Edukira joan

Oragarre

Oragarre
 Nafarroa Beherea, Euskal Herria
Oragarreko eliza

Bandera


Armarria


Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Beherea
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaBidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre
Izen ofizialaOrègue
AuzapezaJean-Michel Camou (2008-2014)
Posta kodea64120
INSEE kodea64425
Herritarraoragartar
Kokapena
Koordenatuak43°23′39″N 1°08′06″W / 43.3942°N 1.135°W / 43.3942; -1.135
Azalera36,43 km2
Garaiera19 – 230 metro
Distantzia27 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria484 (2018:  14)
alt_left 274 (%52,7) (%47,3) 246 alt_right
Dentsitatea14,58 biztanle/km²
Euskara
Euskaldunak% 19,49 (2010)
Erabilera% 2,28 (2011)

Oragarre Nafarroa Behereko udalerria da, Amikuze eskualdean dagoena. 485 biztanle zituen 2017an.

Ingurune naturala eta klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biduze ibaira isurtzen den Lihuri erreka igarotzen da udalerriko lurretatik, baita bere ibaiadarra den Arberoa ibaia ere. Beste zenbait erreka txiki ere badaude herrian: Isaak-borda, Karabindegiko erreka eta Patarena.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bost auzo nagusi ditu.

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[1]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[2]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[3]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[4].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,8 °C-koa da, 13,4 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1428 mm-koa da, urtarrilean 12,5 euri-egun eta uztailean 8,6 egun izanik[1]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Bidaxune udalerrian dago, 9,7 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,5 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1455,6 mm-koa delarik[5]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 41,6 °C-koa da, 2026ko ekainaren 23an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -14,1 °C-koa da, 1985ko urtarrilaren 16an lortua[oh 1][5].

Météo-Franceren SIM analisiaren arabera, udalerriari dagokion sare-puntuan 1991–2020 aldiko urteko batez besteko tenperatura 13,6 °C-koa da.[oh 2] Hilabeterik beroena abuztua da (20,6 °C) eta hotzena urtarrila (7,4 °C). Urteko prezipitazioa 1497 mm-koa da; hilabeterik euritsuena azaroa da (189 mm) eta lehorrena abuztua (82 mm).[6]

1959–2025 aldian, urteko batez besteko tenperaturak hamarkadako 0,26 °C-ko gorako joera izan du. Azken hamar urteak (2016–2025) 1961–1990 aldiko batez bestekoa (13,0 °C) baino 1,4 °C beroagoak izan dira. Seriako bost urte beroenak 2000tik aurrerakoak dira: 2014, 2020, 2022, 2023 eta 2025. Urterik beroena 2022 izan zen (15,3 °C) eta hotzena 1972 (12,1 °C).[6]

    Datu klimatikoak (Oragarre)    
 Hila   Urt   Ots   Mar   Api   Mai   Eka   Uzt   Abu   Ira   Urr   Aza   Abe   Urtekoa 
Batez besteko tenperatura (ºC) 7.4 7.7 10.2 12.1 15.5 18.5 20.4 20.6 17.8 14.9 10.5 8.2 13.6
Pilatutako prezipitazioa (mm) 150 127 122 135 128 102 83 82 109 127 189 145 1497
Iturria: Météo-France, SIM: 1991–2020 normalak, udalerriari dagokion sare-puntua
Berotze-marrak, 1959–2025
Marra bakoitza urte bat da; kolorea, urteko batez besteko tenperatura 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,0 °C).
195919922025
hotzagoabatez bestekoaberoagoa
Hileko batez besteko tenperatura: lehen eta orain
UrtOtsMarApiMaiEkaUztAbuIraUrrAzaAbe
+0,4−0,2+1,0+0,9+1,2+1,2+0,6+1,0−0,3+0,5+0,7+0,8
1961–19901991–2020Behekoa: aldea (°C). Eskala: 0 / 25 °C.
Urteko tenperaturaren anomalia, 1959–2025
°C, 1961–1990 aldiko batez bestekoarekiko (13,0 °C)
+3 °C−3 °C
195919922025
batez bestekoa baino beroagoahotzagoa

BiztanleriaUrtea400500600700800900100011001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 246 gizon, 274 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
2.03
 
