Erriberabeitia
| Erriberabeitia | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Rivabellosa herria | |||||||||||
|
| |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | Espainia | ||||||||||
| Erkidegoa | Euskal Autonomia Erkidegoa | ||||||||||
| Lurraldea | Araba | ||||||||||
| Eskualdea | Añana | ||||||||||
| Izen ofiziala | |||||||||||
| Alkatea | Amado Martinez de Iturrate Kuartango (Ribera Baja Bizirik) | ||||||||||
| Posta kodea | 01213 | ||||||||||
| INE kodea | 01047 | ||||||||||
| Herritarra | erriberabeitiar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 42°44′23″N 2°53′29″W / 42.7398°N 2.8913°W | ||||||||||
![]() | |||||||||||
| Azalera | 27,74 km² | ||||||||||
| Garaiera | 482 metro | ||||||||||
| Distantzia | 30 km Gasteiza | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 1.477 (2025: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 48,02 bizt/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak[1] | % 23.58 + % 14.04 hartzaile (2021) | ||||||||||
| Kaleko erabilera [2] | % (2021) | ||||||||||
| Etxeko erabilera[3] | % 5.81 (2021) | ||||||||||
| Datu gehigarriak | |||||||||||
| Sorrera data | 1095 | ||||||||||
| Webgunea | http://www.riberabaja.eus | ||||||||||
Erriberabeitia[4] (ofizialki Ribera Baja/Erriberabeitia) Arabako erdi-mendebaldeko udalerri bat da, Añanako kuadrillakoa. Herriburua, Ribabellosa, udalerriaren erdi-hego-mendebaldean dago, Gasteiztik 30 bat kilometro hego-mendebaldera.
Izena
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Erriberabeitia izenaren amaierako –a artikulua da eta deklinatzean honela egin behar da: Erriberabeitia, Erriberabeitiarekin, Erriberabeitian...; baina Erriberabeitiko, Erriberabeititik, Erriberabeitira... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Erriberabeiti maitea, Erriberabeiti osoan, Gure Erriberabeiti hau...[4]
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ingurune naturala
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Mendi gutxiko erliebea du Erriberabeitiak. Baia ibaiak udalerriaren mendebaldeko muga zeharkatzen du; ekialdeko muga, aldiz, Zadorrak.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Iparraldean: Erriberagoitia.
- Hegoaldean: Armiñon eta Miranda Ebro (Burgos).
- Ekialdean: Armiñon, Berantevilla eta Trebiñu.
- Mendebaldean: Erriberagoitia eta Lantaron.
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza izan da udalerriaren ardatz ekonomiko tradizionala, gaur egun indarra galtzen ari bada ere.
Ribabellosan Arasur parke logistiko handia ireki zuten 2006ko urtarrilean. Oraindik ez da guztiz bukatu, baina 2008ko hasieran 70.000 m2 industria-nabe zituen jada. Ribabellosan bertan fabrikatzen dira Talgo trenen bagoiak 1964tik.
Diru-sarrerak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023. urtean, biztanle bakoitzeko batez besteko errenta garbia 17.082 euro-koa zen[5], eta etxegune bakoitzeko 46.925 euro-koa. Balio hori probintziako batez bestekoaren (17.806 euro) azpitik dago, eta Espainiako batez bestekoaren (15.036 euro) gainetik. Kontsumo-unitateko errentaren mediana (etxeguneen tamaina eta osaera kontuan hartzen dituen neurria) 22.750 euro zen. Errenta gordina 20.692 euro-koa izan zen pertsonako.
Eustaten datuen arabera, 2023. urtean udalerriko 18 urteko eta gehiagoko biztanleen errenta pertsonalaren mediana —biztanleen erdiek baino gutxiago eta beste erdiek baino gehiago jasotzen duten zenbatekoa— 21.310 eurokoa zen[6][oh 1]: gizonena 25.137 eurokoa eta emakumeena 15.501 eurokoa; hau da, emakumeena gizonena baino % 38,3 txikiagoa. Araba osoan, mediana 21.158 eurokoa zen. Familia-errentari dagokionez, udalerriko familien erdiek 45.695 euro baino gutxiago jaso zuten urtean; familien % 10ek 13.943 euro baino gutxiago jaso zuten, eta beste % 10ek 109.420 euro baino gehiago[7].
Diru-sarrera guztien artean % 66,3 soldatak dira[8].
