Digestio-aparatu

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Digestio-aparatua gorputzera sartzen diren elikagaiak organismoaren zelulak erabiltzeko substantzia bihurtzeko parte hartzen duten organo eta prozesuek osatzen dute.

Bere funtzioak elikagaien garraioa, digestio urinen jariaketa, elikagarrien xurgapena eta iraizketa dira. Digestio prozesua berdina da urdail bakarreko animalia guztietan, hau da, gluzido, lipido eta proteinak unitate sinpleagoetan bihurtzen dira digestio entzimei esker, xurgatu eta odolean beren garraioa posible eginez.

Organoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Digestio-aparatuko organoak:
1: Listu-guruinak
2: Parotidak
3: Masailezurpekoak
4: Mihipekoak
5: Ahoa
6: Faringea
7: Mihia
8: Hestegorria
9: Pankrea
10: Urdaila
11: Pankrea hodia
12: Gibela
13: Behazun xixkua
14: Duodenoa
15: Behazun hodia
16: Heste lodia
17: Zeharkako kolona
18: Goranzko kolona
19: Beheranzko kolona
20: Ileona (Heste meharra)
21: Heste itsua
22: Apendizea
23: Ondestea
24: Uzkia

Gizakiaren kasuan, organo nagusiak honakoak dira: ahoa, faringea, hestegorria, urdaila, heste meharra eta heste lodia.

  • Ahoa: Aho barruan hainbat atal daude digestioa ondo egiteko:
Mihia: muskulu mugikor bat da. Mugituz, janaria alde batetik bestera eramaten du. Bertan dasta-papilak daude; hauen bidez gozoa, mikatza, garratza eta gazia zaporeak dasta daitezke.
Hortzak.
Listu guruinak.
  • Hestegorria: Faringea eta urdaila lotzen dituen eraztun gihartsuez osaturiko hodia da. Eraztunen mugimenduek elikadura urdailera bidaltzen dute.
  • Urdaila: Litro eta erdiko edukiera duen zakutxo baten antza du. Urdailaren sarrerari kardia deitzen zaio eta irteerari piloroa.
  • Heste meharra: Urdailaren bukaeran heste meharra hasten da.7 metro inguru neurtzen du. Bere paretek heste-bildoxkak izeneko konkor batzuk dituzte. Odol basoak bertaraino iristen dira.
  • Heste lodia: Luzeran metro inguru neurtzen du eta zabalera 7 cm.
  • Uzkia: Kanporatze hodia da.

Alboko guruin edo organo nagusiak:

Histologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Digestio aparatuaren hormak lau geruza ditu barnetik kanporakoan honelaxe sailkatzen direnak:

1) Mukosa: elikagaiekin kontaktuan dagoen geruza da. Bertan xurgapena mango da. Hemengo azpigeruzak:

  • Epitelioa: hemen xurgapena emango da.
  • Lamina propioa: ehun konektibozko geruza da.
  • Muscularis mucosae: muskulu leunez osatutako geruza da. Honen uzkurdurari esker tolesdurak agertuko dira mukosan xurgapen azalera handituz.

2) Azpimukosa: ehun konjuntiboz osatuta dago eta odol hodi, guruin eta nerbioak kokatuko dira. Nerbio sistema enterikoaren azpimukosako edo Meisnerren plexua hemen kokatuko da, prozesu lokalak kontrolatuko dituena.

3) Muskularra: muskulu leunez osatutako geruza da. Bi azpigeruza ditu:

  • Zirkularra: barrukoa
  • Luzetarakoa: kanpokoa

Bi azpigeruza hauen artean nerbio sistema enterikoaren 2. plexua kokatuko da, Avermach-en plexu mesenterikoa hain zuzen ere eta honek peristaltismoa kontrolatuko du.

4) Serosa: kasu batzuetan geruza hau peritoneoa izango da.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Digestio-aparatu Aldatu lotura Wikidatan