Akemenestar Inperioa
|
Akemenestar Inperioa |
|||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| K. a. 550 – K. a. 330
Monarkia |
|||||||||||||
|
|
|||||||||||||
Historiako bere zabalera handiena, K. a. 500 inguruan. |
|||||||||||||
| Persepolisen eraikuntza | K. a. 550 | ||||||||||||
| Mediar Gerrak | K. a. 498-448 | ||||||||||||
| Alexandro Handiaren konkista | K. a. 334-330 | ||||||||||||
| Hiriburuak | Pasargada, Ekbatana, Persepolis, Susa, Babilonia | ||||||||||||
| Hizkuntza(k) | Antzinako persiera, aramaiko inperiala, elamitiera, akadikoa | ||||||||||||
| Erlijioa | Zoroastrismoa | ||||||||||||
|
|||||||||||||
Akemenestar Inperioa[1] (persieraz: هخامنشیان, Hakhâmaneshiyân) baita persiar Inperioa izenaz ezaguna ere, Mediar inperioaren ordezkaria izan zen, egun Iran Handia izeneko eskualdea gobernatu zuena[2]. persiar eta Mediar inperioek batzuetan elkarrekin Mediar-persiar inperioa izenaz ezagutzen dira, beste inperioak ere barnean dituena.
Antzinaroaren inperiorik handiena izan zen. Une gorenean, inperioak ia 8 milioi km2[3][4] azalera zuen. Ziro Handiak eraiki zuen inperioa hiru kontinentetatik zabaldu zen: Asia, Afrika eta Europa. Une gorenean Iran, Afganistan, Pakistan eta iparraldeko India, Erdialdeko Asiaren eskualde batzuk, Anatolia, Trazia eta Mazedonia, Itsaso Beltzaren kostaldeak, Irak, iparraldeko Saudi Arabia, Jordania, Palestina/Israel, Libano, Siria eta antzinako Egiptoaren hiri nagusiak ia Libiaren mendebalderaino zituen bere barnean. Mendebaldeko Europako historiografian Mediar Gerretan greziar hirien etsaia izateagatik, juduak Babiloniako esklabotzatik askatzeagatik eta hizkuntza ofizialak ezartzeagatik ezaguna da.
Alexandro III.a Mazedoniakoak K. a. 330 inguru inperioa inbaditu eta desegin ondoren, banatu eta Ptolemaiar Erresuma eta Seleuzidar Inperioaren artean banatu zen. Bere lurraldeak zibilizazio helenistikoaren zati bat izan ziren. Inperioa berriro, partiar eta sasaniar aroetan, berpiztua izan zen.
Eduki-taula |
[aldatu] Akemenestar erregeen zerrenda
[aldatu] Zalantzazkoak
[aldatu] Ezagunak
-
- Teispes
- Ziro I.a
- Kanbises I.a
- Ziro II.a Handia (K.a 550- K.a 530)
- Kanbises II.a (K.a 529- K.a 522)
- Esmerdis (K.a 522)
- Dario I.a Handia (K.a 521- K.a 486)
- Xerxes I.a Handia (K.a 485- K.a 465)
- Artaxerxes I.a Longimanus (K.a 465- K.a 424)
- Xerxes II.a (K.a 424)
- Sogdiano (K.a 424- K.a 423)
- Dario II.a Nothus (K.a 423- K.a 405)
- Artaxerxes II.a Mnemon (K.a 404- K.a 359)
- Artaxerxes III.a Ochus (K.a 358- K.a 338)
- Artaxerxes IV.a Arses (K.a 338- K.a 336)
- Dario III.a Codomannus (K.a 336- K.a 330)
[aldatu] Galeria
- Akemenestar Inperioa
[aldatu] Erreferentziak
- ↑ Eskola-liburuetako onomastikaren, gertaera historikoen eta artelanen izenak. Zerrendak 371. orrialdea: Akemenestarrak
- ↑ Schmitt, Rüdiger, Achaemenid dynasty, Encyclopaedia Iranica, Routledge & Kegan Paul, http://www.iranica.com/newsite/articles/unicode/v1f4/v1f4a109.html
- ↑ Vasseghi, Sheda (2009/X/12), «The other Iran story: Re-engineering the nation's cultural DNA», World Tribune News (Breaking... WorldTribune.com), http://www.worldtribune.com/worldtribune/WTARC/2009/me_iran0794_10_12.asp
- ↑ Stewart, Basil (2003), Restoration of Palestine, 3. or., http://books.google.com/books?id=eEnwe0JKWbgC&pg=PA3#v=onepage&q=&f=false