honetan, Goierriko eskualdean Lierni (Mutiloa), Kizkitza (Ezkio-Itsaso) eta Loinatz (Beasain) daude.

Lapurdi[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pirinio aldeko Ainhoa udalerri ederretik izena eman diote hainbat emakumeri.

Nafarroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Baztanen Amaiur, izen bereko herritik eratorria.

Sakanan Aitziber (Urdiain).

Erronkarin Idoia (Izaba).

Zangozako merindadeak hainbat emakumezko izen eman ditu, merinerriko iparraldekoak Idoia, Nagore, Orreaga eta Muskilda alde batetik, eta hegoaldeko Alaitz eta Leire bertzetik.

Bertzalde, Lizarrako merindadekoak ditugu Iratxe, Irantzu, Kodes eta Puy, eta Iruñeko merindadetik datoz Saioa eta Araitz iparraldetik eta Olatz eta Eunate hegoaldetik.

Azkenik, Uxue izena Erriberriko merindadeko izen bereko herritik dator.

Nafarroa Beherea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garazi izen bereko eskualdetik dator, Nafarroa eta Zuberoarekin konpartitutako Irati ezaguna bezala, eta bertako jatorria du Ainhitzek ere bai.

Zuberoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zuberoa izenak arrakasta jaso du Hego Euskal Herrian, eta herrialdeko izenaz gain Garden (Erronkari) dagoen baseliza batena ere bada.

Gizonekoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gipuzkoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urola Erdian dagoen Azpeitia udalerriko auzotik Oinatz gizonezko izena dator.

Nafarroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izen bereko udalerrian jatorria duen Xabier izena.