Alacantiko Burdinbide Metropolitarra

Wikipedia, Entziklopedia askea
Alacantiko burdinbide metropolitarra» orritik birbideratua)
TRAM Alacant
TRAM - Metropolitano de Alicante -T-.svg
J29 394 Costa Blanca–Campo de Golf, ET 4230.jpg
TRAM - Alicante Logo-L3.svg lineko tren bat Camp de Golf geltokian
Datu orokorrak
Garraio mota Burdinbide metropolitarra
Eskualdeak Alacantí, Marina Baixa eta Marina Alta,
 Katalan Herriak
Lineak TRAM - Alicante Logo-L1.svg TRAM - Alicante Logo-L2.svg TRAM - Alicante Logo-L3.svg TRAM - Alicante Logo-L4.svg TRAM - Alicante Logo-L5.svg TRAM - Alicante Logo-L9.svg 
Geltokiak 71
Bidaiariak 12 091 192 (2019)
Jabea Valentziako Generalitatea
Webgunea www.tramalacant.cat
Ustiapena
Hasiera 1999
Eragileak Ferrocarrils de la Generalitat
Ibilgailuak 46
Datu teknikoak
Luzera 110,726 km

 Mapa

Alacantiko Burdinbide Metropolitarra (katalanez: TRAM Metropolità d'Alacant) Katalan Herrietako Alacant hirian eta beste udalerrietan dagoen burdinbide metropolitar sare bat da. Sareak 6 linea ditu, Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana enpresak kudetutakoa.

Sareak 1999. urtean inauguratu zen, Porta del Mar eta Albufereta geltokien artean, eta 2019ko ekainaren 10ean TRAM - Alicante Logo-L5.svg linea zerbitzua hasi zuen Porta del Mar eta Plaça La Corunya geltokien artean.

71 geltokietatik, 7n hiru edo baino gehiago lineak gelditu eta 13n bi lineak.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Trenet de la Marina[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1882ko martxoaren 23an, Espainiako gobernuak baimena eman zion Juan Bautista Laforari Alacant eta La Vila Joiosa lotuko zituen trenbide bat eta Dénia eta Altea lotzeko beste bat eraikitzeko. Handik gutxira, 1882ko maiatzaren 13an, La Vila Joiosa eta Altea arteko loturaren bideragarritasun-azterlana eman zitzaion. 1883ko apirilaren 7an, hiru lineak banan-banan aztertzeari uko egin zitzaion, bide zabaleko linea bakartzat hartzen baitira, nahiz eta 1889ko abuztuaren 1ean Alfontso XIII.a Borboikoa erregearen agindu batek linea hori bide estuko trenbide gisa eraikitzea ahalbidetzen duen.[1]

1901ean Juan Bautista Laforak trenbidearen eraikuntzaren moteltasuna ikusita, José Carbonell meatze-ingeniariari trenbidearen eskubideak saldu zizkion, 1902ko uztailaren 3an Alacanteko Trenbide Konpainia eratu zuena. Konpainia berriaren asmoa lehen zatia 1903ko martxoaren 19an inauguratzea zen, baina lan atzeratzen joan zen desjabetzeekin izandako arazoengatik, eta gobernuak hemezortzi hilabeteko luzapena eman zion 1905eko maiatzaren 5ean. Luzapen horri hiru urteko beste bat gehitu zion, eta 1910eko ekainaren 18an emakida iraungi egin zen, eta Espainiar Estatuak 1910eko uztailaren 28an konfiskatu zuen. Boffinet Solms y Cía enpresak 1910eko irailaren 27an erosi zuen La Vila Joiosa eta Dénia arteko zatia, Alacanteko Trenbide Estrategikoen eta Bigarren Mailakoen Konpainia osatzen duena, eta eraikuntza otsailaren 13an hasi zen.[2]

Bestalde, Alacant eta La Vila Joiosa arteko zatia enkante publikoan erosi zuen Willy Solms jaunak 1911ko uztailaren 4an, lanak 1911ko urriaren 8an hasiz.[3]

Aldi luze horren ondoren, 1914ko urriaren 28an, Alacant eta La Vila Joiosa eta La Vila Joiosa eta Altea arteko tarteak inauguratu ziren, eta Altea eta Dénia arteko tartea 1915eko uztailaren 11ra arte itxaron behar izan zen.[4]

Linea inauguratu zenetik, zerbitzatzen zuen eremua ez zegoenez orain bezain jendeztatua, ustiapena salgaien eta bidaiarien tren mistoetan oinarritu zen batez ere. Merkantzia puruen zerbitzuak Alteako portua eraikitzeko eta Déniako zementu-enpresa fuel-olioz hornitzeko ezarri ziren. Lehenengoak Les Quintanes harrobitik Alteako portuko obretara harria garraiatzea zuen helburu. Horretarako, 1935eko otsailaren 23an, Cubiertas y Tejados enpresari baimena eman zitzaion zerbitzu hori martxan jartzeko. Baimen hori 1945eko urtarrilaren 10ean iraungi zen, baina instalazioak ez ziren desegin 1950eko hamarkadara arte. Bigarren zerbitzua 1955eko otsailaren 15ean inauguratu zen, Alacanteko CAMPSA biltegietatik Déniako CEMESA zementu-fabrikara fuel-olioa hornitzeko. Zerbitzua 1971n zementu-fabrika itxi arte mantendu zen, baina adarra ez zen desegin 1984ra arte. Bidaiarien zerbitzuak adar bat izan zuen Alacanteko porturaino, 1936an inauguratua, trena hirira hurbiltzen zuena. 1967ko apirilaren 27ra arte egon zen martxan.[5]