85-89
 
1.82
9.76
 
80-84
 
1.82
2.03
 
75-79
 
5.47
6.10
 
70-74
 
1.82
9.76
 
65-69
 
9.12
8.13
 
60-64
 
16.06
10.16
 
55-59
 
7.30
9.76
 
50-54
 
8.76
2.03
 
45-49
 
0.00
11.79
 
40-44
 
6.93
0.00
 
35-39
 
5.47
4.07
 
30-34
 
1.82
0.00
 
25-29
 
5.47
4.07
 
20-24
 
3.65
6.10
 
15-19
 
6.93
6.10
 
10-14
 
6.93
4.07
 
5-9
 
3.65
4.07
 
0-4
 
6.93
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[7].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Orègue udalerrian 531 biztanle zeuden eta 215 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,47 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren (% 39,5). Kide bakarreko elkarbizitza-unitateak % 25,6 ziren, Metropolitar Frantziako batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[9]

531biztanle
215elkarbizitza-unitate
2,47lagun elkarbizitza-unitateko
165familia
Udalerria
% 28
% 40
% 26
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 165 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (90). Guraso bakarreko 15 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 100 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 10k seme-alaba bakarra zuten etxean, 40k bi, eta 15k hiru edo gehiago.[9]

90
60
15
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean100
Seme-alaba bat10
Bi seme-alaba40
Hiru seme-alaba15
Lau edo gehiago0

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 37,2), enplegatuak (% 20,9), eskulangileak (% 16,3), nekazariak (% 11,6). Talde nagusia (erretiratuak, % 37,2) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) gainetik dago. 25 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 11,6).[9]

Udalerria
% 12
% 21
% 16
% 37
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

2023 erroldaren arabera, udalerrian 259 etxebizitza zeuden. Horietatik 215 egoitza nagusi ziren, 12 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 32 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (232), eta apartamentuak gutxi ziren (26). Egoitza nagusietatik 185 beren jabearen bizilekuak ziren, 27 alokairuan zeuden, 3 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[10]

259etxebizitza
215egoitza nagusi
232etxe
26apartamentu

Etxebizitza multzoa

215
32
Egoitza nagusia (215)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (12)Hutsik (32)

Etxe mota

232
26
Etxea (232)Apartamentua (26)

Jabetza egoera

185
27
Jabeak (185)Alokairuan (27)HLM (3)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (57).[10]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik57
1919-19459
1946-197029
1971-199029
1991-200524
2006-202054

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (149). 105 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 195 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 73 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 132tan bi edo gehiago.[10]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela6
3 gela21
4 gela39
5 gela edo gehiago149

Berogailu mota

24
77
105
Fuel-olioa (24)Elektrizitatea (77)Gas botila (9)Bestelakoak (105)

Aparkalekua eta ibilgailuak

195aparkalekua
73ibilgailu 1
132ibilgailu 2+

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 326 biztanleetatik 256 aktibo ziren (% 78,5), horietako 241 lanean (% 73,9) eta 15 langabezian (aktiboen % 5,9).

32615-64 urteko biztanle
% 78,5aktibo
% 73,9lanean
% 5,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 53,5
25-54 urte% 92,6
55-64 urte% 62,1
Gizonak% 81,7
Emakumeak% 75,3

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 0,0
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 3,4
Batxilergoa% 11,1
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 13,6
Goi-mailako +5% 4,2

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 5,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

70 ez-aktibotik 18 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 25,7), 34 erretiraturik zeuden (% 48,6) eta 18 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,7).

Ez-aktiboak

% 26
% 49
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 4]

% 15
% 21
% 33
% 25
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 105 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 241 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 5]

105enplegu udalerrian
% 46,7soldatapeko
% 53,3ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 21.820 eurokoa zen.

21.820 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €
AlkateaAgintaldiaAlderdia
Marie-Thérèse Dachary1983-1989
1989-1995
André Caset1995-2001
Jean-Michel Camou2001-2008
2008-2014

Hiru eskola izan zituen: herri barnean, Uhanen eta Bartetan.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oragartar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1985ko urtarrilaren 1an eta 2026ko irailaren 20an artekoak dira.
  2. ↑ Météo-Franceren SIM (Safran-Isba) analisiak Frantzia metropolitarra 8 km-ko sareta batean hartzen du. Hemengo balioak udalerriaren erditik 3,7 km-ra dagoen sare-puntukoak dira, ez estazio jakin batekoak. Serie hauek ez daude homogeneizatuta: estazio-sarearen aldaketek joera luzeetan eragina izan dezakete.
  3. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  4. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  5. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  2. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  3. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  4. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  5. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Bidache », fiche climatologique. .
  6. 1 2 (Frantsesez) Données changement climatique - SIM quotidienne. Météo-France.
  7. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  8. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: 2016ko abuztuaren 10a).
  9. 1 2 3 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  10. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Geografia
Nafarroa Beherea
Artikulu hau Nafarroa Behereko geografiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.