Moreda Araba

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Arabako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Moreda (argipena)».
Moreda Araba
 Araba, Euskal Herria
Iglesia de Moreda de Álava.jpg
Andre Mariaren eliza, XVI. mendean eraikia.

Moreda Arabako armarria

Administrazioa
Estatua Espainia
Erkidegoa Euskal Autonomia Erkidegoa
Lurraldea Araba
Eskualdea Arabako Errioxa
Izen ofiziala Escudo de Moreda de Álava.svg Moreda de Álava / Moreda Araba
Alkatea Miguel Ángel Bujanda Fernández (EAJ-PNV) Eusko Alderdi Jeltzalea
Posta kodea 01314
INE kodea 01039
Herritarra moredar
Kokapena
Koordenatuak 42° 31′ 30″ N, 2° 24′ 29″ W / 42.525°N,2.4080555555556°W / 42.525; -2.4080555555556Koordenatuak: 42° 31′ 30″ N, 2° 24′ 29″ W / 42.525°N,2.4080555555556°W / 42.525; -2.4080555555556
Azalera 8,67 km2
Garaiera 460 metro
Distantzia 55 km Gasteiza
Demografia
Biztanleria 211 (2020)
Red Arrow Down.svg−10 (2019)
alt_left 113 (%53.6)108 (%51.2) alt_right
Dentsitatea 30,22 biztanle/km²
Hazkundea
(2003-2013)[1]
Red Arrow Down.svg -% 15
Zahartze tasa[1] % 22,31
Ugalkortasun tasa[1] ‰ 0
Ekonomia
Jarduera tasa[1] % 84,38 (2011)
Genero desoreka[1] % 20,78 (2011)
Langabezia erregistratua[1] % 7,61 (2013)
Euskara
Euskaldunak[1] % 21,07 (2010)
Kaleko erabilera [2] (2016)
Etxeko erabilera[3] % 5.08 (2016)
Datu gehigarriak


Moreda Arabako hego-ekialdeko udalerria da, Arabako Errioxako eskualdekoa. Gasteiztik 55 bat kilometrora dago, Nafarroako muga parean. Izen bereko herria udalerriaren erdialdean dago.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Moreta gisa azaltzen da 939. urteko Donemiliaga Kukulako errolda-agiri batean.[4]

Euskaltzaindiaren arabera euskal era arautua Moreda da. Hala ere, Moreda Araba erabili behar da beste Moreda batzuekin nahasteko aukera dagoenean, zein izenburuetan.[5]

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burdin Aroko aztarnak aurkitu dira San Kristobal baselizaren hondarren inguruan. K.a. VII, mendean herri gotortua eraiki zen bertan. Donemiliaga Kukulan dagoen 939. urteko agiri batek dio Moreda eskualdeko herri zaharrena dela[6].

Guardiako udalerriaren zati izan zen Erdi Aro osoan. 1486. urtean Arabako ermandadean sartu zen. Guardiarengandiko independentzia 1666an lortu zuen[6].

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Moreda Arabako biztanleria

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alkateak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hauek izan dira Moredako azken alkateak:

Alkatea Agintaldi hasiera Agintaldi amaiera Alderdia[7]
Marisol Bujanda[8][9] 1979 1983 Electores Independientes de Moreda
Pedro Larrion Ceballos[9] 1983 1987 Euzko Alderdi Jeltzalea
1987 1991 Euskadiko Alderdi Sozialista
1991 1995 Euzko Alderdi Jeltzalea
1995 1999 Euzko Alderdi Jeltzalea
1999 2003 Alderdi Popularra
2003 2007 Euzko Alderdi Jeltzalea
2007 2011 Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra
2011 2015 Euzko Alderdi Jeltzalea
Miriam Garrido Remirez de Ganuza[7] 2015 2019 Euskadiko Alderdi Sozialista - Euskadiko Ezkerra
Miguel Angel Bujanda[10] 2019 Jardunean Euzko Alderdi Jeltzalea[11]

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Moreda Arabako udal pilotalekua.

Jaiak eta ospakizunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Otsailaren 5an, Agate Deunaren egunean Andre Maria Beltzaren eguna ospatzen da, XVI. mendean sortutako tradizioa.
  • Pazko-igandean Judasen erretzea ospatzen da, gaitzak aldentzeko asmoz. Sinesmen paganoetan oinarritutako festa da.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri txikia izan arren kultur ondare aberatsa du. Armarriak, puntu-erdiko arkuak eta eguteran dauden galeria ugari daude eraikinetan[12].

Moredar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f g Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. «Kaleko erabilera herrialdez herrialde» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  3. «Etxeko erabilera» Euskararen erabilera (Wikipedia).
  4. Moreda Auñamendi entziklopedian
  5. Arabako herri izendegia
  6. a b alkure. «Ondarea» Ayuntamiento de Moreda de Álava - Moreda Arabako Udala Noiz kontsultatua: 2020-04-12.
  7. a b «Base de datos de Alcaldes y Concejales:: Ministerio de Política Territorial y Función Pública ::» www.mptfp.gob.es Noiz kontsultatua: 2020-03-21.
  8. (Gaztelaniaz) «La ilusión de aquellos Alcaldes de hace 40 años» Blog Rioja Alavesa Noiz kontsultatua: 2020-03-09.
  9. a b «MOREDA DE ÁLAVA - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus Noiz kontsultatua: 2020-04-13.
  10. «Udalerriak - web.araba.eus» web.araba.eus Noiz kontsultatua: 2020-03-30.
  11. (Gaztelaniaz) «Alcaldías en Álava: Labastida, Zigoitia y Laguardia para el PNV, Samaniego para EH Bildu» Gasteiz Hoy 2019-06-15 Noiz kontsultatua: 2020-03-17.
  12. r01e00000ff26d4661aa470b88b07821bd8d58380, r01epd0122e4ed314423e0db04c97a47b5baa317f. (2006-09-18). «Moreda» turismoa.euskadi.eus Noiz kontsultatua: 2020-04-12.
  13. Kultura Ondasun izendapena EHAAn
  14. Monumentu izendatzeko erabakia, Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria.
  15. «Chasco Oyón, José Ángel - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus Noiz kontsultatua: 2020-04-12.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Wikiatlasa