Urte beteko epe labur baten ondoren, Trenet de la Marina Espainiar Estatuak kudeatzen zuen trenbideen ustiapen bidez, enpresa horren berrantolaketaren ondorioz, 1965ean Ferrocarriles de Vía Estrecha sortu zen. Administrazio-aldaketa horrek aldaketa garrantzitsuak ekarri zituen Trenet de la Marinarako; izan ere, une horretatik aurrera bidaiari-trenek Carcaixenteraino jarrai zezaketen bi hiriak lotzen zituen linean, Gandían zehar, enpresa berak kudeatzen baitzituen. Horretarako, Alacant-Dénia linearen amaierako geltokia itxi zen, eta Dénia-Nord linea erabili zen goiburu gisa.[6]

Hala ere, ustiapen-sistema hori oso laburra izan zen, 1969ko uztailaren 11n Carcaixent eta Gandía arteko zatia itxi egin baitzen, eta, ondorioz, lau urte lehenago ezarritako RENFEko konexioa galdu egin zen. Azkenik, Dénia eta Gandía arteko zatia itxi egin zuten 1974ko otsailaren 11n. Itxitura horiek kolpe larria ekarri zioten eremuaren garapen ekonomikoari, eta konpondu nahi da korridore hori bide zabalean berriro irekiz.[7]

Ferrocarrils de la Generalitat[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Prozesu autonomikoaren bilakaeraren ondorioz, FEVEren lineen kudeaketa Valentziar Herrialdean (Trenet de la Marina eta Trenet de Valencia; egungo Valentziako metroa) 1986ko azaroan Valentziako Generalitateari laga zitzaion, horretarako Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana enpresa publikoa sortu zuelarik.[8]

Aldi berri honetan, instalazioak berritu egin dira eta Itsasoko trenetak zeharkatzen dituen herrien gizarte-errealitate berrira egokitu dira. Horregatik, 1999ko martxoaren 17an, modu esperimentalean jarri zen martxan Porta del Mar eta Albufereta arteko tranbia, biak Alacanten. Helburua Trenet de la Marinaren line zaharra Alacantiko burdinbide metropolitar bihurtzea da, eta horri linea berriak gehituko zaizkio, bere metropoli-eremuarekin komunikatuko dutenak, bai eta Benidormen inguruan hiri-zerbitzuen nukleo bat sortzea ere. Gainera, Alacantetik Déniarako aldiriko zerbitzuak mantenduko dira berriki eskuratutako tren-tram unitate berrien bidez, baina ez dira geltoki guztietan geldituko.[9]

Esperientzia arrakastatsua izan zenez eta Alacantiko herritarrek harrera bikaina egin ziotenez, Azpiegitura kontseilaritzak abangoardiako tranbia-proiektu bat egin zuen, Alacant hiriko eta haren metropoli-eremuko garraio publikoari irtenbidea emateko, Alacant-Benidorm-Altea ardatzari lotzeko eredu aurreratu bat emanez. Horrela sortu zen Alacantiko Burdinbide Metropolitarraren proiektua. 2001eko abenduan, proiektu hau gauzatzeko lehen lanak hasi ziren. Lehenengo fasea izango litzateke Alacant-Benidorm-Altea tartea tranbiarizatzea, Alacantiko La Marina geltokitik Porta del Mar geltokiraino luzatzea eta hiriaren erdigunetik behera tunel bat eraikitzea abiadura handiko trenaren Alacant–Terminal geltokiarekin, Alacantiko Renfe Aldiriak sarearekin eta hiriko autobus sarearekin lotzeko. Halaber, Albufereta, Cap de les Horts eta Sant Joan hondartza auzoetarako adar berri bat ere badago. Bigarren fasean, Alteatik Déniarako tranbiarizazioa eta Terra Miticarako eta Benidormeko erdialderako adar berriak sortuko dira.

2002an, TRAM - Alicante Logo-L1.svg lineko Campello-La Vila Joiosa tarteko lanak amaitu ziren, eta La Marina-Campello tartean hasi ziren. Urtebete geroago, 2003ko abuztuaren 16an, TRAM - Alicante Logo-L1.svg lineko La Marina-Campello tartea martxan jarri zen. 2006n, hiriaren erdigunea zeharkatzen duen tunelaren lehen zatia amaitu zen, zehazki, Benacantil mendiaren azpitik igarotzen dena, eta, behin-behinean, Mercado geltokia lur azpian amaitzen dena. Gainera, Alacantiko Metropolitar Garraioa kudeatzen duen autobus enpresari esleitu zaio TRAM - Alicante Logo-L2.svg linearen eraikuntza, Alacanteko Unibertsitateraino eta Sant Vicent del Raspeigeraino; Sergio Cardellen dagoen eta izen bera duen tranbiaren lehen geltokiaren lanak amaitu dira, Subarquitectura enpresak garatua eta Arkitektura eta Hirigintzako IX. Biurtekoan saritua izan zena; Luceros plazako geltokiare lanak hasi dira eta La Vila Joiosa-Benidorm tartekoak.

2007ko maiatzaren 10ean, lurpeko lehen geltokiak jarri ziren martxan, sarearen lurpeko lehen zatia inauguratu zenean, eta lineen lehen berregituraketa egin zen. Urte bereko ekainaren 15ean Lucentum eta Nazioen hiribidearen arteko TRAM - Alicante Logo-L4.svg linea martxan jartzen da eta uztailaren 31n 5 geltoki eta TRAM - Alicante Logo-L3.svg linea (Campello-Venta Lanuza) luzatzen dira eta TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea Mercadotik Creuetara zabaltzen da.[10][11]

