Abandoko Indalecio Prieto geltokia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Koordenatuak: 43° 15′ 39″ N, 2° 55′ 39″ W / 43.260724°N,2.927562°W / 43.260724; -2.927562

Abando Indalecio Prieto / Abando
Bilbao Abando 16-07-2008 001.jpg
Abando geltoki mapa.svg
Abando Indalecio Prieto geltokia eta mapa
Lineak
« Moyua Mb1icono.png Casco Viejo »
« Moyua Mb2icono.png Casco Viejo »
« Zabalburu C-1 Geltoki-burua
« Zabalburu C-2 Geltoki-burua
Geltoki-burua C-3 Miribilla »
« Pío Baroja ETaicono.png Arriaga »
Kokapena
Helbidea Plaza Biribila, 2; 48002
Udalerria Bilbo ( Bizkaia)
Abandoko Indalecio Prieto geltokia hemen kokatua: Bilbo erdigunea
Abandoko Indalecio Prieto geltokia
Geltokiaren datuak
Kodea Adif: 13200
Metro: ABA
Gunea Renfe: 0 gunea
Metro: A gunea
Irekiera 1948
Bidaiariak Metroa: 6.141.887 (2015)[1]
Renfe Aldiriak: 5.699.638 (2011)[2]
Renferen Distantzia Luzeak: 251.770 (2011)[3]
Irisgarria Geltoki irisgarria
Zerbitzuak aparkaleku bus taxi igogailu komun kafetegi jatetxe alokairu postetxe denda telefono txarteldegi 
Nasa kopurua 5
Trenbide kopurua 8
Jabea Adif
Eragilea(k) Renfe Operadora, Metro Bilbao, Eusko Trenbideak
Zerbitzuak
Abiadura handia Alvia
Distantzia luzea Arco, Estrella
Distantzia ertaina Renfe Distantzia Ertaina
Renfe Aldiriak C-1  Bilbo - Santurtzi
C-2  Bilbo - Muskiz
C-3  Bilbo - Urduña
Metroa L1  Etxebarri - Plentzia
L2  Basauri - Kabiezes
Tranbia A  Atxurri - La Casilla
Bizkaibus A2314  Bilbo - Erandio Goikoa - EHU
A2322  Bilbo - Astrabudua - EHU
A2324  Bilbo - EHU (Enekuritik)
A3115  Bilbo - Santurtzi
A3122  Bilbo - Barakaldo - Sestao - Errepelega
A3136  Bilbo - Barakaldo - Santurtzi
A3144  Bilbo - Barakaldo (Ugartetik)
A3151  Bilbo - Santurtzi - Portugalete (A-8)
A3336  Muskiz - Bilbo (Ortuellatik)
A3340  Muskiz - Abanto - Bilbo
A3514  Bilbo - Zornotza - Gernika
A3515  Bilbo - Zornotza - Gernika - Bermeo
A3521  Bilbo - Sta Marina Ospitalea
A3911  Durango - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3912  Durango - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3912  Eibar - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3917  Zeanuri - Lemoa - G. Ospitalea - Bilbo
A3925  Ubide - Otxandio - Lemoa - Bilbo
Bilbobus A1  Asunción - Plaza Biribila
A2  Solokoetxe - Plaza Biribila
A5  Prim - Plaza Biribila
G2  Otxarkoaga - Plaza Biribila
G3  Larraskitu - Plaza Biribila
G4  Abusu - Plaza Biribila
G5  San Adrián / Miribilla - Plaza Biribila
G6  Zorrotza - Plaza Biribila
G7  Mina del Morro - Plaza Biribila
G8  Arangoiti - Plaza Biribila

Abando Indalecio Prieto, Bilbo-Abando, Abandoko, edota Iparreko geltokia izenez ere ezaguna, Bilboko tren geltokirik garrantzitsuena da, eta Abandoko barrutian dago. Eraikina, Alfonso Fungairiño arkitektoak estilo klasizistan eraikia, 1948an inauguratu zuen RENFEk, eta gaur egun eraikinaren jabea Adif enpresa publikoa da. Eraikina Hurtado Amezaga kalean zehar hedatzen da, eta sarrera Plaza Biribilean dauka. Bilbon trenbidea ezarri zenetik geltoki nagusia da.

Geltokiak Renfe Operadora enpresaren aldirietako, distantzia ertaineko eta distantzia luzeko zerbitzuak biltzen ditu. Gainera, Abiadura Handiko Trenak Bilbon izango duen geltokia izango da. Bestalde, Bilboko metroak badu sarrera bat geltokiaren barruan dagoen Vialia merkataritza-gunean. Geltokiaren kanpoaldean Euskotren Tranbia eragilearen Abando geralekua dago, eta Renfe Feveren Bilbao-Concordia geltokia ere Abandoko geltokiaren parean dago.

Kokapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokia, itsas mailatik 23 metrora, hurrengo trenbideen parte da:

  • Zabalera iberiarra duen 720 linea (Bilbo - Santurtzi trenbidea), 0. puntu kilometrikoa.[5]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokiko beiratea

1863ko martxoaren 1.an trenbidea Abandoko elizatera heldu zen, garaian udalerri independientea zena, Bilbo eta Urduña lotuko zituen trenbidea eraikitzearekin batera. Hala, Bizkaia eta Meseta Miranda Ebrotik lotzeko nahia gauzatu zen, eta geroago trenbidea Castejónera luzatu zen.[6] Trenbidea eraiki zuen konpainia Tudelatik Bilborako Burdinbidea izan zen. Konpainiaren ingeniari nagusia Charles Blacker Vignoles zen, eta honek proiektatu zuen geltokiaren eraikina, estilo ingelesean.[7]

1865 urtean Tudelatik Bilborako Burdinbidearen konpainiak porrot egin ondoren Bilboko Bankuak bere esku hartu zuen.[8] 1878an trenbidea Norte konpainiaren menpe gelditu zen, hortik geltokiari Iparreko geltokia izenez ezagutzea.

1941an RENFE enpresa publikoa sortzearekin batera trenbidea eta geltokia azken konpainia honen esku gelditu zen. RENFEk geltoki berria eraikitzea erabaki zuen, garaiko geltokiaren narriadura zela eta. Geltoki berriak neurri handiagoak edukiko zituen, eta hainbat saiakeraren ondoren Alfonso Fungairiño arkitektoaren proiektua aurrera eraman zen.[9] Orduko orubea hustu zen, geltokia eraitsiz, eta 1948an inauguratu zen geltoki berria. 80ko hamarkada arte geltokiak hasierako itxura mantendu zuen, baina 1983ko uholdeen ostean berregituraketa handia jasan zuen. Eskailera mekanikoak jarri ziren, eta baita Agustin Ibarrolaen hainbat eskultura ere. 1996an geltokian lehenengo Vialia merkataritza-gunea ezarri zen, geroago Espainiako tren geltoki askotara hedatu zena. 1999an Renfeko Aldirien Hegoaldeko Saihesbidea egitearekin batera geltokia berriro ere aldatu zen, Abando Olabeagako geltokiarekin lotuz. Urte berean estalkia, egitura metalikoak eta nasen argiztapena berritu ziren.

2005eko urtarrilaren 1.tik trenbidea eta geltokiaren jabea Adif enpresa publikoa da.

2010ean Euskal Ya geltokira heltzeko proiektua aurkeztu zen, zeinaren arabera trenbideak lurperatuko baitziren, eraikin berria eraiki eta estalkia eraitsiko zen. Lurpeko solairu batean Feveren trenak, gaur egun Bilbo-Concordia geltokira heltzen direnak, Abandoko geltokian bateratuko ziren Renfeko Aldirikoen trenekin batera, eta horren behean abiadura handiko eta distantzia erdiko trenak batuko ziren.[10].

2014ko urriaren 24an, metro geltokia eta Adifen eraikina lotzen dituen sarbidean sutea izan zen, eskailera mekanikoetan. Sua 11:15ean piztu zen tren geltokiko bestibulura heltzen diren metroko eskailera mekanikoetan, txinparta baten ondorioz.[11] Ordutik eta abenduaren 10era arte sarbidea itxita egon zen.

Zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Renferen aldiriak
  • Renferen distantzia ertainak
  • Renferen distantzia luzeak
  • Barik txartelaren inguruan arreta egiteko bulegoa
  • Renferen zerbitzuetarako txartel-salmenta
  • Auto check-in makinak
  • Vialia Merkatal zentroa
  • Jatetxeak
  • Supermerkatua
  • Ordainpeko aparkalekua
  • Taxi eta Bus geralekuak
  • Bilboko metroa, Renfe Feve, Euskotren Tranbia, Bilbobus eta Bizkaibus zerbitzuekin lotunea

Aldiri zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko metroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Abando Bilboko metroaren 1. eta 2. lineei dagokien lurpeko geltokia da, Plaza Biribilan kokatuta dagoena. 1995eko azaroaren 11n inauguratu zen, eta A tarifa-gunearen barruan dago.

Bilboko metro sareko geltokirik erabiliena izan zen 2009. urtera arte, azken urte horretan 6.465.604 bidaiari jaso zituela.[12] 2008an Bilboko metroko historian gehien erabilitako geltokien errekorra lortu zuen, 6.618.653 bidaiarirekin.[13]

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aiga escalator down inv.svg Galtzara Nagusia, 1; Plaza Biribila (Gran Vía/Plaza Circular irteera)
  • Aiga escalator down inv.svg Abandoko Indalecio Prieto geltokiko bestibulua (Abando - Renfe irteera)
  • Aiga stairs down inv.svg Berastegi kalea, 1 (Berastegi irteera)
  • Aiga elevator inv.svg Sarbide irisgarria Galtzara Nagusia, 1 (Gran Vía/Plaza Circular irteera)

