Asparrena

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Asparrena
 Araba, Euskal Herria
Araia Aratz menditik ikusia.jpg
Araia, Aratz menditik ikusia.
Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Aguraingo Kuadrilla
Izen ofiziala Asparrena
Alkatea Consuelo Auzmendi Jimenez "Txelo" Euskal Herria Bildu.PNG
Posta kodea 01208 / 01250
INE kodea 01009
Herritarra asparrendar
Kokapena
Koordenatuak 42° 53′ 10″ N, 2° 17′ 05″ W / 42.8861483°N,2.28478886144°W / 42.8861483; -2.28478886144Koordenatuak: 42° 53′ 10″ N, 2° 17′ 05″ W / 42.8861483°N,2.28478886144°W / 42.8861483; -2.28478886144
Asparrena hemen kokatua: Araba
Asparrena
Asparrena
Asparrena (Araba)
Openstreetmap logo.svg Ikusi OpenStreetMapen
Azalera 65,18 km2
Garaiera 605 metro
Distantzia 35 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 1.654 biztanle (2015) — (Red Arrow Down.svg -5)
% 50,64 Twemoji 1f6b9.svg  Twemoji 1f6ba.svg % 49,36
Dentsitatea 25,38 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Green Arrow Up.svg% 5,96
Zahartze tasa[1] % 14,58
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 29,41
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 79,36 (2011)
Genero desoreka[1] % -3 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 10,56 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 28,08 (2010)
Euskararen erabilera

5,0 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1181. urtea
Webgunea http://www.asparrena.net/

Asparrena[2] Arabako ipar-ekialdeko ertzeko udalerria da, Aguraingo kuadrillakoa. Gipuzkoaren eta Nafarroa Garaiaren mugakide da, eta 1.654 biztanle ditu.

Araia du udalburu, eta udalerriak baditu beste bederatzi herri ere.

Izena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerriaren izen ofiziala Asparrana izatetik Asparrena izatera igaro zen 1860an. Asparrena izenaren bukaerako –a artikulua da. Hortaz, izena erabiltzean, honakoa da bidea: Asparrena, Asparrenarekin...; baina Asparrenean, Asparreneko, Asparrenetik, Asparrenera... Era berean, izen honek bere azken –a galtzen du ondoan beste determinatzaile bat edo adjektiboa daramanean; adibidez: Asparren maitea, Asparren osoan, gure Asparren hau...[2]

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arabako Lautadan badago ere, Asparrenak inguru menditsua du, iparraldean Aratz eta Umandiamendiak, hegoaldean Ballo eta hego-ekialdean Legunbe. Hori dela eta, udalerria txangozaleen abiaburu (eta helburu) izan ohi da. Hidrologiari dagokionez, Zirauntza ibaiak Asparrena du sorburu.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asparreneko udalerria Sakanarako pasabide naturalean kokatuta dago, hori historian zehar gune garrantzitsua izan da. Bertatik igarotzen zen Euskal Herriko galtzada erromatar nagusia, Bordele-Astorga, alegia, bai eta Done Jakue bidea ere, Lizarratetik zetorrena.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Industrialde garrantzitsua dago Asparrenean, N-1 errepidetik gertu. Bertan ezarrita daude, besteak beste, Nestle izozkiak enpresa (lehengo Helados Miko), Pferd Rüggeberg enpresa (Caballito ezizenaz ezaguna), eta Gasteizko Michelin enpresaren oinarri logistikoa.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araiako eliza frontoitik ikusia

Hamar herrik osatzen dute Asparrena udalerria:

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asparreneko biztanleria
Datu-iturria: www.ine.es

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2015ko hauteskundeen ondotik, Euskal Herria Bildu taldeko Consuelo Auzmendi da alkatea, nahiz eta EAJ izan zen alderdirik bozkatuena.

Asparreneko udalbatza

Alderdia

2015eko maiatzaren 24

2011ko maiatzaren 22

Zinegotziak Boto kopurua Zinegotziak Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
3 / 9
286 (% 31,43)
1 / 9
151 (% 16,61)
Euskal Herria Bildu*
3 / 9
249 (% 27,36)
6 / 9
455 (% 50,06)
Asparrena Bidean
2 / 9
233 (% 25,60)
Candidatura Independiente de Asparrena
1 / 9
106 (% 11,65)
2 / 9
203 (% 22,33)
*2011ko hauteskundeetan Bildu gisa aurkeztu zen koalizioa.
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

Azpiegitura eta garraioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Asparreneko ikuspegia, Gordoako hilerritik: Ezkerretik eskuinera, Gordoa (lehen planoan), Arriola (urrunago) eta Aratz mendia (eskuin-eskuinean).
Asparreneko ikuspegia, Gordoako hilerritik: Ezkerretik eskuinera, Gordoa (lehen planoan), Arriola (urrunago) eta Aratz mendia (eskuin-eskuinean).

La Burundesa autobus konpainiak Sakanako herriak elkartzen ditu Gasteiz-Iruñea linearen bidez, eta Asparreneko Ibarguren eta Andoin herrietan du geltokia. Guztira hiru zerbitzu eskaintzen ditu norabide bakoitzean. Linearen ibilbidea honakoa da:

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kirolak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aipatzekoa da Ilarduia eta Eginoko eskalada eskola. Edozein zailtasuneko bideak daude udalerrian, baita hegan egiteko errapelak ere.

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eginoko haitzak eta Lezearen ahoa
Araiako Marutegiko gazteluaren aztarnak

Asparrendar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f   Euskal Herriari Begira, Udalbiltza, http://udalbiltza.eus/eu/euskal-herriari-begira .
  2. a b Euskaltzaindia: 150. araua: Arabako herri izendegia.
  3. (Euskaraz) Marutegi hiru.com webgunean

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Asparrena Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa