Sirakusa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau Siziliako hiriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Sirakusa (argipena)».

Sirakusa

 Sizilia
Sirakusako katedrala
Sirakusako katedrala
Izen ofiziala Siracusa
Estatua
Eskualdea
Probintzia
 Italia
 Sizilia
Sirakusa
Koordenatuak 37°5′0″N 15°17′0″E / 37.08333°N 15.28333°E / 37.08333; 15.28333Koordenatuak: 37°5′0″N 15°17′0″E / 37.08333°N 15.28333°E / 37.08333; 15.28333
Sirakusa non dagoen adierazten duen Italia-ko/-go/-eko mapa
Sirakusa
Eremua 204,1 km2
Garaiera 17 m
Posta kodea 96100
Biztanleria 124.453 bizt. (2009)
Dentsitatea 609,76 bizt./km²
http://www.comune.siracusa.it

Sirakusa[1] (italieraz Siracusa, sizilieraz Sarausa) Italiako hegoaldeko hiri bat da, Sizilia uhartean kokatua, Mediterraneo itsasoaren erdialdean.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun, hiriak 124.391 biztanle ditu, baita interes historikoko toki ugari ere, anfiteatroaren hondakinak kasu (15.000 ikuslerentzako tokia zuena) eta Sirakusako Dionisio II.aren zitadela. Gertu dauden beste herri interesgarri batzuk Catania, Noto, Modica eta Ragusa dira.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sirakusa (grezieraz: Συρακοῦσαι) Sizilian egon zen hiri greziarrik garrantzitsuena izan zen, uhartearen ekialdeko kostaldean, Catania eta Pachynus lurmuturraren artean.

Antzinaroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Uhartean ezarritako bigarren kolonia greziarra izan zen, Naxosen ondoren. Jatorriz Korintoar kolonia bat, Arkiasek sortua, (Evagetesen semea zena, bakiaden familiakoa) Korintotik erbesteratuta izan ondoren, K. a. 734an, Ortigia uhartean bere jarraitzaileekin kokatu ziren. Sirako (uharka) deitu zuten. Beste teoria baten arabera, izenaren jatorria ez da greziarra, baizik eta feniziarra, izen honen gutxi gora-beherako itzulpena "kaioen harkaitza" izango zen. Hiria Artemisari kontsakratua izan zen (honen beste izen bat Ortigia zen). Hemen Arkimedes ingeniaria eta matematekaria jaio eta hil zen. Arkimedesek Fidias astronomoa zuen aita.

Sirakusak luze gabe, arrakasta lortu zuen eta zenbait kolonia fundatu zituen: Akres (Acrae) K. a. 664an, Kasmenes (Casmenae) K. a. 664an eta Kamarina K. a. 599an. Azken honen fundazioaren 46 urte eta gero birrindu zuten. Tuzinedesen ustez, K. a. 648an miletida (miletidae) taldeak hiritik egotzi ondoren Himera fundatu zuten. Aristotelesek, barneko gatazkei buruz hitz egiten badu ere, ez dago jakiterik noiz gertatu ziren.

K. a. VI. eta V. mendeak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sirakusan K. a. VI. mendean gamori izeneko dinastia batek (lehenengo ustezko kolonoen ondorengoak) agintzen zuen. Dinastia honek K. a. 486 arte boterea kontrolatu zuen. Urte horretako iraultza demokratikoa zela eta gamoriak Casmenesera erretiratu ziren. Gertaera honen ondoren, Gelako tiranoa, Hipokratesek, sirakusiarrak suntsitu zituen Heloros ibaiaren gudan. Tiranoa hiriaz jabetu zen baina Korintok eta Kortzirak parte hartu ondoren bakea ezarri zen. Gelako Gelonek erbesteratuen alde lerrokatu zenez Sirakusa kontrolatu zuen gamorien gobernua berrezarriz. Hala ere, Gelon benetako agintaria zen eta K. a. 485ean Sirakusako tirano bilakatu zen. Gelonek Sirakusaz jabetu eta gero, Gela zabartu zuen. Gelako populazio erdia eta Kamarinako guztiak Sirakusara lekualdatuak izan ziren, baina hiri honen hiritartasunarekin. Beranduago, Megara Hyblaea eta Eubea hiriak okupatzean hango hiritar garrantzitsuenak Sirakusara eraman zituen. Modu horretan, Sirakusa Siziliako lehenengo hiria bilakatu zen Gelaren kalterako. Hiria Akradinara (kanpoko hiria deitutakoa) zabaldu zen. Ortigia, berriz, irla edo barruko hiria zen. Gelonen (K. a. 485-478) eta Hieronen (K. a. 478-467) agintaldian hiria aurrera joan zen. Hurrengo agintaria, Trastibulo, (K. a. 467-465) matxinada batek bere postutik kendu eta gobernu errepublikarra demokratikoa jarri zuen. Laster, Sirakusa hedatu zen eta kolonia berriak fundatu zituen. Hieron I.aren agintaldian etruskoak Kumasko guduan (K. a. 474an) menperatu zituen. Antzinakoen eta Gelonek ekarritako hiritarren arteko borrokak nahiko usuak ziren hiritar berriak Messanara erretiratu arte. Garai honetan Sirakusak oparotasun handiena lortu zuen.