Gaueko sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aiga escalator down inv.svg Galtzara Nagusia, 1; Plaza Biribila (Gran Vía/Plaza Circular irteera)
  • Aiga elevator inv.svg Sarbide irisgarria Galtzara Nagusia, 1 (Gran Vía/Plaza Circular irteera)

Renfe Aldiriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko Renfe Aldirien linea guztiek Bilbao-Abando dute geltoki-buru. Trenak geltokiko goiko solairura iristen dira, 1. eta 5. trenbideen arteko espazioa hartuz. Bilbao Ría 2000 erakundeak bultzatutako Aldirien Hegoaldeko Linea eraiki ondoren, 1999tik aurrera C-1 eta C-2 lineak geltoki honetara heltzen dira, aurretik C-3 linea baino ez zela hona heltzen. Renferen 0 tarifa-gunearen barruan dago.

Sarbideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Aiga downarrow inv.svg Sarbide irisgarria Hurtado Amezaga kalea, 2
  • Aiga stairs up inv.svg José María Olavarri kalea, 1
  • Aiga elevator inv.svg Sarbide irisgarria Vialia merkatal-gunea (2 igogailu)
  • Aiga parking inv.svg Sarbide irisgarria Bailén kalea, Correos ondoan

Distantzia erdi eta luzeko zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Renfe Distantzia Ertainaren zerbitzuek Bilbo eta Miranda Ebro lotzen dituzte.

Distantzia luzeei dagokionez, ibilbidearen zati batean abiadura handian ibiltzen diren Alvia zerbitzuek Bilbo eta Madril, Zaragoza eta Bartzelona lotzen dituzte. Ohiko zerbitzu eskaintzari, udako sasoian Bilbo eta Andaluzia lotzen dituen zerbitzu berezia gaineratzen zaio.

Ohiko trenbideetatik ibiltzen diren Arco zerbitzuak eskaintzen dira Gaztela eta León eta Galiziara.

Lotuneak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokiaren kanpoaldean hainbat autobus geraleku daude. Hurrengo lineak geralekuetatik pasatzen dira:

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Bizkaiko Garraio Partzuergoa, «Bizkaiko Garraio Publikoaren Txostena 2015», https://www.ctb.eus/sites/default/files/ctb_informe15_web.pdf. Noiz kontsultatua: 2016-09-26 .
  2. (Gaztelaniaz)  Observatorio del Ferrocarril en España, «Informe 2011» (PDF), http://www.observatorioferrocarril.es/archivos/Ofe2011/02Transporte_viajeros.pdf. Noiz kontsultatua: 2014-07-12 .
  3. (Gaztelaniaz)  Observatorio del Ferrocarril en España, «Informe 2011» (PDF), http://www.observatorioferrocarril.es/archivos/Ofe2011/02Transporte_viajeros.pdf. Noiz kontsultatua: 2013-07-30 .
  4. Bilbao-Abando (Est.) Euroferroviarios
  5. Red ferroviaria española Sustapen Ministerioa
  6. (Gaztelaniaz)  Spanishrailway, «Castejón de Ebro a Bilbao (vía Logroño y Miranda de Ebro)», http://www.spanishrailway.com/capitulos_html/castejondeebroabilbao.htm. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  7. (Gaztelaniaz)  Hiru.com, «Patrimonio histórico de Euskadi, Estación de Abando», http://www.hiru.com/arte/patrimonio-industrial/-/journal_content/56/10137/4631322. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  8. (Gaztelaniaz)  AFERiooja, «Historia del Tudela-Bilbao», http://aferioja.es/index.php?option=com_content&task=view&id=37&Itemid=41. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  9. (Gaztelaniaz)  Adif, «Estación de Abando Indalecio Prieto» (PDF), http://prensa.adif.es/ade/u08/GAP/Prensa.nsf/0/612CAC14B850F774C125758B0038CACF/$file/ABANDO%20INDALECIO%20PRIETO.pdf?OpenElement. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  10. (Gaztelaniaz)  El Correo Digital, «El TAV cerrará la última gran trinchera de Bilbao», http://www.elcorreodigital.com/vizcaya/20100116/vizcaya/cerrara-ultima-gran-trinchera-20100116.html. Noiz kontsultatua: 2013-08-17 .
  11. «Abandoko metro-geltokian sutea izan da, eskailera mekanikoetan», EiTB, 2014-10-24
  12.   Metro Bilbao, «Memoria 2013», http://www.metrobilbao.net/download?id=10231&model=PdfDocument. Noiz kontsultatua: 2014-07-16 .
  13.   Metro Bilbao, «Bidaiarien datuak», http://www.metrobilbao.eus/eu/conocenos-eu/metro-en-cifras-viajeros-y-calidad-eu/datos-de-viajeros-y-viajeras-eu. Noiz kontsultatua: 2014-12-16 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Abandoko Indalecio Prieto geltokia Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa