William Ewart Gladstone

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
William Ewart Gladstone
William Ewart Gladstone, 1892 (cropped).jpg
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1892ko abuztuaren 15a - 1894ko martxoaren 2a
Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury Itzuli - Archibald Primrose, 5th Earl of Rosebery Itzuli
Zigilu Pribatuaren Lorda

1892ko abuztuaren 15a - 1894ko martxoaren 2a
George Cadogan, 5th Earl Cadogan Itzuli - Edward Marjoribanks, 2nd Baron Tweedmouth Itzuli
Member of the 25th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1892ko uztailaren 4a - 1895eko uztailaren 8a
Barrutia: Midlothian Itzuli
Hautaketa: 1892 United Kingdom general election Itzuli
Oposizioaren buruzagia

1886ko uztailaren 20a - 1892ko abuztuaren 11
Member of the 24th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1886ko uztailaren 2a - 1886ko abuztuaren 9a
Barrutia: Leith Burghs Itzuli
Hautaketa: 1886 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 24th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1886ko uztailaren 1a - 1892ko ekainaren 28a
Barrutia: Midlothian Itzuli
Hautaketa: 1886 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1886ko otsailaren 1a - 1886ko uztailaren 20a
Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury Itzuli - Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury Itzuli
Member of the 23rd Parliament of the United Kingdom Itzuli

1885eko azaroaren 24a - 1886ko ekainaren 26a
Barrutia: Midlothian Itzuli
Hautaketa: 1885 United Kingdom general election Itzuli
Chancellor of the Exchequer Itzuli

1880ko apirilaren 28a - 1882ko abenduaren 16a
Stafford Northcote, 1st Earl of Iddesleigh Itzuli - Hugh Childers Itzuli
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1880ko apirilaren 23a - 1885eko ekainaren 9a
Benjamin Disraeli - Robert Gascoyne-Cecil, 3rd Marquess of Salisbury Itzuli
Member of the 22nd Parliament of the United Kingdom Itzuli

1880ko martxoaren 31 - 1885eko azaroaren 18a
Barrutia: Midlothian Itzuli
Hautaketa: 1880 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 21st Parliament of the United Kingdom Itzuli

1874ko urtarrilaren 31 - 1880ko martxoaren 24a
Barrutia: Greenwich Itzuli
Hautaketa: 1874 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko Lehen Ministroa

1868ko abenduaren 3a - 1874ko otsailaren 17a
Benjamin Disraeli - Benjamin Disraeli
Member of the 20th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1868ko azaroaren 17a - 1874ko urtarrilaren 26a
Barrutia: Greenwich Itzuli
Hautaketa: 1868 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 19th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1865eko uztailaren 11 - 1868ko azaroaren 11
Barrutia: South Lancashire Itzuli
Hautaketa: 1865 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 18th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1859ko apirilaren 28a - 1865eko uztailaren 6a
Barrutia: Oxford University Itzuli
Hautaketa: 1859 United Kingdom general election Itzuli
Lord High Commissioner of the Ionian Islands Itzuli

1859ko urtarrilaren 25a - 1859ko otsailaren 17a
John Young, 1st Baron Lisgar Itzuli - Henry Knight Storks Itzuli
Member of the 17th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1857ko martxoaren 27a - 1859ko apirilaren 23a
Barrutia: Oxford University Itzuli
Hautaketa: 1857 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 16th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1852ko uztailaren 7a - 1857ko martxoaren 21a
Barrutia: Oxford University Itzuli
Hautaketa: 1852 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 15th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1847ko uztailaren 29a - 1852ko uztailaren 1a
Barrutia: Oxford University Itzuli
Hautaketa: 1847 United Kingdom general election Itzuli
President of the Board of Trade Itzuli

1843ko maiatzaren 15a - 1845eko otsailaren 5a
Frederick John Robinson, 1st Viscount Goderich Itzuli - James Broun-Ramsay, 1st Marquess of Dalhousie Itzuli
Member of the 14th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1841eko ekainaren 29a - 1845eko abenduaren 23a
Barrutia: Newark Itzuli
Hautaketa: 1841 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 13th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1837ko uztailaren 24a - 1841eko ekainaren 23a
Barrutia: Newark Itzuli
Hautaketa: 1837 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 12th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1835eko urtarrilaren 6a - 1837ko uztailaren 17a
Barrutia: Newark Itzuli
Hautaketa: 1835 United Kingdom general election Itzuli
Member of the 11th Parliament of the United Kingdom Itzuli

1832ko abenduaren 10a - 1834ko abenduaren 29a
Barrutia: Newark Itzuli
Hautaketa: 1832 United Kingdom general election Itzuli
Erresuma Batuko Kontseilu Pribatuko kidea


Secretary of State for War and the Colonies Itzuli


Edward Smith-Stanley, 14th Earl of Derby Itzuli - Henry Grey, 3rd Earl Grey Itzuli
Bizitza
Jaiotza Liverpool1809ko abenduaren 29a
Herrialdea  Britainia Handia eta Irlandako Erresuma Batua
 Erresuma Batua
Talde etnikoa Ingelesa
Heriotza Hawarden Castle Itzuli1898ko maiatzaren 19a (88 urte)
Hobiratze lekua Westminster abadia
Familia
Aita Sir John Gladstone, 1st Baronet
Ezkontidea(k) Catherine Gladstone Itzuli
Seme-alabak
Anai-arrebak
Hezkuntza
Heziketa Christ Church Itzuli
Eton College
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak politikaria, diplomazialaria eta estatistikaria
Lantokia(k) Londres
Enplegatzailea(k) Edinburgheko Unibertsitatea
Jasotako sariak
Kidetza Royal Society
Hungariako Zientzien Akademia
Hellenic Philological Society of Constantinople Itzuli
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Linzeen Akademia
American Antiquarian Society Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa anglikanismoa
Alderdi politikoa Erresuma Batuko Alderdi Kontserbadorea
Tory
Alderdi Liberala (Erresuma Batua)
William Ewart Gladstone Signature 2.svg

William Ewart Gladstone (Liverpool, 1809ko abenduaren 29a - Hawarden, Flintshire, 1898ko maiatzaren 19a) britainiar politikaria izan zen. Eskoziako merkatari familia batean jaio zen. Apaiz egiteko asmoak alde batera utzi eta politikan sartu zen. Liberala zen. Disraeli kontserbadoreen buru zela, bera liberalen buru izan zen; lehia handia izan zuten bi gizonek bizitza guztian zehar. Aurrenekoz lehen ministro izan zenean (1868-1874) berrikuntza handiak egin zituen: eliza eta estatua bereizi Irlandan, herri-hezkuntza, armada (Carwellen eraberritzea), justizia, bozketa sekretua (1872), eta bozketa-eskubidea ia guztiengana zabaltzen zuen legea (1885). Irlandako arazoak izan ziren nagusi bere bigarren ministerioan (1880-1885): berak proposatzen zuen Home Rule (Irlandako autonomia) ez zen onartu eta bere gainbehera ekarri zuen (1885), eta ondoren bere alderdiaren haustura. Atzerriko politikan, bakezaletasunak bazterturik utzi zuen, eta kontrakoen kritikak erakarri zizkion. Haien berekoikeria gaitzesten zuen Gladstonek, gutxiengoen eskubideak gordetzearen aldeko baitzen. Bulgariarren auzia zela eta, Disraeli gobernutik egotzi zuen (1880). Azken aldiz lehen ministro izan ondoren (1892-1894), berriro Home Rule delakoa Lorden Ganberak onartu ez zuenean, politika utzi zuen betiko.

Irlandarako Home Ruleri buruzko eztabaida[aldatu | aldatu iturburu kodea]

« Gure legebiltzarraren historian, lehen aldiz Irlandan hitza egiazkotasunez adierazi da, eta arretaz entzun dugu. (...). Orain, herrialde hori uler dezakegu, bere helburuen eta borondatearen berri izateko egoeran gaude benetan. Zer-nolakoa da gaur egun arazoa? Nire kide ohoragarriek inoiz amets egin al zuten nazio baten aurkako gatazka hasiko zutenik? Zer oztopok geldiaraz dezake nazio baten aldarrikapena, gehiegizkoa edo arriskutsua ez denean? Eta badakit milioika eta milioika lagunek aldarrikapena ez dutela gehiegizkotzat edo arriskutsutzat hartzen. Gure ikuspuntutik, gai bati baino ezin zaizkio eragozpenak jarri: behar bezalako erantzun hori noiz eta zer egoeratan eman behar den jakitea. Izan ere, erantzun positibo bat lortuko dugu, horretaz ziur gaude. Askatasunez eta duintasunez eman daiteke, esker oneko eta onarpeneko testigantzak jasoaz; edo mehatxupean edo erresuminez (...). Beraz, gure ikuspuntutik gai horri dagokionez, oinarrizo alde bat dago, eta alde hori da guk gaur modu honetan jokatzeko funtsezko arrazoia.

Irlandari hitza eman diogu. Denok, guk ere bai, arreta jarri behar diogu une horri. Halaber, denok, guk ere bai, hitz hori aditu behar dugu, bi aldeetan. Auzi hori dela-eta desadostasun handia dago bi aldeen artean, amildegi ia zeharkaezina (...).

»
William Gladstone, hitzaldia Britaniar Legebiltzarrean, 1886ko ekainak 7

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: William Ewart Gladstone Aldatu lotura Wikidatan