Katedralaren barruko aldea. Antzinako Atenea tenpluaren gainean eraikia

Atenasko espedizioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

K. a. 415.ean Atenastarren Espedizioa gertatu zen Grezia Handian (Sizilian). Greziar hauek Sirakusa eraso egin ondoren garaipena lortu zuten portu handian. Hala ere, Niziasek erabaki zuen erasoa etetea Catanian negua pasatzeko. Hurrengo udaberrian, atenasterrak hiriaren iparraldean zeudela, Leonen lehorreratu ziren base bat jartzeko. Lehorreko armada aurrera joan zen eta Epipolas (Epipolae) okupatu zuen, Labdaloraino helduz, non goarnizio bat ezarri baitzuten. Sizera heldu orduko Sirakusako setioa jarri zuten. Atenastarrek Sirakusako harresiak suntsitu zituzten eta hauen itsas armada portu handian kokatu zen. Tarte horretan, Espartako Gilipo Sirakusa laguntzera etorriz, hirian sartu zen atenastarrak baino lehenago. Gilipok Labdalumen etsaien itsas armada ustekabean harrapatu zuen, setiotzaileen eta ontziteriaren arteko komunikazioak moztuz. Niziasek konturatzean ezin zuela hiria hartu, errefortzuak eskatu zituen. Espartiarrek arrakasta handiak izan zituzten: atenastarrek eraikitako harresi batzuk kontrolatu zituzten, azken hauen ontziteriaren hornidura moztu zuten. Geroago, Atenasko flota eraso zuten baina Demostenes eta Eurimedonte itsas armada batekin etorri ziren atenastarren laguntzera. Demostenes saiatu zen Epipolaseko oinarrizko posizioak berreskuratzen baina ordurako Gilipok errefortzatuta zituen. Demostenesen erasoek Euralio gotorlekua konkistatu zuten baina beste frontetan atzera joan zen galera handiekin. Demostenesek, porrota behin-betikotzat hartuta, setioa bertan behera utzi zuen baina Niziasek erabaki zuen jarraitzea. Azkenean, denbora luze galdu zenez erabakitzean alde egin ala ez, sirakusiarrek ofentsibari ekin zioten. Bitartean, atenastarrak biltzeko mugimenduak egiten ari ziren eta hauen flota eraso egin zuen portu handia partzialki birrinduz. Atenastarren kontraerasoak porrot egin zuen flota guztia galduz. Ordurako atzera-egite azkarra baino ez zitzaien geratzen, posizio guztiak utziz. Atenastar armada Anapos haranera abiatu zen, baina Akrea harkaitza igarobidera heldu zirenean Sirakusako armadak pasatzea oztopatzen zien. Orduan atenastarrek, Helorosera abiatuz, Cacyparis eta Erineos ibaiak zeharkatu zituzten. Han hildako asko izan ondoren Asinarora heldu ziren. Toki honetan sirakusiarrei errenditu ziren. Zazpi mila atenastar atxilotuak izan ziren. Sirakusiarrek garaipena ospatzeko ibaiaren ondoan oroigarri bat eraiki zuten eta gertakizuna oroitzeko Asinaria izeneko jaialdia ezarri zuten.