2008. urtean, urtarrilaren 20an, 1 470 metroko tunel bat eraiki zen Sangueta eta La Isleta arteko zatian trenbidea bikoizteko. Era berean, otsailaren 7an iragarri zen TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea Alacant–Terminal geltokitik Alacant-Elx aireportura luzatuko zela, eta trazadura horren gainean bermatuko zela TRAM - Alicante Logo-L2.svg linea. Egun batzuk beranduago, Luceros eta Alacant–Terminal geltokiaren arteko tunelaren indusketa hasi zen, TRAMeko tunelari lotuta eraikitzen ari den, lurpeko aparkaleku baten azpian dagoena. Ekainaren 2an, TRAM - Alicante Logo-L1.svg linearen zerbitzua Benidormera arte luzatu zen, Altea edo Dénia helmugarako trenekin ontziz aldatzeko. Azkenik, azaroaren 2an, Alacanteko Golfean dagoen La Condomina eta Costa Blanca arteko TRAM - Alicante Logo-L3.svg linearako geraleku berri baten eraikuntza esleitu zen: Camp de Golf.[12][13][14][15]

2009ko abenduaren 18an abian jarri zen TRAMeko TRAM - Alicante Logo-L4.svg linearen luzapen-tartea. Handitzeak lau geltoki berri gehitzen dizkio TRAM - Alicante Logo-L4.svg lineari, eta Albufereta, Cap de les Horts eta Sant Joan hondartza auzoei ematen die zerbitzua. Auzo horietan 40 000 pertsona inguru biltzen dira, eta kopuru hori nabarmen handitzen da udako hilabeteetan eta beste oporraldi batzuetan.

2010eko otsailean, Serra Grossako tunelaren lanak hasi ziren, ADOC finkan trenbide-saihesbide bat eraikitzeko, trazatu osoan trenbide bikoitza egin ahal izateko eta itsas frontea trenbideetatik askatzeko. Ekainaren 18an Luceros geltokia inauguratu zen, sarearen gune neuralgikoa izatera pasa zena, 2 200 metro koadroko azalerarekin eta irisgarritasun ekipamendu aurreratuenekin. Martxan jartzeak Alacanteko erdigunea Sant Joan hondartzarekin eta Campello, La Vila Joiosa eta Benidormekin lotzea ekarri zuen, zuzenean eta transbordorik gabe. Baita TRAM - Alicante Logo-4L.svg linea ere: Sangueta eta Porta del Mar geltokien arteko anezka-zerbitzua, itsas fronteari zerbitzua emateko, TRAM - Alicante Logo-L4.svg linearen goiburua Lucerosera aldatzearen ondorioz.

2013ko uztailaren 1ean TRAM - Alicante Logo-4L.svg lineako zerbitzua kendu zen, anezka horren erabiltzaile urriak eta FGV doikuntza-plana aipatuz. Irailaren 4an, merkataritza-zerbitzuan sartu zen TRAM - Alicante Logo-L2.svg linea Sant Vicent del Raspeigeraino, eta, azkenean, kudeaketa publikoa egin zen. Urrian, Serra Grossako tunelaren lanak bertan behera geratu ziren, ADOC finkan trenbide-saihesbide bat eraikitzeko. 2015ean Benidorm eta Calp arteko TRAM - Alicante Logo-L9.svg linearen zerbitzua eten zen, zati horretan azpiegitura berritzeko. 2017ko urriaren 24an, Serra Grossako tunelaren obrei berrekin zitzaien, ADOC finkaren saihesbidea amaitzeko, ibilbide osoa bide bikoitz elektrifikatuan izateko eta itsas frontea pasealeku bihurtzeko.[16][17]

2018ko uztailaren 31n Benidorm-Intermodal geltokia inauguratu zen, Benidormeko diskoarena kenduz. Hori dela eta, TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea Benidormeko geltoki nagusiaren eta Benidormeko autobus geltokiaren artean luzatu zen, eta zati hori TRAM - Alicante Logo-L9.svg linearekin partekatu zen. Lanak 2018ko martxoan hasi eta 2018ko uztailaren hasieran amaitu ziren. Abenduaren 18an Serra Grossako tunela inauguratu zen bide bakarrarekin. 2019ko ekainean TRAM - Alicante Logo-L5.svg linea inauguratu zen, TRAM - Alicante Logo-L4.svg linearen jatorrizko ibilbideari buruzkoa.[18]

Azpiegitura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sareak 110,726 kilometro ditu guztira, horietatik 2,148 kilometro lur azpian eta 108,578 kilometro lur azalean. Bide bakarrak 83,973 kilometro ditu, sarearen % 75 inguru; bide bikoitzak, berriz, 26,753 kilometro ditu, % 25.[19]

Lurpeko tarteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

TRAMa lurpean sartzen da Alacant hiriko erdigunera iristean, gaur egun hiru geltoki dituen tarte batean: MARQ-Castillo, Mercat eta Luceros. Alacant–Terminal geltokira doan zatiaren azpiegitura ere eraikita dago, eta geltoki horren eta ADIFen lotunea amaitzeke dago. TRAM eta ADIFeko geltokia lotzeko lanak 2021-2023 aldirako amaituko direla iragarri dute. Hurrengo aldi baterako tunela Babel auzoraino luzatzea aurreikusten da, honen tartean Gran Via eta Orihuela lurpeko bi geltoki eraikiko liratekeelarik.[20]

2010eko otsailean 1,4 kilometroko tunel baten lanak hasi ziren, Serra Grossa azpian, La Vila Joiosa etorbideko tunela eta La Isleta geltokiaren arteko zatia bikoizteko. Tunel horri esker, maiztasuna handitu eta bidaia-denborak murriztu egin dira. Hiru urtez geldirik egon ondoren, lanei 2017. urtearen amaieran berrekin zitzaien, eta tunela 2018ko abenduaren 18an inauguratu zen, bide bakarrarekin. 2019ko apirilaren 26an bigarren bidea inauguratu zen.[21][22]

Kotxetegiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alacantiko Budinbide Metropolitarreko kotxetegiak eta tailerrak Campello udalerrian daude, AP-7ko ordainlekutik oso gertu, A-70 errepidea hasten den lekuan. 2007ko martxoaren 29an inauguratu zuten José Ramón García Antón kontseilariak eta Juan Ramón Varó Campelloko alkateak.

