Urepele

Wikipedia, Entziklopedia askea
Urepele
Nafarroa Behereko udalerria
Urepel Eglise.jpg
Urepeleko eliza.

Blason ville fr Urepel (Pyrénées-Atlantiques).svg
Armarria


Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Lurraldea  Nafarroa Beherea
Administrazioa
Estatua  Frantzia
Eskualdea  Akitania Berria
Departamendua  Pirinio Atlantikoak
Elkargoa Euskal Hirigune Elkargoa
Barrutia Baiona
Kantonamendua Euskal Mendialdea
Izen ofiziala Blason ville fr Urepel (Pyrénées-Atlantiques).svg Urepel
Auzapeza Michel Ernaga (2008-2014)
Posta kodea 64430
INSEE kodea 64543
Herritarra urepeldar
Geografia
Azalera 26,44 km²
Garaiera 392-1150 metro
Distantzia 29.2 km (Donibane Garazira)
Demografia
Biztanleria 826 (2018: Red Arrow Down.svg −4)
Dentsitatea 11,54 biztanle/km²
Zahartzea[1] % 25,64
Ugalkortasuna[1] ‰ 38,34
Ekonomia
Jarduera[1] % 76,88 (2011)
Desberdintasuna[1] % 9,53 (2011)
Langabezia[1] % 0 (2013)
Euskara
Euskaldunak % 63,46 (2010)
Erabilera % 31,83 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera 1862. urtea


Urepele Nafarroa Behereko hego-mendebaldeko udalerri bat da, Baigorri-Ortzaize eskualdekoa, Aldudeko ibarrekoa.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aldude ibaia udalerriko lurretatik igarotzen da, bere ibaiadarrak diren Imiliztegiko erreka (baita bertara isurtzen den Behodeiko erreka), Etxemendiko erreka, Labiaringo erreka, Ahuntzarretako erreka, Soaluzeko erreka (bertara isurtzen den Harriondoko errekarekin batera) eta Lohitzeko errekarekin batera.

Bestalde, herri menditsua da, eta Adi mendia (1.450 m) udalerriko lurretan dagoen mendi aipagarriena da.

Udalerri mugakideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etxeak eta auzoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Garralda
  • Legarra
  • Labiarin
  • Isterbegi
  • Usozelai
  • Egiptoa
  • Apoteia
  • Gaineko karrika
  • Behereko karrika

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urepele, antzina Aldudeko herria besterik ez zena, udalerri independente bihurtu zen 1862ko otsailaren 15ean.[2][3]

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza den arren, udalerritik igarotzen diren erreken uraren kalitatea dela-eta, piszikultura esplotazio baten garapena ahalbidetu du.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzapezen zerrenda[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Auzapeza Agintaldia Alderdi politikoa
Txomin Arrambide 1971-1977
Marie-Antoinette Etxebarren 1977-1983
Marie-Antoinette Etxebarren 1983-1989 DVD
Marie-Antoinette Etxebarren 1989-1995
Marie-Antoinette Etxebarren 1995-2001
Marie-Antoinette Etxebarren 2001-2008
Michel Ernaga 2008-2014

Demografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleriaren bilakaera
1793 1800 1806 1821 1831 1836 1841 1846 1851
- - - - - - - - -
1856 1861 1866 1872 1876 1881 1886 1891 1896
- 1.030 960 892 815 789 792 741 745
1901 1906 1911 1921 1926 1931 1936 1946 1954
730 724 746 684 733 625 615 562 565
1962 1968 1975 1982 1990 1999 - - -
573 561 485 459 400 365 - - -


Kultura[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Miren Aire urepeldar laborari eta abeslaria, Koldo Zuazorekin hizketan, Urepelen egiten den nafar-lapurtar euskararen erakusgarri.

Xalbador eguna urtero ospatzen da Urepelen, 1976az geroztik, urepeldar bertsolari ospetsuaren omenez.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urepeleko Xelextin Saroiberri[4]. Euskal Herriko Ahotsakerako[5][6] egindako elkarrizketa.

Urepeleko euskara[7] Baigorriko hizkera[8] da, nafar-lapurteraren erdiguneko[9] aldaera.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urepeleko eliza
  • Inharabia, Jabola, Tanburin borda eta Xaliesenea baserriak XVIII. mendekoak dira.
  • Xalbadorenea baserria.
  • Ama Birjinaren Jasokundearen eliza 1841. urtekoa da.

Urepeldar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
  3. «Leihotik: Urepele-k 150 urte», Kanaldude, 2012-07-02.
  4. «Urepele - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  5. «Baigorrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  6. «Erdigunekoa (NL) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  7. «Urepele - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  8. «Baigorrikoa - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-10-17.
  9. «Erdigunekoa (NL) - Ahotsak.eus» ahotsak.eus Noiz kontsultatua: 2018-10-17.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]