Oragarre
| Oragarre | |||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
Oragarreko eliza | |||||||||||
| |||||||||||
![]() | |||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Herrialdea | |||||||||||
| Lurraldea | |||||||||||
| Administrazioa | |||||||||||
| Estatua | |||||||||||
| Eskualdea | |||||||||||
| Departamendua | |||||||||||
| Elkargoa | Euskal Hirigune Elkargoa | ||||||||||
| Barrutia | Baiona | ||||||||||
| Kantonamendua | Bidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre | ||||||||||
| Izen ofiziala | Orègue | ||||||||||
| Auzapeza | Jean-Michel Camou (2008-2014) | ||||||||||
| Posta kodea | 64120 | ||||||||||
| INSEE kodea | 64425 | ||||||||||
| Herritarra | oragartar | ||||||||||
| Kokapena | |||||||||||
| Koordenatuak | 43°23′39″N 1°08′06″W / 43.3942°N 1.135°W | ||||||||||
| Azalera | 36,43 km2 | ||||||||||
| Garaiera | 19 – 230 metro | ||||||||||
| Distantzia | 27 km (Donibane Garazitik) | ||||||||||
| Demografia | |||||||||||
| Biztanleria | 484 (2018: | ||||||||||
| |||||||||||
| Dentsitatea | 14,58 biztanle/km² | ||||||||||
| Euskara | |||||||||||
| Euskaldunak | % 19,49 (2010) | ||||||||||
| Erabilera | % 2,28 (2011) | ||||||||||
Oragarre Nafarroa Behereko udalerria da, Amikuze eskualdean dagoena. 485 biztanle zituen 2017an.
Geografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Ingurune naturala eta klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Biduze ibaira isurtzen den Lihuri erreka igarotzen da udalerriko lurretatik, baita bere ibaiadarra den Arberoa ibaia ere. Beste zenbait erreka txiki ere badaude herrian: Isaak-borda, Karabindegiko erreka eta Patarena.
Udalerri mugakideak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Bardoze (Lapurdi) eta Bidaxune iparraldean
- Arrueta-Sarrikota ekialdean
- Bastida, Aiherra eta Izturitze mendebaldean
- Amorotze-Zokotze hego-ekialdean
- Donamartiri hego-mendebaldean
- Mehaine hegoaldean
Etxeak eta auzoak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Bost auzo nagusi ditu.
Klima
[aldatu | aldatu iturburu kodea]CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].
1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 13,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1428 mm-koa da, urtarrilean 12,5 euri-egun eta uztailean 8,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bidaxune udalerrian dago, 9,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1455,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,1 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].
Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (7,4 °C). Urteko prezipitazioa 1497 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (189 mm) eta lehorrena abuztua (82 mm).[6]
1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,0 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,3 °C) eta hotzena 1972 (12,1 °C).[6]
| | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Hila | Urt | Ots | Mar | Api | Mai | Eka | Uzt | Abu | Ira | Urr | Aza | Abe | Urtekoa |
| Batez besteko tenperatura (ºC) | 7.4 | 7.7 | 10.2 | 12.1 | 15.5 | 18.5 | 20.4 | 20.6 | 17.8 | 14.9 | 10.5 | 8.2 | 13.6 |
| Pilatutako prezipitazioa (mm) | 150 | 127 | 122 | 135 | 128 | 102 | 83 | 82 | 109 | 127 | 189 | 145 | 1497 |
| Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua | |||||||||||||
Demografia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Biztanleria-piramidea 2022 Guztira: 246 gizon, 274 emakume | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7]. | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Hazkunde begetatiboa | ||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
|
Familiak eta etxeguneak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, Orègue udalerrian 531 biztanle zeuden eta 215 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,47 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 39,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 25,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]
Udalerrian 165 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (90). Guraso bakarreko 15 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 100 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 10k seme-alaba bakarra zuten etxean, 40k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[9]
Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,2), enplegatuak (% 20,9), eskulangileak (% 16,3), nekazariak (% 11,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,2) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 25 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 11,6).[9]
Taula osoa: elkarbizitza-unitateak eta familiak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Etxebizitza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]2023 erroldaren arabera, udalerrian 259 etxebizitza zeuden. Horietatik 215 egoitza nagusi ziren, 12 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 32 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (232), eta apartamentuak gutxi ziren (26). Egoitza nagusietatik 185 beren jabearen bizilekuak ziren, 27 alokairuan zeuden, 3 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[10]
Etxebizitza multzoa
Etxe mota
Jabetza egoera
Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (57).[10]
Eraikuntza garaia
Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (149). 105 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 195 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 73 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 132tan bi edo gehiago.[10]
Gela kopurua
Berogailu mota
Aparkalekua eta ibilgailuak
Taula osoa: etxebizitzak, 2023 | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Ekonomia
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Enplegua
2023 urtean 15-64 urteko 326 biztanleetatik 256 aktibo ziren (% 78,5), horietako 241 lanean (% 73,9) eta 15 langabezian (aktiboen % 5,9).
Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).
Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera
Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.
70 ez-aktibotik 18 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 25,7), 34 erretiraturik zeuden (% 48,6) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,7).
Ez-aktiboak
Lanbide-kategoria[oh 4]
Udalerrian 105 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 241 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]
Diru sarrerak
2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.820 eurokoa zen.
Departamenduarekiko konparaketa xehea |
|---|
|
Pobrezia-tasa adinaren arabera (departamendua) Pobrezia-tasa etxebizitza-erregimenaren arabera (departamendua) Eskuragarri dagoen errentaren osaera (departamendua) INSEEk «eskuragarri dagoen errenta» horrela eraikitzen du: jarduera-errenta + pentsioak + ondarea + gizarte-prestazioak (batuz % 100 baino gehiago ematen dute) ken zuzeneko zergak (batez ere errentaren gaineko zerga). Jarduera-errenta zatitzen bada: soldatak % 57,3, ez-soldatapekoen errenta % 5,5, langabezia-sariak % 2,3. |
Politika
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Alkateak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]| Alkatea | Agintaldia | Alderdia |
|---|---|---|
| Marie-Thérèse Dachary | 1983-1989 1989-1995 | |
| André Caset | 1995-2001 | |
| Jean-Michel Camou | 2001-2008 2008-2014 |
Hezkuntza
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Hiru eskola izan zituen: herri barnean, Uhanen eta Bartetan.
Ondasun nabarmenak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jondoni Baptista eliza 1670ekoa da. XVIII. mendeko bi erretaula ditu. Batak Alexandriako Santa Katalina irudikatzen du, eta besteak Santo Domingo Ama Birjinaren eskuetatik arrosarioa jasotzen.
Oragartar ezagunak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Jean Errekart (1909-1971) politikaria.
- Itxaro Borda (1959an jaioa), euskal idazlea.
Oharrak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- ↑ Estazioko erregistroak 1985ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
- ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
- ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
- ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
- ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
Erreferentziak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116 doi:..
- ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
- ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
- 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Bidache », fiche climatologique. .
- 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
- ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
- ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
- 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).
Ikus, gainera
[aldatu | aldatu iturburu kodea]Kanpo estekak
[aldatu | aldatu iturburu kodea]- Ultima limes, Itxaro Borda, Argia, 2.266. zkia., 2011ko otsailaren 27a
| Artikulu hau Nafarroa Behereko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz. |