Lanak 2005eko apirilean hasi ziren, 30 milioi euro inguruko aurrekontuarekin eta 65 000 metro koadroko azalerarekin. Bulegoek instalazio finkoen multzo bat dute, konboiak biltegiratzeko, makinistek zerbitzua hartu eta uzteko, material mugikorra garbitzeko eta ibilgailuen osagaiak konpontzeko.[23]

Sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alacantiko Burdinbide Metropolitarren lineak
 Linea   Ibilbidea   Hasiera   Mota   Luzera (km)   Geltokiak   Maiztasuna 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg  LucerosBenidorm-Intermodal 2007 metroa 44,260 21 30 min
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg  LucerosSant Vicent del Raspeig 2006 tranbia 8,929 14 8-15 min
 TRAM - Alicante Logo-L3.svg  LucerosEl Campello 1999 metroa 14,095 17 15-30 min
 TRAM - Alicante Logo-L4.svg  LucerosPlaça La Corunya 2007 tranbia 10,039 18 30 min
 TRAM - Alicante Logo-L5.svg  Porta del MarPlaça La Corunya 2019 tranbia 8,700 17 30 min
 TRAM - Alicante Logo-L9.svg  BenidormDénia 1999 trena 50,831 18 60 min

TRAMnochador[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alacantiko Burdinbide Metropolitarrak gaueko zerbitzua eskaintzen du udako asteburuetan (uztaileko eta abuztuko ostiral eta larunbatetan), "TRAMnochador" izenekoa. Helburua da altzatarrak eta turistak jai-gauetan errazago mugitzea, erosoago eta seguruago ibiltzeko. Zerbitzu hau TRAM - Alicante Logo-L1.svg , TRAM - Alicante Logo-L2.svg , TRAM - Alicante Logo-L3.svg eta TRAM - Alicante Logo-L4.svg lineetan egiten da, Alacantiko hiriburuko erdigunea Sant Joan hondartzarekin, Sant Vicent del Raspeig, Campellorekin, La Vila Joiosarekin eta Benidormekin lotuz. Horrela, Alacanteko eta Kosta Zuriko iparraldeko gaueko dibertsio zentro eta aisialdi gune nagusiei estaldura ematen die. TRAMnochador zerbitzuak ohiko eguneko zerbitzuaren prezio bera du txartel bakoitzeko, baina lineek ohiko zerbitzuak baino maiztasun gutxiago dute pasatzeko; gainera, trafiko-dentsitate handiko eremu batean, Alacanteko probintzian, gauez errepidez egiten diren joan-etorrien alternatiba eraginkorra da. Ibilgailu pribatuaren ordezko garraiobide segurua da, eta gaueko mugikortasuna errazten du.[24]

TRAMnochador zerbitzuaren lineak
 Linea   Ibilbidea   Hasiera   Mota   Luzera (km)   Geltokiak   Maiztasuna 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg  LucerosBenidorm 1988 metroa 43,210 20 2 trenak
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg  LucerosSant Vicent del Raspeig 2014 tranbia 8,929 14 30 min
 TRAM - Alicante Logo-L3.svg  LucerosEl Campello 2007 metroa 14,095 17 15-30 min
 TRAM - Alicante Logo-L4.svg  LucerosPlaça La Corunya 2007 tranbia 10,039 18 30-60 min

Ustiapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarea Ferrocarrils de la Generalitat Valenciana usiatzen du Valentziako Generalitatea kudeatutako trenbide eta geltokietan.

Tarifak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

 TRAM sareko txartelak[25]  TAM partzuergoko txartelak[26]
 1 gunea   2 guneak   3 guneak   4 guneak   5 guneak   6 guneak   1 gunea 
Txartel bakarra 1,35 € 2,50 € 3,75 € 4,85 € 6,05 € 7,15 € Txartel Bakarra 1,45 €
Joan-Etorri 2,30 € 4,25 € 6,40 € 8,25 € 10,30 € 12,20 € Eskola Bonua 16,50 €
%40 Taldeak 0,85 € 1,50 € 2,25 € 2,95 € 3,65 € 4,30 € Gazte Bonua 21,20 €
%50 Pentsioduna 1,35 € 1,35 € 1,90 € 2,45 € 3,05 € 3,60 € 10 Bonua 8,70 €
10 Bonua 7,60 € 14,00 € 21,00 € 27,20 € 33,90 € 40,05 € 30 Bonua 26,10 €
30 Bonua 21,50 € 39,75 € 59,65 € 77,15 € 96,20 € 113,70 €
 TRAM sareko abonamenduak[27]
 Betebeharrak   Guneak   Hilabetez   Urtez 
Adineko jendea 65 urtetik gorakoak Eremu guztiek mugagabeak 10,00 € 89,95 €
Mugikortasuna % 64ko desgaitasuna edo handiagoa Eremu guztiek mugagabeak 10,00 € 89,95 €

Ibilgailuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

TRAM sarean hainbat trenek lan egiten dute.

5000 seriea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

5000 seriea Stadler Railek Albuixecen egindako sei unitate dualek osatzen dute. Diesel trakzioarekin edo trakzio elektrikoarekin zirkulatu dezakete. Beheko solairua dute eta gehienez 100 km/h-ko abiadura hartzen dute. Unitateak izen geografiko alikantinoekin deituak izan dira: 5001 Aitana izena du, 5002 Benacalumno, 5003 Montgó, 5004 Ifach, 5005 Mascarat eta 5006 Puig Campana. 2020ko uztailean jarri ziren zerbitzuan, TRAM - Alicante Logo-L1.svg eta TRAM - Alicante Logo-L3.svg lineetan, baina, modernizazio-lanak amaitzen direnean, TRAM - Alicante Logo-L9.svg lineara bideratuko dira.[28]

4100 seriea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Vossloh tren-tranak 303 bidaiarirentzako edukiera dute eta 100 km/h-ko gehieneko abiadura. Ibilbide mistoak egin ahal izango dituzte, hau da, tranbiak, hiri edo tren ibilbide baten gainean, hiri inguruan edo metropoli-ingurunean (azken kasu horretan, 100 km/h-ra irits daiteke).

