Elvillar

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Elvillar
 Araba, Euskal Herria
Bilar.jpg

Elvillarko armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Arabako Errioxako kuadrilla
Izen ofiziala Elvillar-Bilar.svg Elvillar / Bilar
Alkatea Gerardo Olano Medrano (EAJ)
Posta kodea 01309
INE kodea 01023
Herritarra elvillartar[1]
Kokapena
Koordenatuak 42° 34′ 14″ N, 2° 32′ 42″ W / 42.570555555556°N,2.545°W / 42.570555555556; -2.545Koordenatuak: 42° 34′ 14″ N, 2° 32′ 42″ W / 42.570555555556°N,2.545°W / 42.570555555556; -2.545
Azalera 17,50 km2
Garaiera 585 metro
Distantzia 48 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 348 biztanle (2016)
(Green Arrow Up.svg 2)
Twemoji 1f6b9.svg
49,58 / 100
Dentsitatea 19,89 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[2]
Red Arrow Down.svg -% 4,8
Zahartze tasa[2] % 18,34
Ugalkortasun tasa[2] ‰ 13,16
Ekonomia
Jarduera tasa[2] % 80 (2011)
Genero desoreka[2] % 11,9 (2011)
Langabezia erregistratua[2] % 6,22 (2013)
Kultura
Euskaldunak % 21,04 (2010)
Euskararen erabilera % 2,7 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera data 1667
Webgunea http://www.elvillar.es/

Elvillar[1] (ofizialki Elvillar / Bilar) Arabako hegoaldeko udalerri bat da, Arabar Errioxako kuadrillakoa. Gasteiztik 48 bat kilometrora dago, eta Guardiatik 6ra.

Historiaurreko aztarnaz josita dago, mahastiak, artadiak, errekak eta sakanak nagusi diren ingurune batean. Plaza nagusia, bertan dauden Jasokundeko Andre Mariaren eliza itzela eta jauregi dotoreak, eta handik hurbil dagoen "Indianoaren" etxea (XVIII. mendeko jauregi barroko dotorea) gailentzen dira herriguneko monumentuen artean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Inguru naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Galijo eta Uneba errekek zeharkatzen dute udalerria (Ebroren adar dira).

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elvillar herria eta Lapoblacion mendia.
Sorginaren Txabola trikuharria. Atzean, Elvillar herria.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aztarna arkeologikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Elvillarren ondare nagusia herrigunetik kanpo dauden historiaurreko arrastoek osatzen dute. "Sorginaren Txabola" trikuharria, adibidez, ikusgarria da zinez. 1935ean aurkitu zuten. Inguruotan daudenen artean handienetakoa eta ondoen mantentzen denetakoa da.

Handik gertu dago "Abrigo de Los Husos" aztarnategi arkeologikoa. Sekulako garrantzia dauka, lehenengo etxe-abereak eta zerealaren laborantzaren aztarnak ez ezik, oso aspaldi abere-hazkuntza inguru horietan oso errotuta zegoela erakusten duten aurreneko ukuiluak aurkitu baitzituzten bertan.

1943an "El encinal" trikuharria aurkitu zen Kripanerako bidean.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1474an aipatzen da judutegia bazela Bilarren. Bertako juduen 2.500 maravedi ordaindu behar izan zituzten[3]. XVI. mendean Guardia inguruko herri handiena zen[4].

1667. urtera arte Guardiaren menpeko herria izan zen Elvillar (gaztelaniaz El Villar de Laguardia esaten ei zioten). Orduan, urtarrilaren 22an, Karlos II.a Espainiakoaren aginduz hiribildu titulua jaso zuen[3].

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arabako Errioxako herri gehienen antzera, Elvillarko ekonomiaren zutarria ardoaren ekoizpena da.

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XX. mendearen lehen erdialdean 700 biztanle inguru izatera iritsi bazen ere, 1950eko hamarkadatik 1980kora biztanleen erdia galdu zuen. XXI. mendearen lehen hamarkadan 350 biztanle inguru zituen Elvillarrek.

Elvillarko biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko udal hauteskundeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz Samaniegoko alkatea EAJko Cristóbal Zuñeda da.

Elvillarko udalbatza

Alderdia

Samaniegoko udalbatza

Zinegotziak Boto kopurua
EAJ
4 / 7
133 (% 55,65)
Alderdi Popularra (PP)
2 / 7
61 (% 25,52)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
1 / 7
35 (% 14,64)
Datuen iturria: Hauteskundeen emaitzak euskadi.net webgunean

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Elvillarko azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[5]
Jose Antonio Garcia Lopez-Gil[6] 1979 1983 Independentea[5] / EAJ[6]
1983 1987 Independentea
1987 1991 EAJ
1991 1995 EAJ
1995 1999 EAJ
1999 2003 EAJ
2003 2007 EAJ
2007 2011 EAJ
2011 2015 EAJ
Gerardo Olano Medrano[5] 2015 2019 EAJ
Enrique Perez Mazo[7] 2019 Jardunean EAJ[8]

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Abuztuaren 15ean eta Abuztuaren 16an, San Roke herriko zaindariaren jaiak. Festa horien bezperan, herritarrek akelarrea egiten dute "Sorginen Txabola" trikuharriaren inguruetan.
  • San Isidro eguna, maiatzaren 15ean.
  • Errege txoriaren jaia. Erdi Aroan hainbat herritan ospatzen zen jaia zen, baina Euskal Herrian Bilarkoa da dokumentatu den bakarra[9]. Abenduaren 28an izaten zen, inuzente egunean. herriko gazteak mozorratu egiten ziren eta Errege txoria zenak izaten zuen jantzirik ikusgarriena, koroa, moko eta lumadun kapa janzten zuen honek[10].

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Zerrenda:Elvillarko kultura ondasunak»

Elvillartar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b Euskaltzaindia. (PDF) 150. arauaː Arabako herri izendegia. .
  2. a b c d e f Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  3. a b «ELVILLAR/BILAR - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.
  4. «Nuestro entorno. Bilarko Udala» www.elvillar.es . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.
  5. a b c «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es . Noiz kontsultatua: 2020-03-22.
  6. a b (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa . Noiz kontsultatua: 2020-03-09.
  7. «Udalerriak - web.araba.eus» web.araba.eus . Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  8. (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 . Noiz kontsultatua: 2020-03-17.
  9. García Fernández, Ernesto. (2019). La fiesta del "Rey Pájaro" de Elvillar de Álava: diversión, transgresión y reivindicación. Diputación Foral de Álava/Arabako Foru Aldundia ISBN 978-84-7821-919-3 . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.
  10. (Gaztelaniaz) interaktiba.com. (2019-06-18). «Villazgo de Elvillar: la gente del pueblo en la portada de un libro» Blog Rioja Alavesa . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.
  11. Elvillarko Jasokunde elizaren izendapena, EHAAn
  12. Henrike Knorrek idatzitako Pedro Antonio Gainzarainen omenezko artikulua eldorreodigital.com webgunean
  13. «García Fernández, Ernesto - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus . Noiz kontsultatua: 2020-04-13.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa