Dominika

Beste esanahi batzuen berri izateko, ikus: Dominikar Errepublika

Dominikako Commonwealth Commonwealth of Dominica[a]
Bandera Armarria
Goiburua: Après Bondie C'est La Ter (Jainkoaren ondoren Lurra da)
Nazio ereserkia: Isle of Beauty, Isle of Splendour
Hiriburua (eta hiri handiena)	Roseau/Wozeau[b] 15°18′N 61°23′W
Hizkuntza ofiziala(k)	Ingelesa
Gobernua Presidentea Lehen Ministroa	Errepublika konstituzionala Nicholas Liverpool Roosevelt Skerrit
Independentzia Erresuma Batutik	1978 azaroaren 3a
Eremua • Guztira • Ura	km² (184.) % 1,6
Biztanleria • Zenbatespena (2009) • Dentsitatea Herritarra	72.660 (195.) 105 biztanle/km² (95.) dominikar
Dirua	Karibe Ekialdeko dolarra (XCD)
Ordu eremua	AST (UTC -4)
Interneteko domeinua	.dm
Telefono aurrezenbakia	++1-767
[a]Bertako hizkuntzetan: antilletako kreoleraz Donmnik eta frantsesez Communauté de la Dominique. [b]Izena ingelesez eta kreoleraz.

Dominika Karibeko estatu eta uharte bat da. 754 km² ditu; iparraldean Guadalupe uhartea du (48 kmko distantzia) eta hegoaldean Martinika (40 km).

Izenak

Uharteari ezagutzen zaion lehen izena karibear herriak ipini zion: Wai'tu kubuli , Waitukubuli edo Waitikubuli. "Bere gorputza altua da" esan nahi du.

Europarrek jarritako lehen izena Kristobal Kolonek 1493an ipinitakoa da; uhartea ikusi zuen eguna (azaroaren 3a) igandea zenez Dominica jarri zion. Uhartearen historiaren gorabeherengatik frantsesen esku ere egon zen: la Dominique moduan hartu zuten mailegu. Geroago britainiarrak antzean aritu ziren eta hori dela eta Dominica da egun bere ingelesezko izen ofiziala.

Baina ordurako Kolonen izena uharteko herri kulturak itxuraldatuta zegoen; uharteko herri hizkuntza den kwéyòl edo Dominikako kreoleraz uhartea Donmnik deitzen da.

Ikur nazionalak

Banderaz gain, ereserkian eta goiburu nazionalean uharteko hizkuntza nagusi biak tartekatzen dira. Lehena ingelesez dago eta bigarrena kwéyòl izeneko hizkuntzan; ofizialki adibidez armarrian agertzen den modua Après Bondie C'est La Ter, kreolera eta frantses estandarraren arteko erdibidean; Dominikako kreoleraren forma arautuan Apwe Bondye Se La Te idatzi behar da.

Lore nazionala uhartean endemikoa den Bwa Kwaib edo Bois Carib (Sabinea carinalis) da. Txori nazionala Sisserou papagaia (Amazona imperialis) da; bandera eta armarrian agertzen den hegaztia da.

Geografia

Mendiak

Uharteko barnealde osoa mendiz beteta dago; bertan oihan tropikala dago eta Morne Trois Pitons Parke Nazionala (erdialdean, Roseautik ipar-ekialdera) Gizateriaren Ondarea izendatuta dago.

Uharteko tontorrik garaiena Morne Diablotin edo Mòn Djabloten (kreoleraz) da, 1.447 metrorekin; mendi hori ere parke nazional batean dago.

Kalinago edo karibetar autoktonoak bizi diren lurraldea.

Hizkuntzak

Ingelesa da hizkuntza ofizial bakarra eta egun denek ulertu eta hitz egiten dute. Egoera ez da beti halakoa izan. Europarren aurrekoen komunitate autoktono bat geratzen den Karibeko uharte bakanetakoa da; bere hizkuntza, ordea, desagertu egin zen.

Britainiarrak baino lehen, Guadalupe eta Martinika auzokideetan bezala, Frantziak kontrolatu zuen uhartea. Hori dela eta frantses oinarriko kreolera bat sortu zen (kwéyòl izena ematen zaio) eta dominikar askok, batez ere zaharrek, hitz egiten dute. Gazteen artean galera suertatzen ari dela eta ekimen batzuk bultzatzen ari dira hizkuntza gorde dadin.

Cocoy edo Kockoy izeneko beste kreolera bat ere dago, ipar-ekialdeko Marigot eta Wesley herrietan hitz egiten dena; Kwéyol (beraz, frantses oinarriko kreolera) eta inguruko Antilla Txikietako ingeles oinarriko kreoleraren arteko nahasketa da.

Ikus, gainera

• Roseau

Kanpo loturak

• (Ingelesez) Lennox Honychurchen webgunean uharteari buruzko denetariko informazioak.

Amerikako herrialde eta lurraldeak
Ipar Amerika eta Karibea	Estatu burujabeak: Ameriketako Estatu Batuak • Antigua eta Barbuda • Bahamak • Barbados • Belize • Costa Rica • Kuba • Dominika • Dominikar Errepublika • El Salvador • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Mexiko • Nikaragua • Panama • Saint Kitts eta Nevis • Santa Luzia • Saint Vincent eta Grenadinak • Trinidad eta Tobago Dependentziak: Groenlandia (Danimarka) • Guadalupe ∙ Martinika ∙ Saint Barthelemy ∙ Saint Martin ∙ Saint Pierre eta Mikelune (Frantzia) • Aruba · Holandarren Antillak (Herbehereak) • Aingira · Bermuda · Birjina uharte britainiarrak · Kaiman uharteak · Montserrat · Turkak eta Caicoak (Erresuma Batua) • Puerto Rico · Birjina uharte amerikarrak (Ameriketako Estatu Batuak)	Hego Amerika	Estatu burujabeak: Argentina • Bolivia • Brasil • Txile • Kolonbia • Ekuador • Guyana • Paraguai • Peru • Surinam • Uruguai • Venezuela Dependentziak: Guyana Frantsesa (Frantzia) • Falklandak (Erresuma Batua)