Getaria (Gipuzkoa)

Getaria
Gipuzkoa
Getaria itsasaldetik.
Izen ofiziala	Getaria
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Gipuzkoa Urola Kosta
Alkatea	Nika Lertxundi (Bildu)
Herritarra	getariar
Koordenatuak	43°18′12″N 2°12′16″W
Eremua	10,6 km2
Garaiera	0-278 m
Distantzia	24 km Donostiara
Posta kodea	20808
Biztanleria	2.666 bizt. (2011)
Dentsitatea	251,51 bizt./km²
Sorrera	1209 hiri gutuna
http://www.getaria.net

Artikulu hau Gipuzkoako herriari buruzkoa da; Lapurdiko herria gaitzat duena beste hau da: Getaria (Lapurdi)

Getaria Gipuzkoako Urola Kosta eskualdeko udalerri bat da, itsasbazterrean kokatua. Ekialdean Zarautz du mugakide, eta mendebaldean Zumaia. 2011n, 2.666 biztanle zituen.

Getaria Juan Sebastian Elkano marinelaren jaioterria da, munduari bira osoa eman zion lehen gizasemea. Euskal Herriko kostako turismogune ezaguna da, Getariako Txakolinaren sorleku nagusia. Bertan dago San Anton mendi ezaguna, antzinako uhartea, XV. mendean gizakiak istmo baten bidez lehorrera lotu zuenetik erdiuharte bihurtua.

Izena

Euskal Herrian Gipuzkoako Getariaz gain 61 kilometrotara Lapurdin ere izen bereko Getaria udalerria ere badago, bi udalerriak Euskal kostaldean kokatuak daude, antzeko geografia ezaugarriak eta arrantzale usadioa dutelarik, ondorioz, historikoki arrantzarekin lotura duen bi udalerrien izenen esanahi antzekotasun bat bilatu nahi izan da. Bi udalerri hauen izenen esanahiaren ohiko azalpenetako bat okzitanierazko guaita hitzetik ("zaindaria") euskarara eratorria izan zelakoa da, Euskal kostalde osoan gaskoien komunitate ugari kokatu baitziren, tartean bi Getarietan. Ustez, Getari izena guaita hitza eta euskaraz lanbide edo jarduerentzat erabili ohi den -ari atzizkiaren hitz-elkarketa litzateke, esanahia "zaindaria" litzatekeelarik. Aldiz, beste batzuentzat guaita eta -herri hitzen elkarketa litzateke, hots, "zaindarien herria". Guzti honek bi Getarien usadio baleazalearekin bat egingo luke, bai eta bietan baleak ikuskatzeko kokatuak zeuden talaien erabilpenarekin ere. Manuel Larramendiren ustez, izena ke hitza eta -ari atzizkiaren elkarketatik sortua litzateke, hots, "kea egiten dutenak" edota "kelariak", senalizazio suen erabilpenarekin lotuz. Azken mota honetako beste hainbat azalpen bitxi ugari daudelarik. Pablo Gorosabelek zioenez, Getaria izena Garate herria - Garateerria izenetik eratorria litzateke, hots, "Garate herria" edo "Garate mendiko herria".

Halere, usadiozko hipotesiez gain, azken urteetan topatutako aztarna arkeologikoek gai honekiko argi izpi bat ipini dute. Oraintxuki, Getarian erromatarren arrain kontserbategien instalakuntza baten izatearen frogak topatu izan dira, instalauntza mota honek latinez Cetaria izena jasotzen duelarik. Lapurdiko Getaria I. mendeko mota honetako arrain kontserbategi bat zegoen lekuan ere sortu zela frogatu izan da, hortaz bi udalerrien izenak latinezko izen hortatik eratorri izana litekeena da.

Udalerriaren ikuspegi panoramikoa eta Getariako portuaren handitze eta zaharberritze lanak 2002ko martxoaren 12an, dike edo kai berria parez-pare ikus daitekelarik.