Desberdintasuna
Errentaren banaketaren desberdintasuna neurtzeko Gini indizea erabiltzen da[9][oh 2]. Udalerrian indizea 30,5 da, probintziakoaren (28,6;
Arabako mapa) gainetik eta Espainiakoaren (32,1) azpitik. P80/P20 zatidurak, hau da errenta-banaketaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura, 2,5 da, probintziakoaren (2,5;
Arabako mapa) parean eta Espainiakoaren (2,8) azpitik.
Eustatek beste adierazle bat ematen du[oh 1]: diru-sarrera txikienak dituzten familien % 20ren batez besteko errenta, handienak dituztenen % 20renaren ehuneko gisa adierazita; zenbat eta handiagoa izan, orduan eta berdinagoa da banaketa. 2023. urtean, udalerrian lehenengoek 11.774 euro jaso zuten batez beste, eta bigarrenek 129.485 euro; hau da, lehenengoen errenta bigarrenen % 9,1 zen[10] (Araba osoan, % 11,5; udalerriko banaketa desberdinagoa da). Pertsonen errentari dagokionez, diru-sarrera txikienak dituzten biztanleen erdiak batez beste 7.086 euro jaso zuen, eta handienak dituzten erdiak 42.590 euro; lehenengoen errenta bigarrenen % 16,6 zen[11] (Araba osoan, % 20,3).
Jarduera ekonomikoa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, Ribera Baja/Erriberabeitia udalerrian biztanleria aktiboa (okupatuak eta langabeak) 760 pertsona ziren, hau da, 16 urte edo gehiagoko biztanleriaren % 61,6; gainerako % 38,4 inaktibo zeuden (erretiratuak % 51,9, beste inaktiboak % 24,5 eta ikasleak % 23,6).[12] Aktiboen artean, langabezia-tasa % 7,8 zen. Sexuaren arabera, gizonezkoen jarduera-tasa % 62,9 zen eta emakumezkoena % 60,0; langabezia-tasa, aldiz, % 6,4 eta % 9,4 zen, hurrenez hurren.[12]
Okupatuen kopurua 677 zen 2023ean, 2021eko 641etik gora.[13] Emakumeek okupatuen % 42,4 osatzen dute, eta gizonek % 57,6.
| Egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Okupatuak | 701 | % 56,8 | 394 | % 58,9 | 307 | % 54,3 |
| Langabeak | 59 | % 4,8 | 27 | % 4,0 | 32 | % 5,7 |
| Inaktiboak | 474 | % 38,4 | 248 | % 37,1 | 226 | % 40,0 |
| Guztira | 1.234 | % 100,0 | 669 | % 100,0 | 565 | % 100,0 |
Jarduera-sektoreak
Jarduera-sektoreei dagokienez, okupatuak honela banatzen dira: zerbitzuak (% 63,5), industria (% 25,4), eraikuntza (% 9,0) eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantza (% 2,1).[13] Xeheago, jarduera-adarrik handiena manufaktura-industria da (% 23,8), ondoren merkataritza (% 12,3) eta eraikuntza (% 9,0) datoz.
Okupazioa eta lan-egoera
Okupazio-mailari dagokionez, langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak dira talderik ugariena, okupatuen % 53,3; ondoren, zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak daude (% 29,1), eta oinarrizko okupazioak % 11,5.[14] Bi sexuetan langile kualifikatuak dira nagusi (gizonen % 55,4 eta emakumeen % 50,5).
| Okupazioa | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Zuzendariak eta goi eta erdi mailako teknikariak | 197 | % 29,1 | 101 | % 25,9 | 96 | % 33,4 |
| Langile kualifikatuak eta maila baxuko ofizialak | 361 | % 53,3 | 216 | % 55,4 | 145 | % 50,5 |
| Oinarrizko okupazioak | 78 | % 11,5 | 45 | % 11,5 | 33 | % 11,5 |
| Ez dago jasota | 41 | % 6,1 | 28 | % 7,2 | 13 | % 4,5 |
| Guztira | 677 | % 100,0 | 390 | % 100,0 | 287 | % 100,0 |
Okupatuen % 82,0 besteren konturako langileak dira, eta % 18,0 norberaren konturakoak.[15]
| Lan-egoera | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Norberaren kontura | 122 | % 18,0 | 76 | % 19,5 | 46 | % 16,0 |
| Besteren kontura | 555 | % 82,0 | 314 | % 80,5 | 241 | % 84,0 |
| Guztira | 677 | % 100,0 | 390 | % 100,0 | 287 | % 100,0 |
Jaiolekuaren arabera
Jarduera
16 urte edo gehiagokoen % 85,4 estatuan jaio zen, eta % 14,6 atzerrian.[12] Jarduera-egoeran badira aldeak jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 58,8 okupatuak dira, % 24,3 erretiratuak, % 10,1 ikasleak, % 3,4 langabeak eta % 3,4 bestelako inaktiboak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 64,8 okupatuak dira, % 14,3 bestelako inaktiboak, % 12,1 erretiratuak, % 5,5 langabeak eta % 3,3 ikasleak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 53,2 okupatuak dira, % 18,6 erretiratuak, % 14,6 bestelako inaktiboak, % 7,6 ikasleak eta % 5,9 langabeak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 41,9 okupatuak dira, % 27,9 bestelako inaktiboak, % 17,4 langabeak, % 8,1 erretiratuak eta % 4,7 ikasleak.