Sirakusako greziar antzokia

K. a. V. mendearen bukaeratik IV. mendera arte[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zenbait urte beranduago,kartagotarrak agertu ziren Segesta laguntzera Selinuntek eraso egin zuelako. K. a. 410.ean Selinunte eta Himera suntsitu zituzten eta K. a. 406.ean Agrigento. Kartagotarrek irla menperatu nahi zuten. Dionisio Zaharrak (Dionisio I.ak) egoera aprobetxatuz, K. a. 405.ean Sirakusako boterea lortu zuen. Buruzagi honek 405tik 367ra gobernatu zuen. Bere agintaldian Ortigia irla gotorleku sendo bat bilakatu zen. Barruan, Pentapila izeneko zonaldean, akropoli bat zegoen non bere egoitza finkatu baitzuen. K. a. 397ko kartagotarren kontrako gerran, sirakusiar tiranoa Siziliako mendebaldera heldu zen baina azkar itzuli zen Sirakusara harresietan babesaren bila. Himilkon jenerala portuaz jabetuz, hiriaren ingurumariak hondatu zituen. Kartagotarrek, Sirakusaz alde egin behar zuten beraien kanpamenduan izurria hedatu zelako. Dionisio, egoera aprobetxatuz, setiatzaileen kontra joan zen flotarik gehiena hondoratuz. Himilkon gai zen segurtasunez erretiratzeko itun sekretu bati esker, baina mertzenarioak eta aliatuak bertan behera utzi behar zituen. Dionisio Zaharraren ondorengoa Dionisio Gaztea izan zen (K. a. 367-357). Geroago, sirakusiarrak matxinatu zirenean Dioni ateak zabaldu ziotenean, Ortigia, oraindik ere, Dionisioren esku jarraitu zuen. Dionek gotorlekua setiatu zuen (357-356) eta gosearen eraginez Apolokratesen (Dionisioren semea) errendizioa lortu zuen. Hala ere, Dionek ez zuen demokrazia berrezarri eta hau argudiatuz, Kalipok (K. a. 352-350), bere ofizialak, boteretik kendu zuen. Honen ostean, Hiparino eta Areteo etorri ziren (K. a. 352-350) eta geroago Niseo (K. a. 350-346). Hauek guztiak Ortigian finkatu ziren. K. a. 347.ean Dionisio Gazteak tronua eskatu zuen, baina orduan Hizetes I.ak, kartagotar flotaren laguntzaz, hiria kontrolatu zuen. K. a. 344.ean. Timoleonek K. a. 345.ean gobernu demokratikoa ezarri zuen eta mila erbesteratuekin Ortigia lortu zuen Dionisioren eskuetatik, baina honek Neon utzi zuen gobernadore gotorlekuan. Hau ustekabeko irteera batean hiriaren parte handi batez jabetu zen. Timoleonek kontraeraso bat eginez, lehenengo hiria, eta geroago gotorlekua berreskuratu zituen. Gotorlekua eraitsi zuen bere lekuan justizia jauregia eraikiz. Timoleonek Korintotik eta beste leku batzuetatik kolono berriak ekarri zituen, demokrazia eta errepublika berrezarriz. Diodesen legeak, 413koak, indarrean jarri zituen eta ohorezko urteko magistratura bat antolatu zuen, Olinpiar gaztearen Anfipolos izenekoa. Honek urteari izena ematen zion, Atenasko arkonteen bezalakoa. Barruko borrokek irla ahuldu zuten. Timoleonek erremedio bat jarri nahian, kartagoarren kontrako gerra hasi zuen eta Krimiso gudan suntsitu zituen, baina garaipen honek ezin zuen hiriko alderdien arteko borrokarekin bukatzea.