Historia

Sorrera

XIII. mendearen hasieran Alfontso VIII.a Gaztelakoak herriari Donostiako Forua eman zionean Getariako hiribildua sortu zen. Hainbat egilek Alfontso VIII.a Gaztelakoa izendatzen dute. Hau aipatzen duen lehenbizikoa Esteban Garibai da, ondoren Nikolas Soraluze izan ezik, besta hainbat historialariek ere aipatzen dutelarik, tartean Pablo Gorosabel. Garibairen arabera, Gaztelako Erresumako erregeak Gipuzkoako konkista burutu ondoren Getaria eta Mutriku udalerriak "Kantauri Itsasoan nagusitasuna ezarri asmoz" hiribildu izendatu omen zituen, Alfontso VIII.a Gaztelakoa Gaskoiniara eginiriko espedizio armatu batetik itzultzen ari zela, Getariari Donostiako Forua eman omen ziolarik. Aldiz, Garibairen datu hauetan oinarrituz, Nikolas Soraluze historialariak Getariaren sorrera data 1204-1209 bitartean ipini zuen, Alfontso VIII.a Gaztelakoaren Donostiako egonaldia (1204ko udazkena) eta 1205eko Baiona sutera atzeratuz (azken gertakari hau, 1205-1206 artean Frantziako Erresumako erregeak ingeles eta gaskoien aurka gauzatutako gerran gertatua). Halere, Espainiako Hiztegi Geografiko-Historikoak ez du sorrera hau aipatzen, bai ordea 1201eko urtarrilaren 20an Alfontso VIII. Gaztelakoa berberak Burgos hirian emandako gutuna, hiztegi honek dioenez gutun hori udalerriaren artxibategian zegoelarik. Gutun honetan erregeak udalerriari "antzinako legez" bere larre, ur eta mendiekiko eskubideak aitortzen dizkio. Gorosabelen arabera, 1237ko martxoaren 23an Fernando III.a Gaztelakoak sorrera gutun hori berretsi omen zuen, ondorengo erregeek ere gauza berbera egin zutelarik: 1255ko urtarrilaren 20an Alfontso X.a Gaztelakoak Burgos hirian, 1312ko apirilaren 11an Alfontso XI.a Gaztelakoak Burgosen, 1351ko azaroaren 7an Petri I.a Gaztelakoak Valladoliden eta 1426an Joanes II.a Gaztelakoak ere.

Getariako hiribildua hasiera-hasieratik portu eta marinel edo itsasgizonen gune nabarmena izan zen. 1397an San Salbador elizan bildu zen Gipuzkoako Anaidiaren Batzarra, Gipuzkoako foru-legeriaren oinarri izan ziren ordenantzak onartzeko.

1597an hiribilduaren zati handi bat suntsitu zuen sute garrantzitsu bat pairatu zuen eta, geroztik, bere historian zehar hainbat gerrak eragindako hondamenak jasan dituen arren, Getariak Erdi Aroko jatorrizko hirigintza-ezaugarriak gordetzen ditu oinplanoan eta bide-trazaduran, baita bere lursail-egituraren zati handi batean ere.

Geografia

Getariako portua iluntzean.

Herrigunea

Getariako herrigunea Euskal kostaldeko zati batean dago, Kantauri Itsasoan. Kostalde zati hau itsas ertze maldatsu batean kokatzen da, halere bertan higadurari esker hainbat senaia eta puntak ere baude.

Herrigunea N-634 errepideak zeharkatzen du, lur lehorra eta San Anton mendiak bat egiten duten gunean, azken hau XVI. menderarte uharte bat izan zelarik. Herrigunea gainaldea eta Getariako portua dagoen tonboloaren arteko eremuan kokatzen da. San Anton mendiak sagu edo arratoi baten profila du, aldiz herria bere isatsa delarik, guztiak tonboloa osatuz, hortik modu herrikoain San Antongo Arratoia edota San Antongo Sagua deitzea, honek udalerria nahiz Gipuzkoa osoko posta irudi ezagunenetako bat osatzen duelarik.

1964ko herri plangintzaren ondorioz Menditxu, Makibar eta Sagatzaga poligonoak sortu ziren.

Itsasoa

Historikoki eta baita gaur egun ere, Getariak itsasoa eta arrantzarekin lotura estua izan du, horren adibide, Juan Sebastian Elkano nabigatzaile ospetsua eta herriko semea, Magallanesekin batera, itsasoan zehar, munduko itzulia egiten lehena izan zena. Domingo Bonetxea nabigatzaile handia ere getariarra da.

Bi hondartza ditu Getariak, Gaztetape eta Malkorbe. Penintsulako punta edo lurmutur nagusienak ekialdetik mendebaldera honako hauek dira: Fraileburu, Marzoparri, Isarri, Karlista eta Kastillo Harri.

Portua

Sakontzeko, irakurri: Getariako portua

Getariako portua 2012an.

Herriko kaia Euskal Herriko garrantzitsuenetarikoa dugu. San Anton mendiak eta XVI. mendean eraikitzen hasitako dikeak haizea eta iparmendebaldeko sargailo gogorretatik babesa ematen dio. Portuaren baldintza onei esker, 1919an Gipuzkoa eta Bizkaiko Foru Aldundiek larrialdietarako Arrantzaleentzako Aterpe-Ostatu bat gehitu zioten.

1847an Getariako itsasargia eraiki zuten. Pablo Gorosabel historialariak honela deskribatu zuen garai hartako portua:

«	"Lurzoru garbiko badia edo senaia eta sakontasun oneko urak ditu, bertan itsasontzi ugari egon litezke, diren nerruiak direla ere, aipatutako uhartearen babespean, honek iparmendebaldeko haizeetatik defendatzen ditu, kostaldeko arriskutsuenak direlarik. Herrigunea eta uhartearen ataka maila jakin batetaraino betez babes hau osatuko balitz, eta kaian hobekuntza lan batzuk burutu, portu hau bere sarrera nagudiaz, kostaldeko onena izango litzateke."	»
Pablo Gorosabel

1919ko irailaren 20an Juan Sebastian Elkanoren itsasoratzearen urteurrenan omenaldian zehar portu berria inauguratu zen, Aranbarri arkitektoak proiektatu zuelarik. 1953an zaharberritua izan zen, antzinako portua barnean laga zelarik. Azkenik, XXI. mendearen hasieran Getariako portuaren zabaltze lanak burutu ziren, ondorioz portua asko handitu edo hazi zen, hainbat arrain biltegi ezarri eta dike eta kai berriak eraiki zirelarik.

Mendia

Barrualdean Garate mendia (278 m.) kokatzen da, hau kostaldearekiko paralelo doa eta bere maldetan Getariako hainbat baserri daude. Garate mendia eta kostaldearen arteko lursail guzti hau eremu honetan dagoen mikroklimaren eraginari esker mahasti eta txakolindegiez betea dago. Garate mendia Getaria udalerriko lursailen erdigunean dago.

Auzoak

Getariako landaren paisaia, atzealdean San Anton mendia ikus daitekeelarik.

Herriak lau auzo ditu herriguneaz gain:

• Askizu: Udalerriaren mendebaldean dago, Zumaia aldera. Antzinako parrokia eta dozenaren bat etxebizitzaz osatutako herrigune txiki bat du. Aldiz, bere inguruan banaturik dauden baserri ugari ditu. Denera 100 auzotar inguru bizi dira.
• Eitzaga: Udalerriren ekialdean dago, Getariako herrigunea eta Zarautzen artean. Sakabanaturik dauden baserri giroko auzoa da, 52 auzotar ditu.
• Meaga: Udalerriaren hegoaldean dago, itsas mailatik 95 metrora eta Garate mendiaren oinpean, mendi honek herrigunetik banatzen duelarik. Auzoa izen berdineko Meaga mendigainan kokatua dago, barnealdetik Zarautz eta Zumaia elkarlotzen dituen errepidean. Bi udalerriek Getariako herrigunetik barna zeharkatu eta elkarlotzen dituen kostaldeko N-634 errepidea eraiki aurretik, Getaria eta kanpoaldea nahiz inguruko udalerriak elkarlotzen zituen bide nagusia Meagako mendigaina zen. Bertan 125 auzotar bizi dira.
• San Prudentzio: Auzoak izena San Prudentzio baselizari zor dio, hau Getariatik Askizu auzora doan bidean dagoelarik. Sakabanatutako baserriz osatutako auzoa da. 84 auzotar ditu.

Mugak

Getariak iparraldetik Kantauri Itsasoarekin muga egiten du, hegomendebaldean Zumaia du, ekialdean Zarautz, eta hegoaldean Aia, Aizarnazabal eta Zarauzko hainbat kokaleku txiki ere bai.

Zarauzko udalerria Getariatik 3 kilometrora besterik ez dago, maiz eskualde guztiko hiriburu funtzioak betetzen dituelarik. Bi udalerri hauen artean Kantauri Itsasoarekiko paraleloki eta N-634 errepidearen ertzetik doan pasealeku luze eta eder bat dago, bertatik itsasoaren ikuspegia nahiz kostalde honetako paisaia bikainez gozatu ahal daitekelarik.

Geologia

Gaztetape hondartza.

Hendaiatik Zumaiara 40 kilometrotan zehar doan kostaldeko mendilerroan kokatua dago. Mendilerro hau Zenozoiko Aroko materialez soilik osatua dado, Orio-Zumaia arteko ibilbidean serie alderantzikatua duelarik. Alderantziketa honek ez dirudi Zenozoiko materiala oso itsas maila azpitik eraginik duenik, antolaketa hori Aia-Zarautz-Aizarnazabal mantu lerraduraren bultzadaren eraginea dela baidirudi, Kretazeo Berantiarreko flysch-aren tuparriaren indargetzearen ondorioz bertako konpresio ondorioak nahiko azalekoak direlarik. Zumaiatik Zarautzera gutxi gorabehera N-120 norantzan geruzak alderantziketatuak datoz, jada Zarautzen bortizki tolestatzen dira, beregan 150 gradutan biratuz, Getariako penintsularekin lotu arte. Itsasoak Getariako geruzak eta Oriotik datoze geruzen arteko loturagune hau ezkutatzen dute.

Getariako herrigunea kareharri eta tuparriz osatutako lursailetan eraikia dago. Lursail horien hegoaldean hareharri, mikrokonglomeratu eta tupaz osatutako eremu batn hedatzen da. Material hauek udalerriaren iparraldean dagoen Isarri punta osatzen dute.

Komunikabideak

Getaria udalerria Gipuzkoako Donostia hiriburutik 30 kilometrora dago. Tren geltoki hurbilena Euskotrenen Zarauzko geltokia du, 3,5 kilometrora. Kostaldeko N-634 errepideak Getaria, Zarautz eta Zumaia elkarlotzen ditu. Aldiz, herri bide batek Getaria eta Meaga auzoa elkarlotzen ditu. Bestalde, autobus zerbitzuak Getaria, Zarautz eta Zumaia elkarlotzen ditu.

Ekonomia

Herrigunea.

Gaur egun udalerriaren ekonomia sektore edo diru iturri nagusiak arrantza, turismoa eta txakolingintza dira.

XIX. mendearen hasieran bertako biztanleria arrantzan baino nekazaritzan gehiago jarduten zuen, Gipuzkoa osoko txakolin onena lortuz. Mende bat geroago, txakolina ekoizten jarraitzen da, baina jada lehen baino kopuru txikiagoan. Ondorioz, udalerriko aberastasun iturri nagusiena arrantza bilakatu zen, bertan antxoa nahiz atun arrantza nabarmentzen direlarik. Gaur egun arrantza sektorea gainbeheran dago. Gazitze-lantegi baten bat, ontziolak, izotz eta paketatze edo enbalatze lantegiak ere bazeuden.

Merkataritzari dagokionez, Getaria udalerria Donostialdeko merkatal eremuaren barnean dago, eta 1963an udalerriak berezko 31 merkatal lizentzia zituen.

Azkizu, Akerregi, Meagas auzoetan sagardoa ere ekoizten zen. 1962ko nekazal erroldaren arabera udalerrian 133 nekazal ustiaketa zeuden, horietako bederatzi 9 hektarea baino gutxiagokoak ziren, berregeetahiru 0,1 eta 1 Ha artekoak, hogeitasei 1 eta 5 Ha artekoak, berrogeitabost 5 eta 20 Ha artekoak, hamar 20 eta 100 Ha artekoak, 100 ha-tik gorakoak bat bera ere ez. Jabego errejimena honako hau da: jabetzako 511, alokairuko 354 eta partzuergoko 1.

Demografia

Biztanleriaren bilakaera

1860	1900	1910	1920	1930	1940	1950	1960	1970	1981	1991	2001	2009
1.213	1.330	1.536	1.809	2.006	2.005	2.082	2.253	2.658	2.415	2.349	2.406	2.628

Administrazioa

Udalerri Hauteskundeak Getarian

Alderdi politikoa	2011		2007
	Botuak%	Zngtzk	Botuak%	Zngtzk
Bildu	46,67%	5	-	-
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ-PNV)	40,46%	5	62,31%	8
Aralar	9,57%	1	23,04%	2
Eusko Alkartasuna (EA)	-	-	7,93%	1

Ondarea

Getaria bastida gisako hiribildua da, kokatzen den lurraren topografiak nabarmen baldintzatzen duen oinplano angeluzuzena daukana. Bide-bilbea aldapa handiko lau kale paralelok osatzen dute: San Roke, Elkano, Kale Nagusia eta Aldamar kalea, kantoiek zeharka ebakitzen dituztenak. Hegoaldetik iparralderako norabidean dauden kaleak kairaino jaisten dira; XV. mendean egin zen betelan honek hiribildua San Anton mendiarekin lotu zuen.

Erdi Aroko harresietatik aztarna gutxi geratzen dira pilotaleku aldean eta Aldamar dorrearen inguruetan. XVII. mendean hiribilduko defentsak indartu egin ziren, hegoaldean eta iparraldean bastioi eta bateriaz hornitutako harresiak ezarriz. Iparraldean, itsasorantz orientatuta, Katrapona-bekoa egungo tunela hiribildura sartzeko zubi altxagarriz hornitutako atea zen.

Getariako San Salbador eliza

Bide-trazaduraz gainera, Getariak Berant Erdi Aroko lursail-zatiketaren ezaugarriak gordetzen ditu: aurrealde estu eta sakonera handiko mehelin komuneko etxez osatutako etxadi trinkoak. Eraikuntza-tipologia nagusiak eutsi egiten die tradiziozko ezaugarriei: eraikinek behe-solairua eta bi solairu dituzte eta bi isurkiko teilatua, teilatu-gailurra fatxadaren paralelo dutela. Eraikuntza batzuetan bao eta apaingarri gotikoak aurki daitezke oraindik ere. Era berean, goiko solairuetan zurezko egitura duen eraikuntzaren bat ere badago.

San Salbador eliza gotikoa arte- eta arkitektura-interes paregabea izateaz gain, leku historiko ospetsua da, bertan bildu baitzen 1397an Gipuzkoako Anaidiaren Batzarra, Gipuzkoako foru-legeriaren oinarri izan ziren ordenantzak onartzeko.

Halaber, badira beste zenbait eraikin interesgarri: Aldamar dorre gotikoa, irtenune batean kokatua, Joan Sebastian Elkanoren omenez eginiko monumentutik hurbil; Zarautz eta Olasotarren dorrea, elizaren parean kokatua; Elkanoren omenez eginiko monumentua, 1920ko hamarkadako obra eklektikoa; eta Udaletxe zaharraren eraikina, Kale Nagusian kokatua.

Cristobal Balenciaga museoa herrigunetik hurbil dago.

1996ko otsailaren 27an, Eusko Jaurlaritzak monumentu-multzo izendatu zuen Getariako Hirigune Historikoa, Sailkatutako Kultura Ondasuna.

Euskara

Sakontzeko, irakurri: Urolaldeko hizkera

1860an Louis Lucien Bonaparte hizkuntzalariak Getarian mintzatutako euskara gipuzkeraren barnean sailaktu zuen, eta honen barnean iparraldeko gipuzkera eta Azpeitiako aldaeraren barnean. XIX. mendearen lehenbiziko herenean Pedro Antonio Añibarro idazle eta frantziskotarrak osoki euskaldunak ziren udalerrien multzoan sartu zuen (Hainbat: "G. H. L. V.", 1960, I. bilduma, 44-60. orr.). 1970an Getarian 2.625 euskaldun bizi ziren, hots, biztanleria guztia, 8 lagun kenduta (P. de Y.: "Los D. y V.", iraila, "B. R. S. V. A. P.", 1973, 29. orr). Gaur egun, Getariako euskara Urolaldeko hizkeraren barnean sailkatu ohi da.

Kultura

2011ko ekainaren 7an udalerriko honetako Aldamar Parkean Cristobal Balenciaga museoa inauguratu zen, bertan herriko semea eta nazioarteko jostun ospetsua zen Kristobal Balentziagari buruzko erakusketa ikusgai dagoelarik.

Gastronomia

Getariak gastronomiari dagokionez ospea baldi badu, arraina parrilan prestatu ohi duten jatetxeen kokalekua eta Getariako Txakolinari esker da, hau udalerriaren inguruko lursailetan ekoizten delarik. Getarian 20 jatetxe inguru daude, horietako 16 jatetxe herrigunean bertan daudelarik.

Getariako Txakolina

Sakontzeko, irakurri: Getariako Txakolina

Getariako Txakolina ekoizteko leku tradizionala da, eta gaur egun honekin lotuta jatorrizko izendapena dauka.

• 

  Mahastiak eta atzealdean Getaria.

• 

  Getariako txakolin mahastia.

• 

  Mahastiak.

• 

  Mahastiak eta Getria

Jaiak

Elkanoren Omenezko Monumentua.

Getariako jai nabarmenenak honako hauek dira:

• Salbatoreak, Herriko Jai edo Festa Nagusiak, urtero abuztuaren 6ko astean ospatu ohi dira. Jaietako ohiko jarduerak ospatzeaz gain, Getariako Txakolin dastaketa burutu ohi da, baita kirol eta herri kirolen lehiaketak ere.
• San San Pedro (ekainaren 29a), arrantzaleen santu zaindaria.
• San Anton (urtarrilaren 17a), egun honetan txakolin denboraldiko lehenbiziko daskaketa egin ohi da, kultur ekintzak ere ospatu ohi direlarik.
• Getariako auzo bakoitzak bere jaiak ere ospatu ohi ditu. Askizuk San Martin egunean, azaroaren 11an; Meagak San Isidro egunean, maiatzaren 15an, eta San Preundetziotan, apirilaren 28an.
• Horretaz gain, Getarian Inauteriak eta San Joan Gaua ere ospatu ohi dira, bai eta urte osoan adineko, haur eta arrantzaleen berezko jaiak ospatu ere.
• Laur urtez behin eta udaldean Joan Sebastian Elkanok Munduari bira ematetik amaitu eta Sanlúcar de Barrameda porturako lehorreratzea antzeztu ohi da. Antzezpen hau lehenbiziko aldiz 1922an gauzatu zen, gertakizun horren 4. ehun urteurrena zela eta. Ospakizun honetan hainbat itsasontzi Getariako portura doaz, tartean elkano zenaren Victoria itsasontziaren erreplika nabarmentzen delarik. Bertatik bidai hartatik bizirik iristea lortu zutenak lehorreratu ohi dira, zarpail, bizardun eta trapuz jantzirik, prozeisoan oinez eta astiro Elkanoren Omenezko Monumentura doaz, bertan Karlos I.a Espainiakoaren gortea girotu ohi da, euskal itsasgizona eta espainiar enperadorearen arteko topaketa antzezten delarik. Azken antzezpena gertakizunaren 400. urteurrenaren abagune berezia dela eta, 2009an antzeztu zen. Datorren antzezpena 2013ko abuztuaren 7an izango da.

Iruditegia

• 

  Arrantzaleak sareak bilduz.

• 

  Gaztetape

• 

  Getariko portua.

• 

  Getariako sarrera Zarautz aldetik.

• 

  Herrigunearen ikuspegia.

• 

  Mahastietatik ikusita.

Getariar ezagunak

Juan Sebastian Elkano nagigatzailea eta herriko seme ospetsuenaren estatua Getarian.

• Juan Sebastian Elkano (1487-1526), nabigatzailea.
• Domingo Bonetxea (1711-1775), nabigatzailea.
• Manuel Agote Bonetxea (1775-1803).
• Jose Frantzisko Iturzaeta Eizagirre (1788-1853), kaligrafoa.
• Joakin Frantzisko Barroeta Aldamar (1788-1866), politikaria.
• Cristobal Balentziaga (1895-1972), jostuna.
• Pepita Enbil (1918-1993), kantaria eta Placido Domingo espainiar tenorearen ama.
• Aitor Arregi (1971-), futbolaria eta chef-a.
• Aintzane Ezenarro (1971-), politikaria.
• Gari Berasaluze (1975-), idazlea.
• Jokin Argote (1982-), pilotaria.

Erreferentziak

• Edukiaren zati bat monumentu hau sailkatutako kultura ondasun izendatzen duen lege testutik hartu da. Izan ere, testua jabari publikokoa da eta ez du jabetza intelektualik, Espainiako Jabetza Intelektualaren Legeko 13. artikuluan xedatu denez (Espainiako Aldizkari Ofiziala, 97. zenbakia, 1996-04-22).

Kanpo loturak

• Google Earth
• Getariako udalaren webgunea
• Getariako Gazte Asanbladaren webgunea.
• Getariako udalerriaren 3Dko errekreazioa edo modeloa ikusgai. 2012ko Google Earth Saria. (Ingelesez)