Unitate horiengatik, Ferrocarrils de la Generalitat Valencianak kalte-ordaina ordaindu zuen, beste hautagai batzuek salatutako 9 Tren-Tran Alstom (ondoren Vossloh) kontratuaren irregulartasunengatik. Gainera, bere kontsumo handia, bere potentzia handia eta 1500 V urtean joateko prest daudenez, unitate hauek ezin dira konposaketa bikoitzean joan, sare osoan tentsio igoera eragingo lukeelako. Fabrika-unitate horiek gehienez 180 km/h-ko abiaduran irits daitezke, baina trazadura konplexua denez, 100 km/h-ra mugatuta daude.[29]

 Lineak   Tentsioa   Potentzia   Hargunea   Abiadura   Pisu   Luzera   Unitateak   Bidaiariak 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg TRAM - Alicante Logo-L3.svg  750 V 840 kW pantografo 100 km/h 57 t 37 m 9 315

4200 seriea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Beheko solairuko tranbiak dira. Eskuzko arrapala automatikoak ditu ate bikoitzetan, mugikortasun urriko pertsonei nasatik sartzen laguntzeko.

2007ko maiatzaren amaieran Flexity Outlook familiako Bombardierreko lehen 11 tranbiak zerbitzuan jarri ziren. 2013an, 14 unitate berri gehitu ziren TRAM - Alicante Logo-L2.svg linea martxan jartzearen ondorioz.

 Lineak   Tentsioa   Potentzia   Hargunea   Abiadura   Pisu   Luzera   Unitateak   Bidaiariak 
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg TRAM - Alicante Logo-L3.svg TRAM - Alicante Logo-L4.svg TRAM - Alicante Logo-L5.svg  750 V 420 kW pantografo 70 km/h 41 t 32 m 25 277

2500 seriea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2007an eraberritu, modernizatu eta TRAM marka komertzialera egokitu ziren Sunsundeguiren aldetik, 2300 serieko MAN diesel zortzi automobiletatik sei, 2500 seriea deitzera pasatuz.

2017ko maiatzean, sei tren dual (pisu txikikoak) kontratatzeko prozesua iragarri zuen FGVk, 52,8 milioi euroren truke, 2500 seriearen ordez.

 Lineak   Tentsioa   Potentzia   Hargunea   Abiadura   Pisu   Luzera   Unitateak   Bidaiariak 
TRAM - Alicante Logo-L9.svg  245 kW gasolio 80 km/h 54 t 6 259

Bidaiariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2013. urteko bidaiariak[30]
 Urt.   Ots.   Mar.   Api.   Mai.   Eka.   Uzt.   Abu.   Ira.   Urr.   Aza.   Abe.   GUZTIRA   % 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg  152 340 148 063 169 357 168 567 185 044 227 972 238 746 227 972 177 901 181 230 153 504 150 312 2 181 008 30
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg  262 229 309 115 278 153 273 811 1 123 308 15
 TRAM - Alicante Logo-L3.svg  133 310 131 930 159 427 158 128 174 692 249 172 270 122 255 745 170 857 164 703 134 317 129 114 2 131 517 29
 TRAM - Alicante Logo-L4.svg  74 097 71 019 85 928 86 568 91 919 139 309 137 578 123 943 88 790 90 931 86 608 88 673 1 165 363 16
 TRAM - Alicante Logo-L9.svg  56 846 57 134 65 100 62 108 67 837 61 224 67 618 63 952 66 485 71 359 52 119 42 201 733 983 10
 416593   408146   479812   475371   519492   677677   714064   671612   766262   817338   704701   684111   7335179 
2014. urteko bidaiariak[31]
 Urt.   Ots.   Mar.   Api.   Mai.   Eka.   Uzt.   Abu.   Ira.   Urr.   Aza.   Abe.   GUZTIRA   % 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg  154 663 151 433 166 929 178 110 180 120 224 952 236 841 228 251 181 225 191 288 163 850 167 321 2 224 983 22
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg  281 440 272 694 287 589 299 921 306 730 394 640 335 523 281 450 322 903 352 598 307 237 316 058 3 758 783 37
 TRAM - Alicante Logo-L3.svg  129 802 128 553 145 611 162 143 163 871 215 344 231 382 223 247 174 122 175 370 142 392 148 354 2 040 191 20
 TRAM - Alicante Logo-L4.svg  88 437 85 215 95 413 110 626 108 294 157 203 156 984 141 532 112 120 117 422 94 799 107 521 1 375 566 14
 TRAM - Alicante Logo-L9.svg  47 615 50 975 66 364 64 634 66 875 64 891 72 982 70 035 64 814 70 526 58 379 53 100 751 172 7
 701957   688870   761906   815434   825872   1057030   1033712   944515   855184   907204   766657   792354   10150695 
2018. urteko bidaiariak[32]
 Urt.   Ots.   Mar.   Api.   Mai.   Eka.   Uzt.   Abu.   Ira.   Urr.   Aza.   Abe.   GUZTIRA   % 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg  162 197 154 984 167 483 176 698 193 780 235 391 233 803 235 964 196 613 182 101 178 860 174 119 2 291 993 21
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg  325 648 321 287 359 491 331 320 381 900 473 496 404 785 350 429 366 933 378 233 361 185 343 097 4 397 804 40
 TRAM - Alicante Logo-L3.svg  153 726 149 848 178 081 178 430 196 720 264 023 270 501 263 489 194 301 178 428 159 407 153 765 2 340 719 21
 TRAM - Alicante Logo-L4.svg  102 204 98 463 116 745 115 788 125 030 179 954 167 035 153 073 117 278 111 776 102 426 102 452 1 492 224 13
 TRAM - Alicante Logo-L9.svg  36 026 34 465 38 899 41 389 44 939 43 462 47 988 53 227 49 678 51 226 46 959 43 420 531 678 5
 779801   759047   860699   843625   942369   1196326   1124112   1056182   924803   901764   848837   816853   11054418 
2019. urteko bidaiariak[33]
 Urt.   Ots.   Mar.   Api.   Mai.   Eka.   Uzt.   Abu.   Ira.   Urr.   Aza.   Abe.   GUZTIRA   % 
 TRAM - Alicante Logo-L1.svg  177 930 169 570 189 118 181 902 203 974 260 421 271 197 261 528 212 558 221 455 212 457 217 155 2 579 265 22
 TRAM - Alicante Logo-L2.svg  339 203 340 219 359 481 361 939 384 743 503 235 454 054 399 277 415 093 455 186 406 853 4 820 667 40
 TRAM - Alicante Logo-L3.svg  152 079 150 691 169 258 190 939 195 422 257 942 250 974 243 399 189 359 185 621 148 632 2 270 646 19
 TRAM - Alicante Logo-L4.svg  98 845 96 179 109 837 118 390 124 429 150 603 133 735 129 673 104 079 104 195 99 361 1 371 854 11
 TRAM - Alicante Logo-L5.svg  54 922 74 327 75 560 58 148 56 473 46 023 47 663 413 116 3
 TRAM - Alicante Logo-L9.svg  44 916 46 458 51 303 49 038 51 813 59 057 61 503 58 019 56 417 59 340 52 215 264 818 635 644 5
 852973   803108   878997   902208   960381   1286181   1245790   1167456   1035684   1082270   965541   264818   12091192 

Etorkizuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etorkizuneko TRAM sarea
TRAM - Alicante Logo-L1.svg TRAM - Alicante Logo-L6.svg TRAM - Alicante Logo-L9.svg Algar

Ardatz nagusia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ADIFekin lotura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

ADIFeko lurpeko geltokia eraikitzen denean, edo bere azken proiektua zehazten denean, trenaren geltokia haren ondoan eraikitzea aurreikusten da, bi tren zerbitzuak lotu ahal izateko. Geltoki horrek 3 trenbide eta 3 nasa izango ditu, bi albo, 80 m luze eta 6 m zabal, eta erdiko bat, 80 m luze eta 8 m zabal. Maniobra-ilara bat aurreikusten da, 4 biderekin, eta hortik tunela hiriaren mendebalderantz luzatuko da. Geltokia ADIFeko terminalean egongo da, lurpeko atari baten bidez.[34][35]

ADIF - Babel - Aireportua luzapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Alacanteko Udalak eta Garraio Kontseilaritzak TRAM - Alicante Logo-L1.svg , TRAM - Alicante Logo-L2.svg eta TRAM - Alicante Logo-L3.svg lineetarako handitze berriak egitea aurreikusi dute, Alacanteko Geltoki Zentral Intermodaletik hiriaren hegoalderaino, Babelen. Horrela, TRAM sarea Florida Baixa, Babel edo Ciutat d'Asísra hurbilduko da. TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea Alacant-Elx aireporturantz luzatuko da; ibilbideak Babelgo geltokitik jarraituko du Alacant - Elx parkeko bidearekin bat egin arte, puntu horretatik bide horren ertzetik aireportuaren bertikaleraino jarraituko du, non Serra Grossako tunela amaitu ondoren, Consellek Lucerosko geltokiak Salamanca hiribideko ADIFen geltokiarekin lotzeko lan egiten du.[36][37]

Benidorm - Algar tranbiarizazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egun, Benidorm geltokiaren eta Alteako Garganes geltokiaren arteko trazadura elektrifikatzen, hobetzen eta bikoizten ari dira. Lan horiei esker, TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea Alteako udalerriraino luzatu ahal izango da, eta, ondoren, Algar geltoki berria gehituko zaio, eta bertan, aurreikuspenen arabera, TRAM - Alicante Logo-L1.svg , TRAM - Alicante Logo-L6.svg eta TRAM - Alicante Logo-L9.svg lineak amaituko dira. Lan horiek TRAM - Alicante Logo-L9.svg linea laburtzea ekarriko dute, TRAM - Alicante Logo-L1.svg linearen azken geraleku berriraino, eta, gainera, etorkizunean line berriko tranbien zirkulazioa ahalbidetuko dute. Lanak 2009an hasi ziren, eta 2010etik geldirik daude, lan zibilaren lehen fasea. Lineako zenbait zatitan egin ondoren. 2018an, Benidormeko geltokien eta Benidorm-Intermodal berriaren arteko elektrifikazioa egin zen. Geltoki berria 2018ko uztailean jarri zen martxan, Disco Benidorm geltokia kenduz.[38]

Beste luzapenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

TRAM - Alicante Logo-L2.svg linea Sant Vicent del Raspeigtik Hospital Sant Vicent geltokiraino luzatuko da.[39]

Gainera, Alacanteko Udalak, Itsasertzeko Frontea Antolatzeko Planaren barruan, tranbiaren TRAM - Alicante Logo-L5.svg linea zabaldu nahi du Porta del Mar hasya Urbanovatik. Alacant-Murtzia trenbidearen aireportuaren saihesbide berriarekin, Alacanteko Udalak itsas pasealeku bat sortu nahi du, Alacanteko portutik Urbanovako herriguneraino, udalerri berean. Pasealeku honen sorrera aprobetxatuz, Udalak Porta del Mar geltokitik trama luzatzea proposatzen du, tunel berri baten bidez, bereziki Juan Bautista Lafora hiribideko eta Loring hiribideko trafikoa lurperatzeko. Lineak tunel horretatik jarraituko luke Galizia plazaren pareraino, non trenbideak azaleratu eta gainazalean joango liratekeen kostaldeari jarraituz, Urbanova auzora iritsi arte, non linea bukatzea aurreikusten den.[40][41]

TRAM - Alicante Logo-L9.svg lineari dagokionez, Benidorm eta Altea udalerrien arteko zatian egindako hobekuntzarekin, TRAM - Alicante Logo-L9.svg linea laburtu egingo da Alteako udalerriraino. Hemendik gutxira, Altearen eta Denia hiriaren arteko zatia tren-tranetara egokitzea aurreikusten da, TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea luzatu ahal izateko; horrela, TRAM - Alicante Logo-L9.svg linea desagertu egingo litzateke edo TRAM - Alicante Logo-L6.svg linearen antzeko zerbitzu bihurtuko litzateke, geltoki guztiei zerbitzua emanez eta TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea erdizuzeneko zerbitzu gisa utziz.

Line berriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

L6: La Vila Joiosa ↔ Algar[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Linea berri bat aurreikusi da, Itsasoko tranbia ere deitua, Marina Baixako TRAM - Alicante Logo-L1.svg linearen trazatuan bermatzen dena. Linea horri esker, Marina Baixa eskualdearen barruko joan-etorri laburrak egin ahal izango dira, TRAM - Alicante Logo-L1.svg linea erdizuzeneko zerbitzu gisa utzita, eta, gainera, La Vila Joiosa, Benidorm eta Altea hiriguneen arteko komunikazioak indartzeko balio izango du.

L7: Estació Central ↔ Elx[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Valentziako Generalitateak Alacant–Terminal geltokitik Elxeko erdiguneraino TRAM luzatzeko proiektua osatzeko lan egin zuen, Parke Bidearen ardatzari jarraituz Ifa errepidera iritsi arte. Hortik aurrera, Generalitateak IFA eta Elx bi trazaturen bidez lotzea aztertzen ari da, bata Via Parc bidez eta bestea Alacanteko errepideari jarraituz. Gaur egun, proiektu hori galdutzat jo da, eta Elxeko Udalak baztertu egin du, ez baitu tranbia bidezko konexioaren alde egiten, aldiriko trenaren konexioa babestuz.[42][43]

L8: Parc Temàtic ↔ Benidorm Centre[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etorkizuneko TRAM - Alicante Logo-L8.svg lineak zerbitzua emango dio Benidormeko udalerriari. Haren eginkizuna izango da Terra Mítica parke tematikoa Benidorm-Intermodal geltokiarekin eta Benidormeko erdigunearekin komunikatzea. Horrela, trafikoa murriztu nahi da udako hilabeteetan gainezka dagoen hiri batean.[44]

Line biribila[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Linea hori Gran Viari jarraituz ibiliko litzateke, lurpeko eta kanpoko ibilbide batekin. Ingurabidea hiriaren hegoaldean hasiko litzateke, RENFEk San Gabrielen duen geralekuan. Adif enpresak Alacant eta San Gabriel arteko trenbide zatia kendu nahi duenez, lursaila libre geratuko litzateke azpiegitura berrerabiltzeko. Geralekutik egungo inguruetako ibilbide berari jarraituko lioke, baina bide bikoitzean, aldirikoek egiten zuten bide bakarraren ordez, Parke Bidea Palmeral-Lorenzo Carbonell Alkatea tarte berrian lotzeko eta Babelgo geltoki proiektatuarekin bat egiteko, Alacanteko Atearen KCren parean. Bide komuna jarraituko luke Gran Viaraino, eta hortik hasiko litzateke goraino igotzen, eta egungo espazioan zirkulatuko luke, zirkulazioaren bi noranzkoak bereizten dituen erabilerarik gabe. Teulada Merkatua baino pixka bat lehenago, lurrazpiko trazadurara 200 metro inguru itzuliko zen, eta, ondoren, berriro irtengo zen, eta Gran Via berregituratu baten erditik zirkulatuko zuen, noranzko bakoitzeko bi erreirekin, Ospitalera iritsiz, non TRAM - Alicante Logo-L2.svg linearekin ontziz aldatu ahal izango zen. Gran Viatik jarraituko luke, Merkataritza Zentroko biribilgunean beste geltoki bat eginez, Pla bulebarraren eta Goteta-Plaza Mar kalearen arteko TRAM - Alicante Logo-L2.svg linearekin lotzeko. Geltoki horrek bidegurutze berri bat izango luke La Marinaraino, eta, ondoren, Itsasoko Atea. Handik, eraztun zirkularra itxiko litzateke itsasertzetik pasatuz, ibilbide bat eginez autobus geltokitik igaroz. Tren-geltoki zaharrera iristean, indarrean dagoen bide-azpiegitura berregokitu egingo litzateke, Elx etorbidetik igaro eta San Gabrielen eraztuna ixteko.

Beste lineak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Alacant ↔ El Palamó
  • Alacant ↔ San Blas
  • Alacant ↔ Mutxamiel[45]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «El trenet de la Marina» www.redcostablanca.es Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  2. «El trenet de la Marina» historiadecalp.net Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  3. (Gaztelaniaz) Plaza, La Marina. (). «"El Trenet de la Marina" ehun urte bete ditu harrotasunaren eta frustrazioaren artean» LA MARINA PLAZA Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  4. (Gaztelaniaz) Rivera, Ángel. «Bide estuaren kronikak (XXXV): "El Trenet de la Marina"» www.mundo-ferroviario.es Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  5. (Gaztelaniaz) Viajandoconchupetes. (). «La Marinako Trenet. Alacanteko TRAMera igotzen zara?» Viajandoconchupetes Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  6. «Trenet de la Marina» euroferroviarios.net Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  7. Sustapen Ministerioak eta Valentziako Generalitateak erkidegoarentzako tren-azpiegituren protokolo berri baterako lanak berriz hastea erabaki dute
  8. (Katalanez) «Zer da FGV» FGV Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  9. (Katalanez) «FGV zenbakietan» FGV Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  10. (Gaztelaniaz) «Merkatu Nagusiaren eta Campelloren arteko tranbia martxan jarriko da gaur» La Verdad 2007-05-10 Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  11. Albiste bat Diario La Información egunkarian. .[Betiko hautsitako esteka]
  12. Alacant | tranbiaren trazadura berriak errepidea bi aldiz zeharkatuko du, harrobiak azpitik zeharkatuko du[Betiko hautsitako esteka]
  13. Alacant | tranbia erdigunetik Alacanteko ateraino lurperatuko da[Betiko hautsitako esteka]
  14. Alacant | Lucerosetik tunela zulatzen hasi da[Betiko hautsitako esteka]
  15. Alacant | Consell -k geraleku bat eraikitzeko lanak esleitu ditu TRAMeko 3. linean, non Golf zelaia dagoen[Betiko hautsitako esteka]
  16. (Gaztelaniaz) f, a p. (). «Ferrocarrils de la Generalitat Valencianak karga probak egingo ditu "Trenet" -eko ehun urteko burdin zubietan» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  17. (Gaztelaniaz) «FGVk Altea eta Calp arteko trenaren 9. lineako bidea berritzeko eta azpiegitura egokitzeko lizitazioa egin du.» FGV 2015-01-02 Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  18. (Gaztelaniaz) «FGV TRAM Alacant sareko Serra Grossako tunelaren obrak berriro hasi dira» FGV 2017-10-24 Noiz kontsultatua: 2021-01-20.
  19. «TRAM - Sarearen datuak» web.archive.org 2010-03-31 Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  20. (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Puigek Alacanteko tranbia zukutzen du balantze eta apustu gisa» Alicanteplaza Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  21. (Gaztelaniaz) Benito, F. J.. (). «Serra Grossako tranbiaren tunelak zerbitzuak bikoiztuko ditu hondartzekin eta Benidormekin» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  22. (Gaztelaniaz) B, F. J.. (). «FGV Serra Grossako tunelaren ekipazioa bide bikoitza irekiz osatzen du» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  23. «Ayuntamiento de El Campello» www.elcampello.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  24. (Gaztelaniaz) «TRAMnochador zerbitzuak ostiralero eta larunbatero eskainiko du zerbitzua irailera arte.» La Verdad 2014-06-29 Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  25. «TRAMrekin mugitu | Tarifak» www.tramalicante.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  26. «TAM | TARIFAK» www.tramalicante.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  27. «TRAMrekin mugitu | Abonamenduak» www.tramalicante.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  28. (Gaztelaniaz) «Generalitateak martxan jarri ditu TRAM Alacanten sartutako tren dual berriak» www.ceice.gva.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  29. (Gaztelaniaz) Olivares, Miguel. (). «Epaile batek Alacanteko trenaren esleipena baliogabetu du» El País ISSN 1134-6582. Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  30. «2013ko Memoriaren Kontu Txostena» www.fgv.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  31. «2014ko Memoriaren Kontu Txostena» www.fgv.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  32. (Gaztelaniaz) FGV. «Gardentasun ataria» www.fgv.es Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  33. (Gaztelaniaz) «TRAM Alacantik ia milioi bat pertsona desplazatu zituen azaroan» Las Provincias 2019-12-15 Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  34. (Gaztelaniaz) «Puigek TRAM de Luceros RENFEko geltokiarekin lotuko du 35 milioiren truke» Las Provincias 2019-03-27 Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  35. (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Tranbia RENFErekin lotzeko 35 milioiko obran geltoki intermodala sartu du Consellek» Alicanteplaza Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  36. (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Consellek Sustapen Ministerioarekin negoziatuko du tranbiaren eta RENFEko geltokiaren arteko lotura» Alicanteplaza Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  37. Informazioa (ed.). «Consellek 115 milioiko aurrekontua du TRAM linearen aireporturako tunelean». 2009ko urtarrilaren 16an kontsultatua.
  38. (Gaztelaniaz) Vicente, A.. (). «Benidormek geltokiaren ingurua bultzatzen du» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  39. (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Alacantetik Sant Joan Ospitalerako tranbia: adarra Pérez Giletik edo trazatua % 100 berria?» Alicanteplaza Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  40. «Alacanteko udalerriko plan orokorra - Jendaurreko erakusketa - Itsasertzeko frontea» web.archive.org 2009-12-13 Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  41. (Gaztelaniaz) S.L, EDICIONES PLAZA. «Alacantek eta Consellek tartea egin dute La Explanadan eta Eusebio Semperen, tranbiaren L-5a luzatzeko» Alicanteplaza Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  42. (Gaztelaniaz) Benito, F. J.. (). «Alacanteko TRAMak 30 urte bete ditu eta ehun milioi bidaiari ditu» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  43. (Gaztelaniaz) GRAU, J. M.. (). «Elxek bat egin du Portuko proiektuarekin Mediterraneoko korridoretik kanpo ez geratzeko» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  44. «Trama parke tematikoetara eta Benidormeko erdigunera iritsiko da» www.diariocritico.com Noiz kontsultatua: 2021-01-21.
  45. (Gaztelaniaz) Mora, Victoria. (). «Trama Benimagrelleraino iritsiko da Sant Joanen eta 2024rako aurreikusi dute obra» Información Noiz kontsultatua: 2021-01-21.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]