William Ewart Gladstone

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
William Ewart Gladstone
1271754717 william-e.-gladstone.jpg
Secretary of State for War and the Colonies


Edward Smith-Stanley, 14th Earl of Derby - Henry Grey, 3rd Earl Grey
Erresuma Batuko parlamentuko kidea


Member of the Privy Council of the United Kingdom


President of the Board of Trade

1843ko maiatzak 15 - 1845eko otsailak 5
Frederick John Robinson, 1st Viscount Goderich - James Broun-Ramsay, 1st Marquess of Dalhousie
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1868ko abenduak 3 - 1874ko otsailak 17
Benjamin Disraeli - Benjamin Disraeli
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1880ko apirilak 23 - 1885eko ekainak 9
Benjamin Disraeli - Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury
Chancellor of the Exchequer

1880ko apirilak 28 - 1882ko abenduak 16
Stafford Northcote, 1st Earl of Iddesleigh - Hugh Childers
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1886ko otsailak 1 - 1886ko uztailak 20
Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury - Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury
Oposizioaren buruzagia

1886ko uztailak 20 - 1892ko abuztuak 11
Zigilu Pribatuaren Lorda

1892ko abuztuak 15 - 1894ko martxoak 2
George Cadogan, 5th Earl Cadogan - Edward Marjoribanks, 2nd Baron Tweedmouth
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1892ko abuztuak 15 - 1894ko martxoak 2
Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury - Archibald Primrose, 5th Earl of Rosebery
Bizitza
Jaiotza Liverpool1809ko abenduaren 29a
Herrialdea Britaina Handia eta Irlandako Erresuma Batua
Heriotza Hawarden Castle1898ko maiatzaren 19a (88 urte)
Hobiratze lekua Westminster abadia
Familia
Aita Sir John Gladstone, 1st Baronet
Ezkontidea(k) Catherine Gladstone
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa Christ Church
Eton College
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea politikaria, diplomazialaria eta estatistikaria
Lantokia(k) Londres
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Hungariako Zientzien Akademia
Hellenic Philological Society of Constantinople
11th United Kingdom Parliament
12th United Kingdom Parliament
13th United Kingdom Parliament
14th United Kingdom Parliament
15th United Kingdom Parliament
16th United Kingdom Parliament
17th United Kingdom Parliament
18th United Kingdom Parliament
19th United Kingdom Parliament
20th United Kingdom Parliament
21st United Kingdom Parliament
22nd United Kingdom Parliament
23rd United Kingdom Parliament
24th United Kingdom Parliament
25th United Kingdom Parliament
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Linzeen Akademia
American Antiquarian Society
Sinesmenak
Erlijioa anglikanismoa
Alderdi politikoa Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorea
Tories
Liberal Party
William Ewart Gladstone Signature 2.svg

William Ewart Gladstone (Liverpool, 1809ko abenduaren 29a - Hawarden, Flintshire, 1898ko maiatzaren 19a) britainiar politikaria izan zen. Eskoziako merkatari familia batean jaio zen. Apaiz egiteko asmoak alde batera utzi eta politikan sartu zen. Liberala zen. Disraeli kontserbadoreen buru zela, bera liberalen buru izan zen; lehia handia izan zuten bi gizonek bizitza guztian zehar. Aurrenekoz lehen ministro izan zenean (1868-1874) berrikuntza handiak egin zituen: eliza eta estatua bereizi Irlandan, herri-hezkuntza, armada (Carwellen eraberritzea), justizia, bozketa sekretua (1872), eta bozketa-eskubidea ia guztiengana zabaltzen zuen legea (1885). Irlandako arazoak izan ziren nagusi bere bigarren ministerioan (1880-1885): berak proposatzen zuen Home Rule (Irlandako autonomia) ez zen onartu eta bere gainbehera ekarri zuen (1885), eta ondoren bere alderdiaren haustura. Atzerriko politikan, bakezaletasunak bazterturik utzi zuen, eta kontrakoen kritikak erakarri zizkion. Haien berekoikeria gaitzesten zuen Gladstonek, gutxiengoen eskubideak gordetzearen aldeko baitzen. Bulgariarren auzia zela eta, Disraeli gobernutik egotzi zuen (1880). Azken aldiz lehen ministro izan ondoren (1892-1894), berriro Home Rule delakoa Lorden Ganberak onartu ez zuenean, politika utzi zuen betiko.

Irlandarako Home Ruleri buruzko eztabaida[aldatu | aldatu iturburu kodea]

« Gure legebiltzarraren historian, lehen aldiz Irlandan hitza egiazkotasunez adierazi da, eta arretaz entzun dugu. (...). Orain, herrialde hori uler dezakegu, bere helburuen eta borondatearen berri izateko egoeran gaude benetan. Zer-nolakoa da gaur egun arazoa? Nire kide ohoragarriek inoiz amets egin al zuten nazio baten aurkako gatazka hasiko zutenik? Zer oztopok geldiaraz dezake nazio baten aldarrikapena, gehiegizkoa edo arriskutsua ez denean? Eta badakit milioika eta milioika lagunek aldarrikapena ez dutela gehiegizkotzat edo arriskutsutzat hartzen. Gure ikuspuntutik, gai bati baino ezin zaizkio eragozpenak jarri: behar bezalako erantzun hori noiz eta zer egoeratan eman behar den jakitea. Izan ere, erantzun positibo bat lortuko dugu, horretaz ziur gaude. Askatasunez eta duintasunez eman daiteke, esker oneko eta onarpeneko testigantzak jasoaz; edo mehatxupean edo erresuminez (...). Beraz, gure ikuspuntutik gai horri dagokionez, oinarrizo alde bat dago, eta alde hori da guk gaur modu honetan jokatzeko funtsezko arrazoia.

Irlandari hitza eman diogu. Denok, guk ere bai, arreta jarri behar diogu une horri. Halaber, denok, guk ere bai, hitz hori aditu behar dugu, bi aldeetan. Auzi hori dela-eta desadostasun handia dago bi aldeen artean, amildegi ia zeharkaezina (...).

 »
William Gladstone, hitzaldia Britaniar Legebiltzarrean, 1886ko ekainak 7

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: William Ewart Gladstone Aldatu lotura Wikidatan