C-1 linea (Bilboko Renfe Aldiriak)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Bilbo–Abando ↔ Santurtzi
Bilboko Renfe Aldirien parte da
Cercanias Logo.svg c C-1 red.svg
Aldirikoakpeñota.jpg
Lineko tren bat Peñotako geralekuan, Santurtziko geltokirantz
Datu orokorrak
Garraio mota Aldiriko trena
Eskualdeak Bizkaia,
 Euskal Herria
Geltokiak 14
Bidaiariak 2 690 000 (2019)[1]
Jabea Bizkaiko Garraio Partzuergoa
Ustiapena
Hasiera 1989
Eragileak Renfe Operadora
Ibilgailuak 5
Datu teknikoak
Luzera 13,6 km
Abiadura maximoa 90 km/h

 Mapa
Bilborenfealdiriakc1.svg

Bilboko Renfe Aldirien C-1 linea (C-1 red.svg estilitzatua) sareko lau lineetako bat da. Lineak 14 geltoki eta 14 kilometro ditu guztira eta Bilbo–Abando-Indalecio Prieto geltokia, Bilbo udalerrian dagoena, Santurtziko geltokiarekin lotzen ditu, Santurtzi udalerrian.

1989. urtean inauguratu zen, Bilbo–Abando-Indalecio Prieto eta Santurtzi geltokien artean.

2019. urtean, 2 690 000 bidaiari eraman zituen, sareko 4tik 3.[1]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1980an, "Trenbide Aldirien Plana" onartu zen, Renfe Aldiriaken lehen 12 sareak garatzeko, horien artean Bilbo dagoelarik. 1989an, Javier Bustunduy RENFEko "aldiriko" unitate operatiboko lehen zuzendari bihurtu zen, sare horien sorrera sustatuz. Asmoa zen egungo trenbide-zerbitzuak birmoldatzea eta hiri handien inguruan beste zerbitzu berri batzuk sortzea, metropoli-garraio erakargarri eta moderno bat sortuz. Beste helburu bat zen herritarrek autoa etxean uztea eta, horren ordez, trenez joatea. Izan ere, lehen uste zen trenak erdiguneraino baino ez zirela iritsi behar, eta asmoa zen erabiltzaileek "nahierara" aukeratu ahal izatea trenetik jaitsiko ziren tokia, haien helmugaren arabera, eta beste garraiobide batzuk hartu ahal izatea, hala nola metroa.[2]

Orduan, hiru linea inauguratu ziren: C-1 red.svg , C-2 green.svg  eta C-3 light blue.svg linea. Linea horrek, zehazki, Bilbo–Abando Indalecio Prieto eta Urduña geltokiak arteko ibilbidea egiten zuen.

1999 urtera arte, C-1 red.svg eta C-2 green.svg lineen helmuga, Santurtzi eta Muskizetik abiatuta hurrenez hurren, Bilbo–Naxa geltokia izan zen. Bilboko erdigunean ibiltzen ziren trenek, Olabeagako geltokia pasatu ondoren, gaur egungo Abandoibarra gunea zeharkatzen zuten, eta itsasadarrari jarraituz, Bilbo–Parke/Guggenheim geltokian geldialdia egiten zuten. Handik Uribitarte eta Erripa kaiak igaro eta Naxako geltokira heltzen ziren. Aldiz, C-3 light blue.svg linearen zerbitzuek Abandoko geltokia zuten helmugatzat.

Bilbao Ría 2000 erakundeak bultzatuta, Bilboko Renfe Aldirien Trenbidearen Hegoaldeko Saihesbidearen proiektua egin zen, zeinaren bigarren fasea Aldirien Hegoaldeko linea baitzen, eta Olabeaga eta Naxa arteko trenbidea aldatzean zetzan, Bilbo erdigunean zehar ibiliko zen trenbide berri bat sortuz. Hala, 2000 urtean Santimami, Autonomia, Ametzola eta Zabalburu geltoki berriak ireki ziren, eta C-1 red.svg eta C-2 green.svg  lineak Abandoko geltokira bideratu ziren trenbide berrietatik. Abandoko geltokia Renferen aldiriko trenen linea guztien geltoki-buru bihurtu zen.

2004an Santimamiko geltoki intermodala eraiki zuten, trenbidea Bilboko metroa, Bilboko tranbia eta Bilbao Intermodalekin lotzen dituena.[3]

2009an Desertu–Barakaldo geltokia eta Arrontegi zubiaren arteko trenbidearen estalketa-lanei amaiera eman zitzaion.[4]

Ibilbidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

C-1 red.svg eta C-2 green.svg linearen trenak Abandoko Indalecio Prieto geltokitik ateratzen dira, Castejon—Bilbo burdinbidearekin batera, eta Zabalburuko geralekura iristen dira, Abando inguruan. Handik, linea utzi eta Castejonera joango dira, iparralderantz Ametzolako geltokirantz, Bilbo—Santander burdinbidearekin batera. Handik, bakarrik, Abando inguratzen jarraitzen du Autonomia geltokira iritsi arte, tranbiaren azpitik, eta Santimamira doa, San Mames estadioaren azpitik. Hemen dago Santimamiko geltokia, Termibus, tranbia eta metroarekin korrespondentzia duena. Tuneletik irten ondoren, Olabeagako geltokia agertzen da, Basurtuko Unibertsitate Ospitalearen atzean.  BI-636 ,  A-8 ,  AP-8 ,  N-634  eta Bilboko itsasadarraren artean "harrapatuta" dagoen tarte baten ondoren, Zorrotzako geltokira iristen da, auzo homonimoan. Jarraian, Kadagua ibaia zeharkatzen du, Barakaldon sartzen da eta Lutxanako geltokira iristen da. Handik, itsasadarrarekiko paraleloan jarraitzen du, Arrontegi zubiaren azpian, Bizkaiko labe garaien etorbidearen azpian, Desertu–Barakaldoko geltokira iristeko. Kastaños errekastoa gurutzatu ondoren, C-2 green.svg linearen trenak Muskizera desbideratzen da bidea, Bilbo—Muskiz burdinbidetik, edo zuzen jarraitzen du Sestaoko geltokira, Santurtzirako norabidean. Sestaoren atzean, baita Sestaon ere, la Iberiako geralekua dago, hiriaren erdigunetik hurbilago. Gero, itsasadarraren paraleloan, beti bezala, Azeta parketik igaro eta Portugaleteko geralekura iristen da, Portugalete zeharkatzen du tunel baten azpitik eta Peñotan irteten da, beste geraleku bat herrian. Azkenik, Santurtzin, Santurtziko geltokia dago. Hemen amaitzen da C-1 red.svg linearen ibilbidea.

Geltokiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

          Geltokia Gunea Udalerria Konexioak
  Bilbo–Abando-Indalecio Prieto 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg C-3 light blue.svg C-4f cercanías bilbao logo.svg 
Símbolo del Metro de Bilbao.svg  Bilboko metroaren 1. linea Bilboko metroaren 2. linea 
Euskotren Tranbia Logo.svg Euskotren TR.svg 
Logo Bizkaibus B.svg  A2314 A2324 A3115 A3122 A3136 A3137 A3144 A3151 A3223 A3336 A3340 A3514 A3515 A3521 A3911 A3912 A3912 A3917 A3925
Logo Red Bus.svg  01 03 10 28 30 40 56 58 62 71 72 75 77 85 A1 A2 A5 A7 E1 G2 G3 G4 G5 G6 G7 G8
    Zabalburu 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Logo Bizkaibus B.svg  A2312 A3512 A3514 A3515 A3915 A3916 A3923 A3926 A3927 A3933
Logo Red Bus.svg  30 71 75 76 G5 G7
    Ametzola 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg C-4f cercanías bilbao logo.svg 
Logo Red Bus.svg  27 57 72 77 A8 G3
    Autonomia 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Logo Red Bus.svg  57 88
    Santimami 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Símbolo del Metro de Bilbao.svg  Bilboko metroaren 1. linea Bilboko metroaren 2. linea 
Euskotren Tranbia Logo.svg Euskotren TR.svg 
Logo Bizkaibus B.svg  A0651 A2318 A3247 A3341 A3342 A3343 A3414 A3512 A3513 A3523 A3915 A3916
Logo Red Bus.svg  28 38 62
    Olabeaga 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Logo Red Bus.svg  A3
    Zorrotza 1. gunea Bilbo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Logo Red Bus.svg  18 85
    Lutxana–Barakaldo 2. gunea Barakaldo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Logo Bizkaibus B.svg  A3115 A3122 A3137
    Desertu–Barakaldo 2. gunea Barakaldo Cercanias Logo.svg  C-2 green.svg 
Logo Bizkaibus B.svg  A3136 A3141 A3144
Logo Red Bus.svg  2
    Sestao 2. gunea Sestao Logo Bizkaibus B.svg  A3115 A3122 A3129 A3131 A3142
    la Iberia 2. gunea Sestao
    Portugalete 2. gunea Portugalete
    Peñota 2. gunea Santurtzi Logo Bizkaibus B.svg  A3135 A3321
    Santurtzi 2. gunea Santurtzi Logo Bizkaibus B.svg  A2315 A3115 A3136 A3323 A3332 A3333 A3335

Ustiapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun, Renfe Operadora enpresak ustiatzen du linea.

Maiztasunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

C-1 lineko maiztasunak, 2021eko maiatzaren 18an[5]
Astelehendik Ostiralera Larunbatak Igandeak
05:00 06:00 09:00 13:00 16:00 18:00 21:00 23:00 05:30 07:30 23:00 05:30 07:30 23:00
30' 20' 30' 20' 30' 20' 30' 60' 30' 60' 30'

Batez besteko denborak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ibilbideko batez besteko denborak adierazgarriak dira, eta trafikoaren edo beste ezusteko batzuen arabera alda daitezke.

C-1 red.svg lineak Bilbo–Abando-Indalecio Prieto geltokia honako hauekin komunikatzeko aukera ematen du:[6]

Flota[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: «Bilboko Renfe Aldirietako flota»

Linean 5 ibilgailuk egiten dute lan guztira.[7]

Eraikitzailea Eredua Zenbakia Urtea Luzera (m) Garaiera (m) Edukiera Ateak
Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles Renfe 446 5 1989 75,93 4,185 759 9

Tarifak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: «Bilboko Renfe Aldirietako tarifak»

Linea honek Bilboko Renfe Aldiriak sareko tarifak aplikatzen ditu.[8]

2020ko Bilboko Renfe Aldirietako tarifak
Txartela 1 gune 2 gune 3 gune 4 gune 5 gune
Joango txartela 1,80 € 1,95 € 2,05 € 2,60 € 3,35 €
BARIK edo Credirenfe 1,06 € 1,41 € 1,56 € 1,92 € 2,46 €
Hileko abonamendu mugatua 32,40 € 35,20 € 39,60 € 57,10 € 67,55 €
Hileko abonamendu mugagabea 49,10 € 53,30 € 55,65 € 65,30 € 74,40 €
Deskontuak:
  • haurrak (6 urtetik beherakoak, plaza bete gabe) – doan
  • taldeak (10 pertsona baino gehiago, ibilbide bera) – 30% (joan) / 40% (joan-etorri)
  • Dorada Txartela – 40%
  • Familia ugaria – 20% (kategoria orokorra) / 50% (kategoria berezia)

Guneak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lineak Bizkaiko Garraio Partzuergoaren 2 gune zeharkatzen ditu:[9]

Bidaiariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Azkeneko bi hamarkadetan bidaiari gehieneko urtea 2001 izan zen, 13 280 000 balioztapen egin zirela.

Ordutik, C-1 red.svg linearen erabilpena urtez urte jeitsiz joan da, izan ere 2002tik Bilboko metroaren 2. linea martxan jarri eta ondorengo luzapen ezberdinak direla eta bidaiarien aldaketa gertatu da trenetik metrora.

