Fiji
Wikipedia(e)tik
|
Fiji uharteetako Errepublika |
|||||
|---|---|---|---|---|---|
|
|||||
| Goiburu nazionala: Rerevaka na Kalou ka Doka na Tui | |||||
| Ereserkia: God Bless Fiji | |||||
 |
|||||
| Hiriburua eta hiri handiena Koordenatuak |
Suva 18°10′S 178°27′E |
||||
| Hizkuntza ofiziala(k) | Ingelesa, Fijiera eta Hindustaniera | ||||
| Gobernua
Buruzagi Nagusia
Presidente Lehen Ministroa Buruzagien Batzarreko Nagusia |
Junta militarra Elisabete II.a Josefa Iloilo Frank Bainimarama Epeli Nailatikau |
||||
| Independentzia Britainia Handitik |
1970eko urriaren 10a |
||||
| Eremua - Guztira - ur % |
18.270 km² (156.) 0% |
||||
| Biztanleria - Estimaketa (2006) - Errolda (-) - Dentsitatea |
905.949 (153.) - 49 biztanle/km² (145.) |
||||
| Dirua | Fijiko dolarra (FJD) |
||||
| Ordu eremua - Udan (DST) |
UTC (UTC +12) Ez (UTC +12) |
||||
| Interneteko domeinua | .fj | ||||
| Telefono aurrizkia | +679 |
||||
| Herritarra | fijiar | ||||
| Bazkide: NBE, Commonwealth. | |||||
Fiji uharteetako errepublika edo Fiji soilik Ozeano Bareko hegoaldean dago, Vanuaturen ekialdean, Tongaren mendebaldean eta Tuvaluren hegoaldean.
Eduki-taula |
[aldatu] Geografia
Fiji 322 uhartek (106 biztanledunak) eta 522 uhartetxok osatzen duten uhartedia da. Bi uharte nagusiak Viti Levu eta Vanua Levu dira, menditsuak eta oihan tropikalez estaliak.
Viti Levu-n Suva hiriburua dago; han bizi da biztanleriaren laurdena. Beste hiri nagusiak Nadi (aireportua) eta Lautoka (itsasportua) dira.
Vanua Levuko hiri nagusiak Labasa eta Savusavu dira.
[aldatu] Historia
Fiji uharteetako lehen biztanleak Asia hegoekialdetik joan ziren. XVII. mendean zehar iritsi ziren lehen europarrak, baina XIX. mendera arte ez ziren finkatu. 1874an Britainia Handiak konkistatu zituen.
1970ean independentzia lortu zuten, Commonwealtharen baitan eta Ingalaterrako Elisabete II.aren koroapean segitu zuten 1987ra arte. Urte horretan, estatu kolpe baten ondorioz, errepublika ezarri zen, gaur egunera arte. Konstituzio berriak Fijiko indigenen eta indioen arteko berdintasuna ezarri zuen.
Berdintasun hori apurtzeko saiakera egon zen 2000 urtean, George Speight-ek gidatuta, abertzale indigenek estatu kolpea egin zutenean. Hala ere, Frank Bainimaramak egoera normaldu zuen beste estatu kolpe berrezarle batekin.
2006an Bainimaramak beste estatu kolpe bat egin zuen, Laisenia Qarase lehen ministroaren aurka. Gatazka egoera gogor baten ondoren, Qaraseren boterea guztiz ezabatu zen eta Bainimarama bihurtu zen de facto presidente.
[aldatu] Politika
1987tik errepublika da. Presidentea da estatu burua; hala ere, botere oso mugatuak ditu, (krisi garaian izan ezik). Parlamentua bi ganbarak osatzen dute: Senatuak eta Kongresuak. Bietan eserleku gehienak Fijiko indigenei erreserbaturik egoteak diskriminazioa sortzen du, batez ere jatorri indiarreko biztanleen aurka. Parlamentuaren zeregin garrantzitsuenak lehen ministroa hautatzea eta haren kontrola burutzea dira.
Alderdi politiko ugari daude, baina bi dira garrantzitsuenak: Soqosoqo Duavata ni Lewenivanua (Alderdi Batua izenez ere ezagutzen dena, jatorri indigenako kidez osatuta, gehienbat), eta Alderdi Laborista, nagusiki jatorri indiarreko kideak biltzen dituena.
[aldatu] Demografia
906 000 biztanle zituen 2006an (49 biztanle/km²). Fijitar indigenak polinesiar eta melanesiar jatorrikoen nahastea dira, batez ere orain dela mende asko Pazifikoko hegoaldean izan ziren migrazioen ondorengoak. Indiar jatorrikoen arbasoak 1879-1916 bitartean azukre ustiapenetan lan egitera joan ziren.
Fijitar indigena gehienak kristauak dira, batez ere metodista eta katolikoak. Indiar jatorrikoen artean, gehienak hinduak dira, baina badaude musulman eta kristau gutxi batzuk ere.
Ingelesa da hizkuntza ofiziala, baina indigenek gehienbat fijieraz hitz egiten dute. Indiarren artean, berriz, batez ere hindi-fijera erabiltzen da .
| Ozeania | ||
|---|---|---|
 Melanesia - Ekialdeko Timor • Fiji • Kaledonia Berria • Papua Ginea Berria • Salomon Uharteak • Vanuatu Mikronesia - Guam • Kiribati • Marshall Uharteak • Iparraldeko Mariana Uharteak • Mikronesia • Nauru • Palau Polinesia - Amerikar Samoa • Cook Uharteak • Frantziar Polinesia • Niue • Pitcairn Uharteak • Samoa • Tokelau • Tonga • Tuvalu • Wallis eta Futuna • Zeelanda Berria |
||