Ortigia

K. a. III. mendea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Askatasuna berrezarri ondoren oparotasuna bueltatu zen hirira. K. a. 317tik 289ra arte Agatokles despotak indarrez boterea eskuratu zuen. Agatoklesek lan eta eraikin asko egin zuen Sirakusan. Kartagoren kontrako gerrak garaipenak eta porrotak izan zituen. Bere arrakastarik handiena gerra Afrikara eramatea izan zen, non etsaiari galera handiak eragin baitzizkion . Bake-itun batek gerrari amaiera eman zion baina Agatoklesen heriotzaren ondoren K. a. 289.ean kartagoarrek jarraitu zuten Sirakusako politika oztopatzen. Hiritarrek Epiroko Pirroren laguntza eskatu zuten. Pirroren gobernu labur baten ondoren Hieron II.ak hartu zuen boterea K. a. 275.ean. Hieronek 50 urteko bakezko eta oparotasunezko aldia inauguratu zuen eta Sirakusa antzinateko hiri ospetsu bat bihurtu zen. Berak Hieroneko Legea indarrean jarri zuen, gero erromatarrek Siziliako administrazioan ezarriko zutena. Hieronek antzokia handitu zuen ere eta bere izeneko aldarea eraiki zuen ere. Honen agintaldiaren garaian Arkimedes filosofo eta matematekari ospetsua bizi zen. Beste asmakizunen artean Arkimedesen atzaparra zen, geroago erromatarren setioan (K. a. 214-212) erabili zena. Idazleen artean Teokrito da aipagarriena. Hieronen ondorengoa bere biloba Hieronimo izan zen (K. a. 215-214). Honek Cannasko gerraren ostean errotamarrekin sinatutako bakea apurtu zuen, kartagoren aliantzara bueltatuz. Hieronimoa erailketaren ondoren, bere jeneralek Adranodoros (K. a. 214-212), Hipokrates (K:a. 213-212) eta Epizides (K. a. 213-212) Kartagoren alde jarraitu zuten. K. a. 214.ean M. Klaudio Martzelok Sirakusa setiatu zuen. Martzeloren flotak itsasoa kontrolatzen zuen baina lehorrean arrakasta eskasarekin. Arkimedesek defentsarako tresna asko probatu zituen; hala nola, greziar sua, bere izena zuen atzaparrak, e. a. Hauei guztiei esker, Martzelok setioa bertan behera utzi behar zuen eta blokeoari ekin zion. Kartagotarrak gai izan ziren hiriko blokeoa apurtzeko eta hornidurak eramateko. K. a. 212ko udaberrian, erromatarrek Portus Trigilioriumeko harresiak eskalatu zituzten Titxa eta Neapolis auzoak kontrolatuz. Euraliok, defenditzen zuen gotorlekua, gerora errenditu zen. Kartagotarrek setioa altxatzeko Himilkon eta Hipokrates esanetara zegoen armada bat bidali zuten. Bestalde, Bomilkarren ontziteriak portu handia kontrolatzen zuen eta Epizidesek Martzeloren kontra irteera bat egin zuen. Erasoak toki guztietan errefusatuak izan ziren. Hipokrates, Himilkon, Kartagoko eta Sirakusako armadako gerlarien parte handi bat hil ziren izurriak jota. Bomilkar ofizialki Kartagora abiatu zen tropen bila baina ez zen itzuli. Epizides Agrigentora joan zen eta hiria Merikus, hispaniar mertzenarioen buruzagiaren esku utzi zuen, baina hau gutxira Martzelori errenditu zen. Bakarrik Ortigiak irauten zuen, baina erromatarrek hiria okupatu zutenean arpilatzeari ekin zioten. Lejionario batek Arkimedes hil zuen ezagutu ez zuelako.