Okupazioa
Okupatuen % 86,0 estatuan jaio zen, eta % 14,0 atzerrian.[14] Okupazio-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, % 56,5 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 26,6 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 49,2 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,0 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 20,3 oinarrizko okupazioetakoak. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 49,4 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 36,7 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari eta % 10,0 oinarrizko okupazioetakoak; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 58,3 langile kualifikatu edo maila baxuko ofizial dira, % 22,2 oinarrizko okupazioetakoak eta % 11,1 zuzendari edo goi eta erdi mailako teknikari.
Jarduera-sektoreak
Jarduera-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera.[16] Estatuan jaiotako gizonen artean, % 49,8 zerbitzuetan ari dira, % 36,0 industrian, % 10,6 eraikuntzan eta % 3,6 nekazaritzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 37,3 zerbitzuetan ari dira, % 32,2 eraikuntzan eta % 28,8 industrian. Emakumeen kasuan, estatuan jaiotakoen artean % 84,9 zerbitzuetan ari dira, % 12,4 industrian eta % 2,4 eraikuntzan; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 83,3 zerbitzuetan ari dira, % 13,9 industrian eta % 2,8 eraikuntzan.
Lehen sektorea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Nekazaritza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerrian 22 nekazaritza-ustiategi zeuden, eta guztira 1.268 hektarea nekazaritzako azalera erabilgarri (NAE) lantzen zuten[17][oh 3]. Udalerriaren azalera 27,7 km² denez, NAE lurraldearen % 45,7 da[18]. Lur-erabileraren arabera, NAEren % 98,1 lur goldagarria (1.244 ha, 21 ustiategitan), % 1,1 larre iraunkorrak (14 ha, ustiategi batean), % 0,7 arbolak (9,4 ha, 3 ustiategitan) eta norberaren kontsumorako baratzeak (0,14 ha, 7 ustiategitan)[oh 4].
Abeltzaintza
2020ko Nekazaritza Erroldaren arabera, udalerriko abeltzaintza-ustiategietan 75 erlauntz zeuden[19].
Ibilgailu-parkea
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Trafikoko Zuzendaritza Nagusiaren (DGT) 2025eko datuen arabera, udalerrian 877 gidari zeuden erroldatuta: 525 gizon (% 59,9) eta 352 emakume (% 40,1)[20]. Biztanleen % 58,7 gidatzeko gai zen.
Ibilgailu-parkea 1.357 ibilgailuk osatzen zuten: 954 turismo, 140 motozikleta, 79 kamioi, 77 furgoneta eta 33 ziklomotor[20]. Motorizazio-tasa 1.000 biztanleko 639 turismokoa zen, probintziako batez bestekoaren (479) gainetik.
Turismoen batez besteko adina 13,1 urtekoa zen; turismoen % 11,1k 4 urte baino gutxiago zituen, eta % 12,8k 25 urte baino gehiago[20]. Erregaiari dagokionez, ibilgailuen % 56,9 diesel zen eta % 40,5 gasolinazko; 25 ibilgailu elektrifikatu zeuden (% 1,9; probintzian % 1,2). Ingurumen-bereizgarriari dagokionez, ibilgailuen % 8,7k zuen 0 edo ECO etiketa, eta % 29,2k ez zuen etiketarik[oh 5].
Banaketa administratiboa
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Sei herrik osatzen dute udalerria:
- Igai
- Melledes
- Quintanilla de la Ribera
- Ribaguda
- Rivabellosa (udalerriko herriburua)
- Manzanos
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]XX. mendearen lehen erdian Erriberabeitiak biztanle gutxi batzuk irabazi zituen, baina nekazaritzari lotutako udalerria izanik, 1950eko hamarkadatik aurrera galera iritsi zen. 1990eko hamarkadan 1950ean zituen biztanleen herena edukitzera iritsi zen. XX. mendearen amaieran eta XXI. mendearen hasieran aldaketa demografiko garrantzitsua gertatu zen, eta biztanle kopurua laukoiztu egin zen, batez ere Miranda Ebro hiriaren hazkundearen ondorioz hango jende asko Erriberabeitira etorri zelako bizitzera.
| Biztanleria-piramidea 2025 Guztira: 808 gizon, 685 emakume | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: Eustat / Instituto Nacional de Estadística[21] | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Urtea | 1975 | 1976 | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | 1988 | 1989 | 1990 | 1991 | 1992 | 1993 | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hazkunde begetatiboa | −1 | 2 | 1 | 3 | 3 | 3 | 2 | 1 | 0 | 1 | 4 | 3 | −1 | 2 | 2 | −7 | 3 | 1 | 2 | −3 | 2 | −3 | 0 | −2 | −1 | 3 | 6 | −1 | 4 | 6 | 8 | 1 | 11 | 9 | 12 | −2 | 8 | 7 | −3 | 0 | 5 | 0 | −2 | −6 | 1 | −6 | −1 | −9 | −9 | −3 | 0 |
| Urtea | 1996 | 1997 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 | 2011 | 2012 | 2013 | 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | 2023 | 2024 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Bizirik jaiotakoak | 1 | 4 | 2 | 4 | 8 | 11 | 6 | 11 | 16 | 16 | 10 | 20 | 15 | 17 | 14 | 15 | 15 | 8 | 8 | 16 | 7 | 8 | 8 | 10 | 8 | 12 | 4 | 5 | 10 | 10 |
Jatorria
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiolekuari dagokionez, 2025. urtean biztanleen % 18,2 udalerri berean jaioak ziren[24], probintziako batez bestekoaren (% 46) azpitik. Beste erkidego batzuetan jaiotakoak (Nafarroa barne) % 36,2 dira, eta espainiar estatutik kanpo jaiotakoak % 13,8 —probintzian % 16,6—.
Euskal Autonomia Erkidegoko probintziei dagokienez, biztanleen % 40,3 Araban, % 6,6 Bizkaian, eta % 1,9 Gipuzkoan jaio ziren[25].
Biztanleria atzerritarra
2025. urtean, biztanleen % 11k atzerriko nazionalitatea zuen[26]. Atzerritarren artean, talde nagusiak Mendebaldeko Europa (% 40,1), Magreb (% 30,8), Hego Amerika (% 14,8) ziren.
Jaiotza herrialde nagusiak Portugal, Maroko, Kolonbia dira.[27]
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hezkuntza-maila
[aldatu | aldatu iturburu kodea]INEren 2024ko Biztanleria eta Etxebizitza Zentsuaren arabera, udalerrian 15 urte edo gehiagoko 1.251 biztanle zeuden. Lortutako ikasketa-mailarik altuenari dagokionez, goi-mailako ikasketak zituztenak % 42,9 ziren; bigarren hezkuntzako bigarren etapa (batxilergoa edo erdi-mailako lanbide-heziketa) zutenak % 21,7; bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH edo antzekoa) zutenak % 24,6; eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 10,8.[28] Goi-mailako ikasketak zituztenen proportzioa % 40,6 zen 2021ean eta % 42,9 2024an; beraz, 2,4 puntu igo zen 3 urtean. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenena, berriz, % 14,2 izatetik % 10,8 izatera pasatu zen. Sexuaren arabera, goi-mailako ikasketak zituztenak emakumeen artean % 44,3 ziren, eta gizonen artean % 41,8; 2,5 puntuko aldea, emakumeen alde. Lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak, berriz, emakumeen % 12,5 eta gizonen % 9,4 ziren. Azken alde hori, neurri handi batean, adin-egituraren isla izan ohi da: adineko biztanleen artean emakumeak gehiago dira, eta belaunaldi horietan ohikoagoa zen ikasketak goiz uztea.
Xeheago, goi-mailako ikasketak zituztenen % 49,9 unibertsitate-tituludunak ziren (gradua, diplomatura, lizentziatura, masterra edo doktoretza), eta % 50,1 goi-mailako lanbide-heziketakoak. Guztira, 11 pertsonak zuten doktore-titulua. Bigarren etapakoen artean, batxilergoa zutenak % 41,0 ziren, eta erdi-mailako lanbide-heziketa zutenak % 59,0. Ikasketarik gabekoak, azkenik, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 2,1 ziren.[28]
| Ikasketa-maila | Guztira | % | Gizonak | % | Emakumeak | % |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Goi-mailako ikasketak | 537 | % 42,9 | 281 | % 41,8 | 256 | % 44,3 |
| Bigarren hezkuntzako bigarren etapa | 271 | % 21,7 | 163 | % 24,2 | 108 | % 18,7 |
| Bigarren hezkuntzako lehen etapa (DBH) | 308 | % 24,6 | 166 | % 24,7 | 142 | % 24,6 |
| Lehen hezkuntza edo gutxiago | 135 | % 10,8 | 63 | % 9,4 | 72 | % 12,5 |
| Guztira | 1.251 | % 100,0 | 673 | % 100,0 | 578 | % 100,0 |
| Urtea | Goi-mailakoak | Batx. / erdi LH | DBH | Lehen H. edo gutx. | 15 urte edo + |
|---|---|---|---|---|---|
| 2021 | % 40,6 | % 20,8 | % 24,5 | % 14,2 | 1.198 |
| 2022 | % 41,4 | % 21,2 | % 23,9 | % 13,4 | 1.212 |
| 2023 | % 42,0 | % 21,5 | % 24,3 | % 12,2 | 1.235 |
| 2024 | % 42,9 | % 21,7 | % 24,6 | % 10,8 | 1.251 |
Ikasten ari direnak
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 14,1 ikasten ari zen (177 pertsona).[29] Ikasten ari zirenetatik, % 49,2 goi-mailako ikasketetan zebilen, % 28,2 batxilergoan, % 18,6 erdi-mailako lanbide-heziketan eta % 3,4 DBHn edo antzekoetan. Sexuaren arabera, ikasten ari ziren emakumeen % 41,7 goi-mailako ikasketetan zebilen, eta gizonen % 55,9; erdi-mailako lanbide-heziketan, aldiz, gizonen % 16,1 eta emakumeen % 21,4. Adinaren arabera, 15–19 urtekoen % 97,0 ikasten ari zen, 20–24 urtekoen % 51,7 eta 25–29 urtekoen % 9,2; 30 urtetik gorakoen artean, berriz, % 2,7 baino ez.[30] 20–24 urtekoen artean, emakumeen % 59,4 ari zen goi-mailako ikasketak egiten, eta gizonen % 45,6.
Jaiolekuaren arabera
2024an, 15 urte edo gehiagoko biztanleen % 85,1 estatuan jaio zen, eta % 14,9 atzerrian.[28] Ikasketa-egiturak alde nabarmenak ditu jatorriaren arabera. Estatuan jaiotako gizonen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 46,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 7,5; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 15,2 eta % 20,2, hurrenez hurren. Estatuan jaiotako emakumeen artean, goi-mailako ikasketak zituztenak % 47,3 ziren eta lehen hezkuntza edo gutxiago zutenak % 11,0; atzerrian jaiotakoen artean, berriz, % 27,6 eta % 20,7, hurrenez hurren.
Ikasten ari zirenei dagokienez, 2024an estatuan jaiotako 15 urte edo gehiagokoen % 15,5 ari zen ikasten, eta atzerrian jaiotakoen % 6,5.[29] Ikasten ari zirenen artean, goi-mailako ikasketetan zebiltzanak % 50,3 ziren estatuan jaiotakoetan eta % 33,3 atzerrian jaiotakoetan. Konparazio hauek ez daude adinaren arabera doituta: talde bakoitzaren adin-egiturak (gazteen proportzioak, batez ere) eragin handia du emaitzan.
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023-2027 legegintzaldia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| 2023ko hauteskundeen ondorengo Erriberabeitiako udalbatza | |||||
| Alderdia | 2023ko maiatzak 28 | ||||
| Zinegotziak | Boto kopurua | ||||
| Ribera Baja Bizirik (RBB) | 4 / 9 |
230 (% 37,77) | |||
| Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ) | 3 / 9 |
202 (% 33,17) | |||
| Alderdi Popularra (PP) | 2 / 9 |
141 (% 23,15) | |||
| Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra (PSE-EE) | 0 / 9 |
36 (% 5,91) | |||
| Datuen iturria: Hauteskunde emaitzak. Eusko Jaurlaritza
Boletin Oficial del Territorio Historico de Alava (Gaztelaniaz) | |||||
Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hauek izan dira Erriberabeitiko azken alkateak:
| Alkatea | Agintaldi hasiera | Agintaldi amaiera | Alderdia[31] | |
| Felix Camara Molina[31]/Carlos Julian Sainz[32] | 1979 | 1983 | Independenteak[31] / Zentro Demokratikoaren Batasuna[32] | |
| Luis Maria Angulo Lopez[31] | 1983 | 1987 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Luis Maria Angulo Lopez[31] | 1987 | 1991 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Luis Maria Angulo Lopez[31][32] | 1991 | 1995 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Jose Maria Unamunzaga Guinea[31] | 1995 | 1999 | Alderdi Popularra | |
| Jose Maria Unamunzaga Guinea[31][33] | 1999 | 2002a | Alderdi Popularra[34] | |
| Pedro Montoya Ruiz[31][35] | 2002 | 2003 | Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra | |
| Pedro Montoya Ruiz[31][35] | 2003 | 2007 | Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra | |
| Pedro Montoya Ruiz[31][35][36] | 2007 | 2011 | Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra | |
| Pedro Montoya Ruiz[31][35] | 2011 | 2014b | Euskadiko Alderdi Sozialista-Euskadiko Ezkerra | |
| Pedro Montoya Ruiz[31][35][37][38][39] | 2014 | 2015 | Ez esleituak | |
| Peio Ruiz Garcia[31][40][41][42] | 2015 | 2018c | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Miren Santamaria Martinez[31][41][43] | 2018 | 2019 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Miren Santamaria Martinez[31][43][44][45][46][47] | 2019 | 2023 | Euzko Alderdi Jeltzalea | |
| Amado Martinez de Iturrate Kuartango[48][49][50][51][52][53] | 2023 | 2025d | Ribera Baja Bizirik | |
| Mentxu Zamorano Rubio[54][55][56] | 2025 | Jardunean | Ribera Baja Bizirik | |
| 2027 | 2031 | |||
a 2001. urtean Jose Maria Unamunzaga 8 urtez gaitasungabetu zuten, Euzko Alderdi Jeltzaleari informazioa ukatzeagatik[57]. 2002an zentsura-mozio bat bere kargutik bota zuen.[35]
b 2014. urtean Pedro Montoyak bere alderdia utzi zuen, ez ordea bere kargua.
c Alkateak bere kargua utzi zuen, udalerri bertan dagoen Arasur parke logistikoa gidatzeko.
d Alkateak bere kargua utzi zuen, zinegotzi izateari jarraituz, arrazoi pertsonalak zirela eta.[58][59][60][61]
Kultura
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Jaiak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Maiatzaren 15a, landa-herri guztietan bezala, San Isidro eguna.
- Abuztuaren azken astean, Rivabellosako festak.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- San Juan eta Magdalena baseliza xumea, Rivabellosan. XV. mende inguruko eraikina da, gutxienez.
- Saenz de Santamaria Jauregia, Rivabellosan. Apezetxea albo batera atxikia du.
- Baias ibaia Rivabellosa parean igarotzen duen zubia. Erdi Arokoa izan daiteke, jatorrizkoa erromatarren garaikoa ei zen.
- San Eztebe eliza, XVI. mendekoa.
- Salazar jauregia, XVII. mendekoa.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 INEk eta Eustatek metodologia desberdinak erabiltzen dituzte errenta kalkulatzeko, eta, horregatik, haien zifrak ez dira zuzenean alderagarriak. INEren Etxeguneen Errentaren Banaketaren Atlasak etxegune bakoitzaren errenta haren kide guztien artean banatzen du, adingabeak barne, eta haren P80/P20 zatidura kontsumo-unitateko errentaren 80. eta 20. pertzentilen arteko zatidura da (zenbat eta handiagoa, orduan eta desberdintasun handiagoa). Eustatek, berriz, 18 urteko eta gehiagoko pertsona bakoitzaren errenta eta familia bakoitzarena neurtzen ditu, eta haren 20/80 ratioak diru-sarrera txikienak dituzten % 20ren batez besteko errenta handienak dituztenen % 20renarekin alderatzen du, ehunekotan (zenbat eta handiagoa, orduan eta berdintasun handiagoa).
- ↑ 0 balioak berdintasun osoa adierazten du eta 100 balioak desberdintasun handiena; zenbat eta baxuagoa, orduan eta banaketa berdinagoa.
- ↑ INEk ustiategi baten lur guztiak ustiategia kokatuta dagoen udalerriari egozten dizkio, nahiz eta lur horietako batzuk beste udalerri batzuetan egon. Horregatik, udalerri batzuetan NAE udalerriaren azalera baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ Ustiategi batek lur-erabilera bat baino gehiago izan ditzake; horregatik, erabilera bakoitzeko ustiategi-kopuruen batura ustiategi guztien kopurua baino handiagoa izan daiteke.
- ↑ DGTren ingurumen-etiketak ibilgailuen isurien araberakoak dira: 0 (elektrikoak eta autonomia handiko entxufagarriak), ECO (hibridoak eta gasezkoak), C (Euro 4tik aurrerako gasolina-ibilgailuak eta Euro 6ko dieselak), B (Euro 3ko gasolina-ibilgailuak eta Euro 4-5eko dieselak); zaharrenek ez dute etiketarik.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Euskararen Adierazle Sistema. Euskara-gaitasuna adinaren eta sexuaren arabera. EAE (eskualdeka/udalerrika). Eusko Jaurlaritza.
- ↑ «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- ↑ «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
- 1 2 Euskaltzaindia: 150. araua: Arabako herri izendegia.
- ↑ INE, «Indicadores de renta media y mediana» (ADRH), ADRH errenta Araba.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren pertzentilak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren pertzentilak EUSTAT Araba.tab.
- ↑ INE, «Distribución por fuente de ingresos» (ADRH), ADRH fuente Araba.tab.
- ↑ INE, «Índice de Gini y distribución de la renta P80/P20» (ADRH), ADRH gini erreferentziak.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta familiarraren adierazleak EUSTAT.tab.
- ↑ Eustat, «Pertsona- eta familia-errentaren estatistika», Errenta pertsonalaren adierazleak EUSTAT.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y relación con la actividad (agrupado) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y actividad económica (1 letra) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y ocupación (agregada) (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo y situación profesional (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ocupados de 16 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y rama de actividad (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ INE, «Explotaciones por tipo de cultivo», Nekazaritza Errolda 2020. Datuak: INE nekazaritza-azalera Araba.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Udalerriaren azalera: Wikidata, Q1445256.
- ↑ Eustat, «Nekazaritza-ustiategietako abelburuak, udalerriaren eta espeziearen arabera». Datuak: EUSTAT abeltzaintza.tab (Wikimedia Commons).
- 1 2 3 DGT, «Datos municipales general» (2025). Datuak: DGT ibilgailuak Araba.tab (Wikimedia Commons).
- ↑ Población por sexo, edad (grupos quinquenales) y nacionalidad (española/extranjera). .
- ↑ «Euskal AEko hazkunde begetatiboa, lurralde eremuka. 1975 - 2023-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-29).
- ↑ «Euskal AEko jaiotza biziak, lurralde-eremuen eta sexuaren arabera. 1996 - 2024-PxWeb» PxWeb (kontsulta data: 2026-07-30).
- ↑ INE, «Población por relación entre lugar de nacimiento y de residencia» (Padroia), Jatorria Araba.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria jaioterriaren arabera», Jaioterria - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ Eustat, «Biztanleria nazionalitatearen herrialde-taldearen arabera», Nazionalitatea - Euskal Autonomia Erkidegoa - udalerriak.tab.
- ↑ INE, «Población por país de nacimiento» (Padroia), Jaioterria Araba.tab.
- 1 2 3 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, lugar de nacimiento (España/extranjero) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Población de 15 y más años por sexo, edad (grupos quinquenales) y nivel de estudios en curso (Municipios de 500 habitantes o más)» Biztanleria eta Etxebizitza Zentsua (INE).
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 (Gaztelaniaz) «Base de datos de Alcaldes y Concejales: Ministerio de Política Territorial y Función Pública.» www.mptfp.gob.es (kontsulta data: 2020-04-05).
- 1 2 3 «Ribera Baja / Erribera Beitia» Auñamendi Eusko Ikaskuntza (kontsulta data: 2020-04-17).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La política alavesa se enreda en el juzgado» El Correo 2008-09-20 (kontsulta data: 2021-10-19).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Treviño entra en una nueva etapa con dos alcaldes independientes» El País 1999-07-03 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2021-01-12).
- 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja, Pedro Montoya, deja el PSE-EE, por desencuentros con sus ediles» El Mundo 2014-12-12 (kontsulta data: 2021-10-19).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja pide al Puerto de Bilbao que rectifique su plan de Pancorbo» Diario de Noticias de Álava 2010-11-19 (kontsulta data: 2021-10-19).
- ↑ (Gaztelaniaz) «PSE: "El alcalde de Ribera Baja no ha representado los valores socialistas"» El Diario 2014-12-12 (kontsulta data: 2021-10-19).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja se da de baja en el PSE tras votar dos compañeros contra él» El Correo 2014-12-15 (kontsulta data: 2026-05-28).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja, Pedro Montoya, deja el PSE-EE, por desencuentros con sus ediles» El Mundo 2014-12-12 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ «Arasurreko lehendakaritza hartu eta alkate kargua utzi du Peio Ruizek» Alea 2018-02-13 (kontsulta data: 2026-05-31).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Peio Ruiz deja la Alcaldía de Ribera Baja para presidir Arasur» Diario de Noticias de Álava 2018-02-14 (kontsulta data: 2021-10-19).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Peio Ruiz deja Arasur para gestionar los polígonos industriales» El Correo 2024-07-29 (kontsulta data: 2026-05-29).
- 1 2 (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 (kontsulta data: 2020-04-05).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Miren Santamaría, alcaldesa de Ribera Baja-Erribera Beitia» Radio Gorbea 2020-04-01 (kontsulta data: 2026-05-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Paso adelante para configurar la supermanzana de Arasur» Diario de Noticias de Álava 2022-07-30 (kontsulta data: 2023-02-11).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La alcaldesa de Ribera Baja pasa a la Cámara Vasca» Diario de Noticias de Alava 2023-03-15 (kontsulta data: 2026-05-30).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Muere la exalcaldesa de Ribera Baja Miren Santamaría» El Correo 2026-02-08 (kontsulta data: 2026-05-30).
- ↑ «Erriberabeitia Bizirik-ek gobernatuko du» Alea 2023-06-15 (kontsulta data: 2023-07-06).
- ↑ «Hego Euskal Herriko alkateak 2023ko ekainak 17» Orain 2023-06-17 (kontsulta data: 2025-11-17).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Todos los alcaldes y alcaldesas de Álava, pueblo a pueblo» Diario de Noticias de Álava 2023-06-18 (kontsulta data: 2024-02-11).
- ↑ (Gaztelaniaz) «'El Gobierno Vasco ha decidido que el sur de Álava sea para huertos solares. Vamos a ser la Almería de las placas'» Radio Vitoria 2023-10-23 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Ribera Baja alerta de que el paso del TAV por Álava le "condena"» Diario de Noticias de Álava 2024-02-19 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Amado Martínez de Iturrate, Alcalde Erribera Beitia – Ribera Baja» Radio Gorbea 2025-08-08 (kontsulta data: 2025-12-02).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Hablamos con Mentxu Zamorano Rubio, alcaldesa de Ribera Baja/Erriberabeitia» Radio Gorbea 2026-01-08 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La nueva alcaldesa de Ribera Baja tendrá dedicación exclusiva» Zuk 2026-01-23 (kontsulta data: 2026-06-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «La alcaldesa de Ribera Baja pide dedicación exclusiva y una subida de sueldo» El Correo 2026-01-26 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Condenado a ocho años de inhabilitación un alcalde del PP» El País 2001-02-09 (kontsulta data: 2026-05-29).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Dimite el alcalde de Ribera Baja, Amado Martínez de Iturrate» Zuk 2025-11-27 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Dimite el alcalde de Ribera Baja, el independiente Amado Martinez de Iturrate» El Correo 2025-11-27 (kontsulta data: 2026-05-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «Dejo la alcaldía de Ribera Baja para estar más con mi nieto» El Correo 2025-11-28 (kontsulta data: 2026-10-31).
- ↑ (Gaztelaniaz) «El alcalde de Ribera Baja deja su cargo para disfrutar más tiempo de la familia» Gasteiz Hoy 2025-11-29 (kontsulta data: 2026-05-31).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- (Gaztelaniaz) Erriberabeitiari buruzko informazioa Añanako Kuadrillaren webgunean
- (Gaztelaniaz) «Ribera Baja / Erribera Beitia», Auñamendi Eusko Entziklopedia.
- (Gaztelaniaz) Arasur parke logistikoaren webgunea[Betiko hautsitako esteka]
- (Gaztelaniaz) Rivabellosako webgunea
| Erriberabeitiko herriak | ||
|---|---|---|
|
Igai • Manzanos • Melledes • Quintanilla Erriberabeitia • Ribaguda • Ribabellosa | ||

