Tel Aviv

Tel Aviv

Tel Aviv hiriko hainbat irudi. Goitik behera eta ezkerretik eskubira: Tel Aviv gauez Jaffatik ikusita, Azrieli dorreak, Hayarkon parkea, kostaldea iluntzean, eta azkenik Jaffako erlojuaren dorrea.

Hebreeraz
Arabieraz

תֵּל־אָבִיב-יָפוֹ
تل أبيب‎

Estatua

Israel

Probintzia

Tel Aviv Barrutia

Koordenatuak

32°05′00″N 34°48′00″E / 32.083333°N 34.8°EKoordenatuak: 32°05′00″N 34°48′00″E / 32.083333°N 34.8°E

Tel Aviv

Eremua

51,4 km²

Sorrera
Ordu eremua

1909

Biztanleria

405,300 bizt. (2009)

Dentsitatea

7,89 bizt./km²

http://www.telaviv.gob.il

Tel Aviv-Yafo^[1] (hebreeraz ‫תל אביב‬ Tel Aviv-Jafo, arabieraz تل ابيب-يافا Tall Abīb Yāfā) Mendebaldeko Asiako hiria da, Ekialde Hurbilean kokatua, Mediterraneo itsasoaren ertzean. Israelgo bigarren hiririk populatuena da Jerusalem ondoren.

Jatorria [aldatu]

Sionistek sortutako hiria da, XX. mendearen hasieran. Izenak berak, hebreeraz, Udaberriko Mendia esan nahi du, eta Theodor Herlzen Altneuland edo Lurralde Zahar Berria eleberritik hartua da.

Yafon kokatutako judu sionistek 1906an hiri berri bat sortzea erabaki zuten, aurreko bizitza kalitate txarrari ihes egiteko. 1909an lurrak erosten hasi ziren, lorategi hiria diseinuko hiri bat eraikitzeko: leku handia, berdegune ugari, azken batean Yafok zuen gehiegizko masifikazioaren aurkako hiri eredua.

Tel Aviv Israelgo modernitatearen ikur bihurtu da urteetan zehar. Israelgo gune komertzial, finantziero, kulturala da.

Gaur egun Yaforekin batuta dago eta 358.000 biztanle ditu, gehienak jatorri judutarrekoak (arabiarrak populazio osoaren %3,9 dira bakarrik).

Klima [aldatu]

Datu klimatikoak (Tel Aviv (1916–2007))
Hilabetea	Urt	Ots	Mar	Api	Mai	Eka	Uzt	Abu	Ira	Urr	Aza	Abe	Urtekoa
Erregistraturiko tenperatura maximoa (°C)	26.8	29.6	35.2	40.4	46.5	37.6	37.4	34.4	35.4	38.4	35.3	27.9	46.5
Batez besteko tenperatura maximoa (°C)	17.5	17.7	19.2	22.8	24.9	27.5	29.4	30.2	29.4	27.3	23.4	19.2	24.04
Batez besteko tenperatura (ºC)	13.0	13.8	15.4	18.6	21.1	24.1	26.2	27.0	26.0	23.2	19.0	15.2	20.3
Erregistraturiko tenperatura minimoa(°C)	2.5	−1.9	3.5	7.0	11.2	15	19	20	15.7	11.6	6.0	4.0	−1.9
Batez besteko tenperatura minimoa (°C)	9.6	9.8	11.5	14.4	17.3	20.6	23.0	23.7	22.5	19.1	14.6	11.2	16.44
Euria (mm)	126.9	90.1	60.6	18.0	2.3	0.0	0.0	0.7	1.4	26.3	79.3	126.4	532
Euri egunak (≥ 1 mm)	12.8	10.0	8.5	3.1	0.8	0.0	0.0	0.3	0.3	3.2	7.5	10.9	57.4
Eguzki orduak	192.2	205.9	235.6	270.0	328.6	357.0	368.9	356.5	300.0	279.0	234.0	189.1	3316.8
Hezetasuna (%)	73	71	69	65	68	70	70	70	67	66	66	72	69
Iturria (1): Israel Meteorological Service^[2]
Iturria (2): Hong Kong Observatory^[3]

Kultura [aldatu]

Tel Aviveko unibertsitatea Israelgo garrantzitsuena da, eta nazioartean ere ospe handia du fisika, informatika, kimika eta hizkuntzalaritza gaietan bereziki. Opera entzutegi garrantzitsua dauka, non Placido Domingo tenoreak hiru urte egin zituen (1962-65). Antzerki ikuskizunak egiteko hainbat eszenatoki ere baditu.

Museo eskaintza zabala du, besteak beste arkeologia, arte garaikidea, judaismoaren historia, historia militarra... aztertzen dituztenak.

Biztanleria [aldatu]

Kirola [aldatu]

Tel Aviv ezaguna da bertako saskibaloi taldeagatik, Maccabi Tel Aviv, besteak beste Europako txapelketan 5 aldiz izan baita garaile. Horrez gain, Maccabi Tel Aviv eta Bnei Yehuda Tel Aviv futbol taldeak ere badaude.