Erromatar aldia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sirakusa Sizilia erromatar probintzian sartu zen. Caio Verres (K. a. 73-70) eta Sexto Ponpeioren (K. a. 39-36) ordainarazpenak hiriaren ekonomia behera joan zen. Augustok (K. a. 21ean) kolonia bat lekutu zuen. Nahiz eta ekonomia behera joan, Siziliako pretoren eta kuestoren egoitza izan zen. Zizeronen ustez greziar hiririk handiena eta ederrena zen. Bere portuaren garrantzia mantendu zen inperioko ekialde eta mendebaldearen arteko merkataritzan. Kristautasuna hedatu zen Tarsosko Paulori eta San Martzianori esker. Azken honek, Sirakusako lehendabiziko gotzaina izanik, hiria bilakatu zuen kristautasunaren proselitismo egiteko mendebaldeko zentru garrantzitsuenetariko bat. Jazarpen aldian, anitz katakonbak egin ziren, beren tamaina bigarrena da Erromarenak ondoren.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erromatar inperioa desagertu zenean, irla ostrogodoek kontrolatu zuten. Bandaloen gobernuaren ondoren, Sirakusa eta Sizilia Belisariok errekuperatu zituen Bizantziar inperiorako (535.12.31) eta hauen esku egon zen IX. mende arte. K. o. 663-668 Sirakusa izan zen Konstantino II.a enperadore bizantziarraren egoitza eta Siziliazko elizaren metropolia. Hiria Aglabiek setiatu zuten (827-828) baina bizantziar errefortzuek Sirakusaren erorketa ekidin zuten. Hiri hau bizantziar erresistentziaren zentrua izan zen islamiarrek irla konkistatzen zuten bitartean. Azkenean 828.ean aglabien esku erori zen. Islamiarren bi mendeko agintaldian Siziliako emiratoaren hiriburua Sirakusatik Palermora mugitu zen. Katedrala mezkita bilakatu zen eta Ortigiako irla islamiar estiloaren arabera zaharberrituta izan zen. Hiriak merkataritzazko tradizioa mantendu zuen eta bizitza kulturalak eta artistikoak gora jo zuen. Horren adibide XII. mendeko Ibn Hamdis Siziliako arabiar poeta da. Jurgi Maniazesek 1038.ean hiria berreskuratu zuenean Luzia deunaren erlikiak Konstantinoplara bidali zituen. 1043an hiria berriz galdu zuen. Ortigiaren gazteluak, Hohenstaufen gobernuan berreraikitakoa, bere izena dauka. Roberto Giskardo normandiarrak Siziliaren konkista bere kabuz hasi zuen baina izan ziren, 1085.ean, Roger I.ak eta bere semeak Jordan Hautevillekoak bukatu zutenak. Azken honek hiria ordainketan jaso zuen. Auzo berriak eraiki ziren, katedrala eta beste eliza batzuk zaharberrituta ere. Suabiako Henrike VI.ak Sirakusa konkistatu zuen. Genoar gobernu labur baten ondoren (1205-1220), merkataritza erraztu zuena, Federiko II.ak Sirakusa konkistatu zuen. Maniaze gaztelua zaharberritu zuen, baita apezpiku eta Bellomo jauregiak eraiki zituen ere. Hiriak eta irlak goraldia berreskuratu zuten baina Federikoren heriotza eta gero anarkia feudalaren aldia agertu zen. XIII. mendean sirakusiarrek pribilegioak jaso zituzten Aragoiko printzeen eskuetatik 1298.ean anjoukoen kontra laguntza emateagatik. Nobleen familiek zenbait jauregi eraki zituzten; hala nola, Abela, Montalbo, Kiaramonte eta Naba. Trinakria dinastia, jatorriz Aragoikoa, katalanez Saragossa de Sicilia izenaz ezaguna zen.

Aro Modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hurrengo mendeetan hiriak bi lurrikara jasan zituen, 1542.ean eta 1693.ean eta 1729.ean izurri bat. XVII. mendeko hondamendiak ez zuen bakarrik Sirakusaren itxura aldatu baizik eta Noto haraneko hiriena ere. Hiri hauek zaharberrituak izan ziren italiar barroko estiloan.

Aro Garaikidea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1837ko koleraren hedapenak, Borboien kontrako matxinada bat eragin zuen. Zigor moduan probintziaren hiriburua Notora mugitu zen baina honek ez zituen istiluak bukatu, 1848ko iraultzan sirakusiarren parte-hartzeak adierazten duen bezala. Italiaren batasuna eta gero, 1865ean, Sirakusa, berriz ere, probintziako hiriburua izan zen. 1870.ean harresiak bota ziren eta zubi batek lotu zuen Ortigia irla lehorrarekin. Hurrengo urtean trenbide bat eraiki zen. Alemaniarren eta aliatuen bonbak hondamendia eragin zuten 1943.ean. Husky operazioa izan zen aliatuen emandako izena Siziliako inbasiorako. Hau, 1943ko uztailaren 9-10 egunetan gertatu zen, britainiar tropek irlaren ekialdea erasotu zutenean. Montgomery jeneralak Sirakusa okupatu zuen inbasioaren lehenengo eguna. Ordutik, portua Royal Navyren basea bilakatu zen. Hiriaren mendebaldean kokatu zen Commonwealtheko hilerri bat non 1.000 soldatu lurperatuta dauden. II. Mundu Gerraren ostean, iparraldeko auzoak industrializazioa zela eta, modu kaotikoan hedatu ziren. Gaurko Sirakusak baditu 125.000 biztanle inguru eta anitz ikuskizun toki historikoetan. Gune historikoa zaharberritzeko eta errekuperatzeko prozesua abian jarri zen 1990.ean. Ondoko toki interesgarriak Catania, Noto, Modika eta Ragusa dira.