Bestalde, 2003ko azaroan C-4 purple.svg linearen ixtea ere nabaritu da, izan ere garaian Bilbo–Parke/Guggenheim geltokia Renfeko aldirien sareko geltokirik erabiliena izan zen. Hala, 2012an izandako igoera txikia salbu, gainontzeko urteetan urtez urte bidaiarien beherakada gertatu da.

2003tik 2004ra bidaiarien beherakada nabaria gertatu zen, Bizkaiko Garraio Partzuergoaren hitzetan lan-gatazkek zerbitzuan eragindako gertakarien kausaz.[10]

2005ean Bilboko metroa Sestaora heldu ondoren lanegunetan bidaiarien beherakada nabaria gertatu zen, hurrengo urtean 1,5 milioi bidaiari galdu zirela. Antzeko joera ikusi zen 2007an metroa Portugaletera eta 2009an Santurtzira heldu ondoren. Azken luzapen hau ireki eta gero, 2010ean beherakadarik handiena gertatu zen aurreko urtearekin alderatuz, linearen bidaiarien %53a galdu zela, ia 6,7 milioi bidaiari garraiatzetik 3,6 milioi garraiatzera pasaz.[11]

2011tik (2 927 000 bidaiari) beherakada ahulduz joan da, 2012an 2 591 000 2013an 2 396 000 eta 2014an 2 259 000 bidaiari garraiatuz.[12]

2014an hondoa jo eta hurrengo bi urteetan bidaiarien igoera gertatu da, nahiz eta oso ahula izan, 2016an 2 309 000 bidaiari zenbatu zirela.[13]

2016 eta 2019 artean, bidaiari kopurua handitzen hasi zen, 2016an 2 309 000 izatetik 2019an 2 890 000 izatera.[1]

Etorkizuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltoki hauetan lanak egitea aurreikusi da:

  • Desertu–Barakaldo geltokia: geltokia guztiz moldatuko da, trenbidearen 200 m. lurperatuz. Geltokia eta merkatal-gunea jasoko dituen eraikin berria egingo da.
  • Portugaleteko geralekua: geralekua lurperatuko dute, sei solairuko merkatal-gunea eta Sotera de la Mier kalera joango diren igogailuak eraikitzeko.

Gainera:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2019» Noiz kontsultatua: 2017-08-04.
  2. (Gaztelaniaz) País, El. (1980-01-17). «Trena eta metroa lotzen dituen aldiriko plan bat» El País ISSN 1134-6582. Noiz kontsultatua: 2020-04-19.
  3. (Gaztelaniaz) Vía Libre. «Bilbao Ría 2000, 20 urte da» Noiz kontsultatua: 2014-08-26.
  4. (Gaztelaniaz) Vía Libre. «Bilbao Ría 2000, 20 urte da» Noiz kontsultatua: 2014-08-26.
  5. C-1 lineko maiztasunak, 2021eko maiatzaren 18an
  6. Aldiriak | Bilbo. Noiz kontsultatua: 2020-04-18.
  7. «Trenen zerrenda» www.listadotren.es Noiz kontsultatua: 2020-04-21.
  8. «Bilbo – Tarifak» www.renfe.com Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  9. «Bizkaiko garraio publikoaren gune sistema | bizkaiko garraio partzuergoa» www.ctb.eus Noiz kontsultatua: 2021-05-18.
  10. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2004» Noiz kontsultatua: 2014-08-22.
  11. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2010» Noiz kontsultatua: 2014-08-22.
  12. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2014» Noiz kontsultatua: 2015-06-25.
  13. Bizkaiko Garraio Partzuergoa. «2016ko Bizkaiko Garraio Publikoari buruzko txostena» Noiz kontsultatua: 2017-08-04.
  14. El Correo: Seranteseko tunelaren indusketa abuztuan amaituko da, bi urteko lanen ondoren
  15. El Pais: Seranteseko tunela bi urte atzeratuko da eta 2010era arte ez da irekiko
  16. El Diario Montañes: PPk hauteskundeak irabazten baditu, trena egongo da Urdialaitz eta Bilbo artean

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]