Bilboko Renfe Aldiriak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Infobox Public Transport.png
Bilboko Renfe Aldiriak
Renfe Aldiriak.svg
Bilbao - Estacion de Abando 11.jpg
C-1 red.svg  lineako trena Abando Indalecio Prieto geltokiaren
Datu orokorrak
Garraio mota Aldiriko tren
Zerbitzatutako eskualdeak Bizkaia eta Araba,
 Euskal Herria
Lineak C-1 red.svg C-2 green.svg C-3 light blue.svg 
Geltoki kopurua 44
Bidaiariak urteko 8 911 784 (2017)[1]
Jabea ADIF
Web gunea www.renfe.es
Ustiapena
Ustiapenaren hasiera 1989[2]
Eragilea(k) Renfe Operadora
Ibilgailu kopurua Renfe 446
Ibilgailuen luzera 75,99 m
Datu teknikoak
Luzera 65,7 km
Galiboa 1 668 mm
Abiadura maximoa 120 km/h

 Mapa

Bilboko Renfe Aldiriko sarea Bizkaiako Bilboaldea, Ezkerraldea, Meatzaldea eta Arratia-Nerbioi eta Arabako Aiaraldea eskualdeko lurrazpiko garraiobidea edo aldiriko trena da. Sarea hiru linea osatzen du, guztiak Abandoko Indalecio Prieto geltokian erradiatzen. Aldiriko trena izan arren, toki askotan linearen maiztasun handiak metropolitar burdinbidea batekin parekatzea ahalbidetzen du.

Gaur egun, ez dago linea berriak sortzeko planik, baina bai geltoki berriak sortzeko planik.

44 geltokietatik 2tan metroarekin eta tranbiarekin lotura dago eta baita 2tan Renfe Fevekin dator.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.[3]

Orduan, hiru line inauguratu ziren: C-1 red.svg , C-2 green.svg eta C-3 light blue.svg lineak. Lehenak Naxa eta Santurtzi lotzen zituen, bigarrenak Naxa eta Muskiz eta hirugarrenak Abando eta Urduña.[4][5]

Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

 Cercanias Logo Negativo.svg Bilboko Renfe Aldiriaren eskema 
C-2 green.svg Muskiz 
fKBHFa BSicon .svg BSicon .svg
 
Putxeta 
fBHF BSicon .svg KBHFa cerulean
 Urduña C-3 light blue.svg 
Gallarta 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Iñarratxu
Ortuella 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Amurrio
Sagrada Familia 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Amurrio–Iparralde
Urioste 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Salbio
Trapagaran 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Luiaondo
Trapaga 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Santa Kurutz–Laudio
Galindo 
fBHF BSicon .svg BHF cerulean
 Laudio C-3 light blue.svg 
C-1 red.svg Santurtzi 
fSTR KBHFa red BHF cerulean
 Areta
Peñota 
fSTR BHF red BHF cerulean
 Arakaldo
Portugalete 
fSTR BHF red BHF cerulean
 Arbide
La Iberia 
fSTR BHF red BHF cerulean
 Arrankudiaga
Sestao 
fSTR BHF red BHF cerulean
 Bakiola
Desertu–Barakaldo 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Ugao–Miraballes
Lutxana 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Arrigorriaga
Zorrotza 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Basauri
Olabeaga 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Abaroa–San Migel
Santimami 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Bidebieta–Basauri
Autonomia 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Ollargan
Ametzola 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 La Peña
Zabalburu 
fINT-L INT-R red BHF cerulean
 Miribilla
 
fKINTe-L KINTe-M red KINTe-R cerulean
 Bilbo–Abando C-1 red.svg C-2 green.svg C-3 light blue.svg 

2000. urtean, Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea martxan jarri zenean, C-1 red.svg eta C-2 green.svg lineetako trenek Bilboko ibilbidea aldatu zuten. Olabeagatik aurrera, hiriburuaren norabidean, Santimami, Autonomia, Ametzola eta Zabalburu geltoki berriak hartzen zituzten, ibilbidea Bilbo–Abando Indalecio Prieto geltokian bukatzeko, C-3 light blue.svg linearekin batera. Hori dela eta, Bilbo–Naxa eta Bilbo–Parke/Guggenheim geltokiei zerbitzua emateari utzi zioten.

Aurreikusi bezala, Naxako geltokia, Abandotik metro gutxira dagoena, desegin egin zuten, baina ez Parke/Guggenheim geltokia, besteak beste Guggenheim Museotik gertu zerbitzua ematen jarraitu zuena. Horregatik, linea berri bat sortu zen, C-4 purple.svg linea, Olabeaga eta Bilbo–Parke/Guggenheim arteko anezka gisa jarduten zuena, lehen C-1 red.svg eta C-2 green.svg  lineek egiten zuten ibilbide berari jarraituz, baina amaierara iritsi gabe.

Urte gutxi pasata, 2003an, C-4 purple.svg linea itxi zen, Bilboko tranbiaren luzapenari pausu emanez.[6]

Geltoki berriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2004an San Mamés Geltoki Intermodala eraiki zuten, trenbidea Bilboko metroa, Bilboko tranbia eta Termibusekin lotzen dituena, C-1 red.svg eta C-2 green.svg  lineetarako.

2005eko urtarrilaren 25ean C-3 light blue.svg lineko La Peñako geralekua inauguratu zen, Bilbo–Abando Indalecio Prieto eta Ollargan geltokien artean. Geltokia, mendi-mazela baten gainean dago. Geltokia eraikitzeko lanek eremua berrurbanizatzea ere ekarri zuten, baita geltokiaren ondoan plaza berri bat jartzea ere. Gainera, paisaia berroneratzeko hainbat lan egin dira.[7]

2008ko abenduaren 18an C-3 light blue.svg lineko Miribillako geltokia inauguratu zen, Bilbo–Abando Indalecio Prieto eta La Peña geltokien artean. Igogailu handi batzuek Bilboko auzo berria RENFEk operatutako aldiriko sarearekin lotzea ahalbidetzen dute, geltokia Abandoko terminalarekin bi minututan inguratuz.[8]

2009ko azaroaren 19an C-3 light blue.svg lineko Amurrio–Iparraldeko geralekua inauguratu zen, Salbio eta Amurrioko geltokien artean. Alkinar eta San Jose auzoen artean dago.[9]

2009an Desertu-Barakaldo eta Arrontegi zubiaren arteko trenbidearen estalketa-lanei amaiera eman zitzaion.[10]

1999. urteko planoa 2000 eta 2003ko azaroaren 21era arteko planoa 2000 eta 2004 urteko planoa Gaur egungo sareko planoa


Sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldiriaren lineak 2020ko urtarrilaren 1ean[11]
Linea Ibilbidea Hasiera Azken luzapena Luzera (km) Geltokiak Trenak
C-1 red.svg  Bilbo–Abando Indalecio PrietoSanturtzi 1989 2004 13,6 14 Renfe 446
C-2 green.svg  Bilbo–Abando Indalecio PrietoMuskiz 1989 2004 21,1 18 Renfe 446
C-3 light blue.svg  Bilbo–Abando Indalecio PrietoUrduña 1989 2009 40,2 22 Renfe 446
C-4 purple.svg  Bilbo–Parke/GuggenheimOlabeaga 2000 2003 1,5 2 Renfe 446

Geltokiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldiriak sareko geltokiak ADIFek kudeatzen eta mantentzen ditu 2005tik. Hala ere, Renfe Operadora enpresak ditu trenak eta horiek ustiatzeaz arduratzen da.

Azpiegitura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lineak Castejon—Bilbo, Bilbo—Santurtzi eta Bilbo—Muskiz burdinbideen erabiltzen du, Urduña eta Santurtzi edo Muskizeko geltokien artean.[12]

Planoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lotuneak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarea Lineak Geltokiak
Símbolo del Metro de Bilbao.svg Bilboko metroa Bilboko metroaren 1. linea Bilboko metroaren 2. linea  Bilbo–Abando Indalecio Prieto
Santimami
Euskotren Tranbia Logo.svg Bilboko tranbia Euskotren TR.svg  Bilbo–Abando Indalecio Prieto
Santimami
Cercanias Logo.svg Renfe Feve C-4f cercanías bilbao logo.svg  Bilbo–Abando Indalecio Prieto
Ametzola
Renfe Larga distancia.svg Renfe Operadora Renfe Alvia.svg  Bilbo–Abando Indalecio Prieto

Ustiapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarea Renfe Operadorak ustiatzen du ADIFek kudeatutako trenbide eta geltokietan.

Ordutegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trenak goizeko 5etatik gaueko 23ak pasata arte ibiltzen dira igandetik ostiralera. Larunbatetan zerbitzua luzatzen da C-2 green.svg eta C-3 light blue.svg lineetan, eguneko zerbitzua hasi baino lehen, gaueko orduetan tren baten bat gehituz.

C-1 red.svg eta C-2 green.svg lineek partekatzen duten tartean, Bilbo–Abando Indalecio Prieto eta Desertu–Barakaldoko geltokien artekoa alegia, trenak 10 eta 15 minutuko maiztasunarekin ibiltzen dira astean zehar, eguneko orduaren arabera. Asteburuetan maiztasuna 15 eta 30 minutu artekoa da.

C-1 red.svg eta C-2 green.svg lineen adarretan, hau da, Desertu–Barakaldo eta Santurtzi, eta Desertu–Barakaldo eta Muskizko geltokien arteko tarteetan hurrenez hurren, maiztasuna 20 eta 30 minutu bitartekoa da astean zehar, eta 30 minutukoa asteburuetan.

C-3 light blue.svg lineari dagokionez, trenak 10, 20, 30 eta 40 minutuko maiztasunaz ibiltzen dira astean zehar, eta 15 eta 30 minutukoaz larunbatetan, eguneko orduaren arabera. Igandeetan maiztasuna 30 minutukoa da egun osoan zehar.

Flota[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldiriak sarearen trenak RENFEk ustiatzen du.

Bilboko Renfe Aldiriaren ibilgailuak 2020ko urtarrilaren 1ean[13]
Seriea Fabrikatzailea Unitateak Urtea Lineak Luzera (m) Bidaiariak
Renfe 447 CAF / Alstom / Siemens 11 1989 C-1 red.svg C-2 green.svg C-3 light blue.svg  75,93 240 / 759

Tarifikazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldiriak sarearen tarifikazioa aldatu egiten da ibilbidean zeharkatutako eremuen eta erabilitako ongarrien arabera.

Bilboko Renfe Aldiriak tarifak 2020an[14][15][16][17]
Titulua 1 gune 2 gune 3 gune 4 gune 5 gune
Joaneko txartela 1,80 € 1,95 € 2,05 € 2,60 € 3,35 €
BARIK edo Credirenfe 1,06 € 1,41 € 1,56 € 1,92 € 2,46 €
Hileko abonamendu mugatua 32,40 € 35,20 € 39,60 € 57,10 € 67,55 €
Hileko abonamendu mugagabea 49,10 € 53,30 € 55,65 € 65,30 € 74,40 €


Bilboko Renfe Aldiriaren deskontuak 2020an[18]
Titulua Deskontua
Haurrak (6 urtetik beherakoak, plaza bete gabe) doan
Taldeak (10 pertsona baino gehiago, ibilbide bera) Joan: 30% / Joan-Etorri: 40% / Haurrak: 50%
Dorada Txartela 40%
Familia ugaria Kategoria orokorra: 20% / Kategoria berezia: 50%

Guneak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Renfeko Aldirien sarea lau gunetan banaturik dago:

Bidaiariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfeko Aldirien bidaiarien bilakaera 1994-2017 (milioi bidaiari)
Bilboko Renfeko Aldirien bidaiariak
Urtea Bidaiariak Urtea Bidaiariak Urtea Bidaiariak
1994 23 990 000 2002 26 236 000 2010 11 933 000
1995 23 513 000 2003 24 935 000 2011 11 279 000
1996 22 445 000 2004 22 001 000 2012 10 111 247
1997 22 025 000 2005 21 388 666 2013 9 044 918
1998 21 529 000 2006 21 081 906 2014 8 902 695
1999 25 179 000 2007 18 722 000 2015 9 077 000
2000 27 228 000 2008 18 128 000 2016 9 006 549
2001 28 432 000 2009 16 126 000 2017 8 911 784

1990ko hamarkadaren amaierara arte beherako joera eman zen Renfeko Aldirien trenetan.[19]

1999tik 2001era, ordea, igoera nabaria gertatu zen Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidea ireki zelako, Bilbo erdigunean geltoki berriak martxan jartzearekin batera. Hala, hiru urtetan 7 milioi bidaiari irabazi ziren. Urte horietan, gainera, trenen maiztasunak handitu ziren, 4 minuturo tren bat zegoela.[20]

2002an Bilboko metroaren Bilboko metroaren 2. linea linea martxan jarri zen, eta horrekin batera tren bidaiari kopuruaren beherakada. Bestalde, 2001ean Creditrans garraio-txartel bakarra jaio zen Bizkaiko Garraio Partzuergoaren eskutik, Bizkaiko garraio publikoko eragile nagusiek, Renfeko Aldiriak salbu, txartel berria onartzen hasi zutela. Bere aldetik, Renfe ez zen 2010era arte Creditrans sarean sartu. Ordutik eta azken aldian trenaren erabilpena urtez urte jeitsiz joan da, batez ere C-1 red.svg lineako bidaiarien galeraren ondorioz, tartean metroaren luzapenek bidaiariak metrora bideratu dituztela.[21]

Bereziki aipagarriak dira 2004, 2007 eta 2010 urteetako beherakadak. 2004an 3 milioi bidaiari galdu ziren, aurreko urteko azaroan C-4 linea itxi zen eta. 2007an ia 3 milioi lagun galdu zituen sareak, urte horretan metroa Abatxolo eta Portugaletera heldu zela. 2010ean trenak 4 milioi bidaiari baino gehiago galdu zituen, 2009ko bigarren seihilekoan metroaren Peñota eta Santurtziko geltokiak inauguratu ziren bitartean.[22]

Beherakada urtez urte mantendu da, eta 2013an Renfeko Aldiriak lehen aldiz 10 milioi bidaiari baino gutxiago garraiatu zituen. Hala, hamar urtetan bidaiarien erdia baino gehiago galdu dira.[23][24]

2015ean igoera txiki bat jazo zen sarean, 200.000 bidaiari ingurukoa, C-3 light blue.svg linean izandako bidaiari igoeragatik batik bat. Hurrengo urtean igoera horren ia erdia berriro ere galdu zen.[25][26]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena», 62 or. . Noiz kontsultatua: 2018-02-07.
  2. http://zonaretiro.com/gente/fallece-javier-bustinduy/
  3. (Gaztelaniaz) País, El. (1980-01-17). «Un plan de cercanías que enlace el tren con el Metro» El País ISSN 1134-6582 . Noiz kontsultatua: 2020-04-19.
  4. todotren.com. «MISCELÁNEA DEL BPT» . Noiz kontsultatua: 2014-08-02.
  5. (Gaztelaniaz) ezagutubarakaldo.net. «El Ferrocarril de la Ría» . Noiz kontsultatua: 2014-08-02.
  6. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Herrigarraio Txostena 2001» (PDF), 5 or. . Noiz kontsultatua: 2017-08-05.
  7. http://www.tranvia.org/modules.php?name=News&file=article&sid=6743
  8. (Gaztelaniaz) «Inauguran la estación de tren de Miribilla» El Correo 2008-12-18 . Noiz kontsultatua: 2020-05-05.
  9. (Gaztelaniaz) Zaraobe Digital - Tu web de noticias y anuncios de negocios. . Noiz kontsultatua: 2020-05-04.
  10. Via Libre. «Bilbao Ría 2000 cumple veinte años» . Noiz kontsultatua: 2014-08-04.
  11. https://www.renfe.com/viajeros/cercanias/bilbao/index.html
  12. «Bilboko Aldiriak» www.renfe.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-02.
  13. «Listadotren.es» www.listadotren.es . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  14. «Bilbo – Joaneko Txartela» www.renfe.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  15. «Bilbo – Hileko Abonamendu Mugatua» www.renfe.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  16. «Bilbo – Hileko Abonamendu Mugagabea» www.renfe.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  17. «Bilbo – Abonamenduak eta deskontuak» www.renfe.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  18. https://www.renfe.com/EU/viajeros/cercanias/bilbao/abonos_y_descuentos/descuentos.html
  19. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko garraio publikoaren mugikortasunaren datuak, 2014ko abendua» . Noiz kontsultatua: 2015-02-19.
  20. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Mugikortasunaren Azterketa. 1998» . Noiz kontsultatua: 2014-08-10.
  21. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Hirigarraio Txostena 2001» . Noiz kontsultatua: 2014-08-10.
  22. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2004» . Noiz kontsultatua: 2014-08-10.
  23. El Correo. «Renfe perdió 300.000 viajeros en 2006 con respecto al año anterior» . Noiz kontsultatua: 2014-08-10.
  24. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena», 62 or. . Noiz kontsultatua: 2018-02-07.
  25. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2011» . Noiz kontsultatua: 2014-08-10.
  26. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena», 26 or. . Noiz kontsultatua: 2016-08-05.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]