Klima[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sirakusako klima mediterraneoa da; hots, beroa eta lehorra udan baina epela eta euritsua neguan. (Köppen klimaren sailkapenean Csa).

Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Turismoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

UNESCOk 2005etik, Sirakusa hiri osoa eta Pantalika nekropolia, Gizateriaren Ondarea izendatu zuen. Programa honen helburua zen kultural eta garrantzi handiko tokiak katalogatzea eta zaintzea. Erabakiaren talde arduradunak Sirakusa onartu zuen beste hautagaien artean bere monumentu eta toki arkeologikoengatik. Izan ere, Sirakusa aberatsa da greziar, erromatar eta barroko aroko lanetan. Honeta gain, antzinako Sirakusa “zuzenean lotuta dago gertaerekin, ideiekin eta garrantzi unibertsaleko literaturako lanekin".

Magna Graecia edo Grezia Handia.

Greziar garaiko eraikinak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Sirakusako Apolo tenplua, Piazza Pancali, Bizantziar aldian eliza bilakatu zen eta meskita arabiarren agintaldian.
  • Arethusako iturria, Ortigia irlan. Legendaren arabera, Arethusa ninfak, Alfeusengadik ihesi hemen aurkitu zuen babesa.
  • Greziar antzokia. Bere kabea da antzinako Grezian eraiki zen handiena. Badauzka 67 lerro, bederatzi ataletan eta zortzi pasabidetan sailkatuta. Eszenarioaren eta orkestraren bakarrik zenbait parte irauten dute. Eraikina, oraindik ere erabiltzen dena, erromatarrek aldatu zuten beste ikuskizun motatarako, beste batzuen artean zirko jokoak. Antzokiaren ondoan, latomiak daude, harrizko harrobiak, zenbaitetan espetxe moduan erabilitakoak. Latomiarik ospetsuena Dionisioren Belarria da.
  • Anfiteatroa, erromatar inperioko aldian eraikitakoa, zati batean harrian induskatuta. Erdigunean, badago eszenarioko espazio bat makineriarako erabiltzen zena.
  • Arkimedesen hilobia, Grotticelli nekropolian, bi zutabe dorikoarekin apaindurik.
  • Zeus Olinpiarraren tenplua, hiritik hiru kilometrotara. K. a. seigarren mendean eraiki zen.

Kristau garaiko eraikinak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Katedrala, (italieraz duomo) Zosimo apezpikuak eraiki zuen Ortigiako irlan, K. o. VII. mendean Atenea tenpluaren gainean (K. a. V. mendekoa). Eraikin hau doriar ordenakoa zen, zazpi zutabe aurreko eta atzeko aldeetan zituen eta hamalau albo bakoitzean. Hauek oraindik ere ikus daitezke katedralaren hormarekin bat eginez. Eraikinaren oinarriak hiru maila ditu. Eraikinaren planta hiru nabetakoa da. Teilatua eta absidearen mosaikoak normandiar garaian egin ziren. Aurrealdea Andrea de Palmak berreraiki zuen 1725-1753 urteren artean, orden korintiarreko zutabe bikoitzekin. Estatuak, Ignazio Marabittikoak egin zituen. Barruko piezarik interesgarrienak honako hauek dira: iturri bat marmolezko pila batekin (XII.-XIII. mendekoa), Pietro Rizziren Luzia deunaren zilarrezko estatua bat, (1599), ziborio edo baldakino bat Luigi Vanvitellik egindakoa eta Edurreko Andra Mariren estatua bat Antonello Gaginik egina 1512an, besteak beste.
  • Harresi kanpoko Santa Luziaren basilika, bizantziar estilokoa. Tradizioaren arabera, Santak martirio jasan zuen toki berean eraikita dago (K. o. 303). Gaurko itxura XV.-XVI. mendekoa da. Parterik zaharrenak oraindik ere mantentzen dira, ataria, hiru abside erdizirkularrak eta kanpandorrearen bi ordenetatik, lehenengo partea. Elizaren azpian Santa Luziaren katakonbak daude. Eliza honetarako Caravaggiok pintatu zuen Santa Luziaren ehorzketa, gaur Santa Lucìa alla Badìako elizan dago.
  • Malkoaren Andra Mariaren hilobia XX. mendea)
  • San Paolo eliza (XVIII. mendea).
  • San Cristoforo eliza (XIV. mendea, XVIII. mendean berreraikirik).
  • Santa Lucìa alla Badìa, eliza. Eraikin barrokoa hau berreraiki zen 1693ko lurrikararen ondoren. Honek badauka Caravaggioaren margoa Luzia deunaren ehorzketa.
  • Santa Maria dei Miracoli eliza (XIII. mendea).
  • Spirito Santo eliza (XVIII. mendea).
  • Jesusen Lagundiko unibertsitatea, eraikina barroko zoragarria.
  • Benedikto eliza (XVI. mendea, zaharberriturik 1693 ondoren). Honek badauka Benedikto deunaren heriotza margo bat. Caravaggioaren estiloz Mario Minnitik pintatutakoa
  • Chiesa della Concezione (XIV. mendea, XVIII. mendean berreraikita), eta atxikitutako benediktiar konbentua.
  • San Francesco all'Immacolata eliza, aurrealde ganbilaz tartekatuta zutabe eta pilastrekin. Eraikin honetan antzinako ospakizuna gertatzen da Agerkundea. Andra Mariren irudia azaltzen da azaroaren 29aren egunsentian.
  • San Joan Ebanjelariaren basilika, normandoek eraikita eta 1693 suntsituta. Partzialki zaharberrituta, altxatu zen martir zen San Martzianoren kriptaren gainean, geroago arabiarrek birrindu zuten. Aldare nagusia bizantziarra da. Basilikaren azpian San Giovanniren katakonbak daude, tunel eta pasabide sare trinkoa non milaka hilobi eta freskoak dauden.

Beste eraikin nabarmen batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Castello Maniace, 1232 eta 1240 eraikita. Federiko II.aren militar arkitekturako adibidea da. Bere egitura karratua da, izkina bakoitzean dorre zirkular bat zuelarik. Ezaugarririk aipagarriena atari puntaduna da, polikromatuzko marmolekin apainduta.
  • Museo arkeologikoak. Eraikin honen bildumetan badaude aztarnak Erdiko Brontzetik K. a.V. mendera arte.
  • Palazzo Lanza Buccheri (XVI. mendea).
  • Palazzo Mergulese-Montalto (XIV. mendea). Oraindik ikusgai dago XIV. mendeko aurrealdea eta atari bat puntuduna.
  • Artzapezpikuaren Jauregia (XVII. mendekoa baina hurrengo mendean aldatuta). Honen barruan Alagonia liburutegia dago, XVIII. mendean fundaturik.
  • Palazzo Vermexio, gaurko udaletxea, Ioniar tenpluaren zatiak (K. a. V. mendea) dituena.
  • Palazzo Francica Nava, jatorrizko XVI. mendeko eraikinaren zatiekin.
  • Palazzo Beneventano del Bosco, jatorrizkoa Erdi Aroan eraiki zen baina aldaketa sakonak izan ditu 1779 eta 1788 artean. Badauka barruko patio lasai bat.
  • Palazzo Migliaccio (XV. mendea), apainduta labazko inkrustazio nabarmenekin.
  • Senatu Jauregia, patioan badu XVIII. mendeko autobús bat.
  • Euryalos Gaztelua, hiriaren bederatzi kilometrotara. Dionisio Zaharrak eraiki zuen eta antzinako aroan gotorleku indartsuenetariko bat izan zen. Hiru lubanarro ditu eta lurraren azpiko galeria sorta bat. Galeria hauei esker, defendatzaileak kendu zitzaketen erasotzaileek jarritako materialak lubanorroa betetzeko.
  • Palazzo Bellomo, bere museoan Antonello da Messinaren Deikundea (1474) Annunciation (1474).

Galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Sirakusa