Urdiain

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Urdiain
 Nafarroa Garaia, Euskal Herria
Urdiain herriaren kale bat.jpg

Urdiaingo bandera

Urdiaingo armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Nafarroako Foru Erkidegoa
Merindadea Iruñeko merindadea
Eskualdea Burunda, Sakana
Izen ofiziala Escudo de la Burunda.svg Urdiain
Alkatea David Carmelo Oroz Alonso, (EH Bildu)
Posta kodea 31810
INE kodea 31240
Herritarra urdiaindar
Kokapena
Koordenatuak 42° 52′ 59″ N, 2° 07′ 59″ W / 42.883055555556°N,2.1330555555556°W / 42.883055555556; -2.1330555555556Koordenatuak: 42° 52′ 59″ N, 2° 07′ 59″ W / 42.883055555556°N,2.1330555555556°W / 42.883055555556; -2.1330555555556
Urdiain hemen kokatua: Nafarroa Garaia
Urdiain
Urdiain
Urdiain (Nafarroa Garaia)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 15,37 km2
Garaiera 530 metro
Distantzia 47 km Iruñera
Demografia
Biztanleria 677 biztanle
% 51,98 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 48,02
Dentsitatea 44,05 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 10,79
Zahartze tasa[1] % 43,2
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 36,76
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 75,61 (2011)
Genero desoreka[1] % 0 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 8,6 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 74,68 (2010)
Euskararen erabilera % 47,4 (2011)
Datu gehigarriak


Urdiain[2] Nafarroa Garaiko mendebaldeko udalerri bat da, Sakanako eskualdekoa, zehazki Burunda bailaran. 15,37 km2 ditu, eta 677 biztanle zituen 2014. urtean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdiain Iruñeko merindadearen iparraldean dago, mendebalderen dagoen muturrean. N-240 errepidean hasten den auzo-errepide batetik heltzen da herrira.

Mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mugakide ditu iparraldean Ataun (Gipuzkoa), hegoaldean Urbasa mendilerroa, ekialdean Iturmendi, eta mendebaldean Altsasu.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1575ean Inkisizioak sorginkeriaren aurkako prozesuak hasi zituen inguru horretan, bereziki Ziordian eta Urdiainen. Urdiainen, gainera, Maria Martiz izeneko emakume bat deserriratu zuten.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historikoki Urdiaingo sektore ekonomiko nagusia nekazaritza izan da. Hala ere, XX. mendetik aurrera industrializazio prozesua hasteak eta Altsasu gune industrialetik hurbil egoteak industriaren garapena eragin du. Horrenbestez, gaur egun sektore nagusia industria da.

Nekazaritza (garia, artoa, patatak, garagarra, bazka...) eta abeltzaintza xumea nagusitzen dira. Abereek herri lurretan bazkatzen dute.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdiaingo biztanleria

2008ko erroldan, Espainiaz kanpoko hamazortzi etorkin bizi ziren herrian, biztanleriaren % 2,98 (Nafarroako Foru Erkidegoko batezbestekoaren azpitik).

Herriko etxe bat.
Urdiaingo eliza.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an Urdiaingo alkate kargurako Nafarroa Bai alderdi politikoko Miguel Ángel Zubiria Galartza aukeratu zuten. Udaleko zazpi zinegotzietatik bost lortu zituen, gehiengo osoa. Baliogabeko botoak hiru izan ziren (emandako guztien %0,71) eta boto zuriak hamar (%2,39). Abstentzioa %23,41ekoa izan zen.

Urdiaingo Udala (2007)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Nafarroa Bai 264 5
Eusko Abertzale Ekintza 145 2

2011ko udal hauteskundeetan ere bi zerrenda lehiatu ziren baina ez ziren 2007koak. Bildu atera zen garaile eta Urdiaingoak Elkarturik Aurrera izenekoak 3 zinegotzi lortu zituen.

Urdiaingo Udala (2011)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Bildu 152 4
Urdiaingoak Elkarturik Aurrera 147 3

2015ko udal hauteskundeetan EH Bildurena izan zen udala berritzeko aurkeztu zen zerrenda bakarra.

Urdiaingo Udala (2015)
Alderdia Botoak Zinegotziak
Euskal Herria Bildu 233 7

Udaletxea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udaletxea 1868an eraiki zen, eta harriz egindako leiho eta ateak dauzka. Hormoina harlangaitzez egina dago. Eraikina 1981ean zaharberritu zen azken aldiz. Udala alkateak eta sei zinegotzik osatzen dute. Urdiaingo udaleko idazkaria Ziordiako idazkari ere bada.

  • HELBIDEA: Barrenkalde, 24

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007-2011 Miguel Ángel Zubiria Galartza Nafarroa Bai
2011-2015 Sebastian Aristizabal Irigoien Bildu
2015- David Carmelo Oroz Alonso EH Bildu

Azpiegiturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdiain Etxarri Aranazko Zerbitzuen Mankomunitateko kide da.

Garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

La Burundesa autobus konpainiaren Gasteiz-Iruñea lineak Sakanako herriak elkartzen ditu, eta geltokia du herrian. Guztira hiru zerbitzu izaten dira norabide bakoitzean. Lineak ibilbide hau du:

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdiainen Burundako euskara egiten da, nafarreraren azpieuskalki berezi bat: izan ere, Burunda Nafarroa Garaiko mendebaldean dagoenez, Araba eta Gipuzkoa ondoan dituela, hiru alderdi horietako ezaugarriak jaso ditu, tarteko hizkera da bete-betean. Herri horretan gorde da hobekien, hain zuzen ere, Burundako euskara, Urdiainen baizik ez baita zaharrengandik gazteengana igaro euskalki hori.[3]

Elkarteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urdiaindar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Urdiain Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa