Edukira joan

Donamartiri

Wikipedia, Entziklopedia askea
Artikulu hau Nafarroako udalerriari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Donamartiri (argipena)».
Donamartiri
 Nafarroa Beherea, Euskal Herria
Donamartiriko etxe bat.

Bandera


Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Beherea
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaBidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre
Izen ofiziala Saint-Martin-d'Arberoue
AuzapezaAntton Larraburu (2020-2026)
Posta kodea64640
INSEE kodea64489
Herritarradonamartiritar
Kokapena
Koordenatuak43°20′40″N 1°11′49″W / 43.3444°N 1.1969°W / 43.3444; -1.1969
Azalera14,69 km2
Garaiera96 – 424 metro
Distantzia- km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria324 (2018:  2)
alt_left 183 (%53,4) (%46,6) 160 alt_right
Dentsitatea23,83 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 24,71
Ugalkortasuna[1]‰ 40,4
Ekonomia
Jarduera[1]% 74,29 (2011)
Desberdintasuna[1]% 9,1 (2011)
Langabezia[1]% 2,88 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 18,09 (2010)
Erabilera% 1,94 (2011)
Datu gehigarriak
Sorrera1657
Webguneahttps://www.saintmartindarberoue.fr/

Donamartiri[a] (arbereraz: Donamarthiri)[b] Nafarroa Behereko erdialdeko udalerri bat da, Arberoa eskualdekoa. 1999an, 305 biztanle zituen.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hidrografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Udalerria Lihurriren ibaiadar batzuk gurutzatzen dute: Arberoa ibaia, Argatxuriko erreka, Altzerreka eta Othalatzeko erreka.

Etxeak eta Auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Herribehere
  • Mendia
  • Koloreta
  • Beherasi

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Donamartiri eta ondokoen arteko muga administratiboak.

Klima

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

CNRSk 2010ean egindako Joly ikerketaren arabera, udalerriak klima ozeaniko garbia du[2]. Köppen-Geiger sailkapenaren arabera, Cfb motakoa da: klima epela, uda freskoa, sasoi lehorrik gabe[3]. Météo-Franceren 2020ko tipologiaren arabera, udalerria mendiko klima du, eta Pirinio Atlantikoetako klima-eskualdean kokatuta dago (ezaugarri nagusiak: prezipitazio handiak (>1200 mm/urte) urte osoan; negu oso epela (7,5 °C lautadan), haize ahulak)[4]. RE2020 araudiaren arabera, eraikuntza berrietarako, udalerria H2c zonan dago[5].

1971-2000 aldiko batez besteko urteko tenperatura 13,7 °C-koa da, 13,2 °C-ko anplitude termikoarekin. Urteko batez besteko prezipitazio-metaketa 1441 mm-koa da, urtarrilean 12,6 euri-egun eta uztailean 8,5 egun izanik[2]. 1991-2020 aldirako, hurbilen dagoen Météo-France estazioa Aiziritze-Gamue-Zohazti udalerrian dago, 14,3 km-ra, eta bertan neurtutako batez besteko urteko tenperatura 14,3 °C-koa da eta prezipitazio-metaketa 1219,1 mm-koa delarik[6]. Estazio horretan erregistratutako tenperatura maximoa 42 °C-koa da, 2022ko ekainaren 18an lortua; tenperatura minimoa, berriz, -10,1 °C-koa da, 2001ko abenduaren 25an lortua[oh 1][6].

Historia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Paul Raymond artxibalariak[7] erreferentziatu zuen Donamartiri 1657. urtean sorturiko baroigoa izan zela, Nafarroako Erresumaren menekoa.

1790. urtean Donamartiri, Aiherra, Donamartiri, Donoztiri, Izturitze eta Mehaine udalerriek osatzen zuten kantonamenduaren buru izan zen, Donapaleuko barrutiaren menekoa zena.

2008an, Arberoa ikastola sortu zuten, eskualdeko ikasleak biltzen dituena.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

BiztanleriaUrtea2003004005006007001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 160 gizon, 183 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
0.00
 
90-94
 
0.00
0.00
 
85-89
 
0.00
0.00
 
80-84
 
10.93
0.00
 
75-79
 
0.00
18.75
 
70-74
 
2.73
6.25
 
65-69
 
10.93
3.12
 
60-64
 
0.00
6.25
 
55-59
 
2.73
18.75
 
50-54
 
8.20
3.12
 
45-49
 
2.73
6.25
 
40-44
 
5.46
12.50
 
35-39
 
5.46
9.38
 
30-34
 
11.48
0.00
 
25-29
 
5.46
6.25
 
20-24
 
2.73
0.00
 
15-19
 
5.46
3.12
 
10-14
 
14.21
6.25
 
5-9
 
0.00
0.00
 
0-4
 
11.48
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[8].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Saint-Martin-d'Arberoue udalerrian 350 biztanle zeuden eta 147 elkarbizitza unitate[oh 2], hau da, 2,38 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Horietatik 44 kide bakarrekoak ziren, 46 etxean seme-alabarik ez zuten bikoteek osatuak eta 47 seme-alabekin bizi ziren bikoteek. Datuok erroldaren laginketan oinarritzen direnez, udalerri honetako kopuruak biribilduta daude eta zehaztasun mugatukoak dira.[10]

350biztanle
147elkarbizitza-unitate
2,38lagun elkarbizitza-unitateko
103familia
47Bikotea seme-alabekin
46Bikotea seme-alabarik gabe etxean
5Guraso bakarrekoak
44Kide bakarrekoa
5Bestelakoak
Laginketan oinarritutako datuak, biribilduta; ez dira ehunekotan adierazten.

Udalerrian 103 familia zeuden, eta horien artean seme-alabak etxean zituzten bikoteak ziren ugarienak (52). Guraso bakarreko 5 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 51 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean.[10]

46
52
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 185 etxebizitza zeuden. Horietatik 143 egoitza nagusi ziren, 31 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 11 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (161), eta apartamentuak gutxi ziren (24). Egoitza nagusietatik 107 beren jabearen bizilekuak ziren, 32 alokairuan zeuden, 0 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 3 doan lagata.[11]

185etxebizitza
143egoitza nagusi
161etxe
24apartamentu

Etxebizitza multzoa

143
31
Egoitza nagusia (143)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (31)Hutsik (11)

Etxe mota

161
24
Etxea (161)Apartamentua (24)

Jabetza egoera

107
32
Jabeak (107)Alokairuan (32)Doan lagata (3)

Eraikuntza garaia

1919 aurretik55
1919-19455
1946-19706
1971-199020
1991-200519
2006-202037

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (91). 62 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 132 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 61 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 77tan bi edo gehiago.[11]

Gela kopurua

1 gela0
2 gela6
3 gela14
4 gela31
5 gela edo gehiago91

Berogailu mota

15
58
62
Gas sarea (2)Fuel-olioa (15)Elektrizitatea (58)Gas botila (5)Bestelakoak (62)

Aparkalekua eta ibilgailuak

132aparkalekua
61ibilgailu 1
77ibilgailu 2+

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 209 biztanleetatik 164 aktibo ziren (% 78,5), horietako 157 lanean (% 75,1) eta 7 langabezian (aktiboen % 4,3).

20915-64 urteko biztanle
% 78,5aktibo
% 75,1lanean
% 4,3langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 31,2
25-54 urte% 96,2
55-64 urte% 63,8
Gizonak% 81,3
Emakumeak% 75,5

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 33,3
BEPC, brebeta% 0,0
CAP-BEP% 2,1
Batxilergoa% 10,6
Goi-mailako +2% 0,0
Goi-mailako +3/4% 0,0
Goi-mailako +5% 0,0

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 4,3). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

44 ez-aktibotik 22 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 50,0), 11 erretiraturik zeuden (% 25,0) eta 11 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,0).

Ez-aktiboak

% 50
% 25
% 25
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 3]

% 19
% 22
% 13
% 19
% 19
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 68 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerriko biztanle landunak 157 ziren; beraz, udalerria langile-erakarlea da.[oh 4]

68enplegu udalerrian
% 50,0soldatapeko
% 50,0ez-soldatapeko

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 22.720 eurokoa zen.

22.720 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Izturitze eta Otsozelaiko harpeak monumentu historiko izendatuta daude 1953. urteaz geroztik
  • Erdi Aroko hainbat etxe aurki daitezke udalerrian.
  • San Martin eliza XVII. mendekoa da

Donamartiritar ospetsuak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ /donámaʁ̞tiʁ̞ì/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren eta kamutsa azken silaban
  2. ↑ /donámaʁ̞tʰiʁ̞ì/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren eta kamutsa azken silaban
  1. ↑ Estazioko erregistroak 1993ko abuztuaren 1an eta 2025ko urriaren 2an artekoak dira.
  2. ↑ INSEEren ménage kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon edo ez. Famille kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.
  3. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  4. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. 1 2 (Frantsesez) Joly, Daniel; Brossard, Thierry; Cardot, Hervé; Cavailhes, Jean; Hilal, Mohamed; Wavresky, Pierre. (2010-06-18). «Les types de climats en France, une construction spatiale» Cybergéo : revue européenne de géographie 501  doi:10.4000/cybergeo.23155..
  3. ↑ (Frantsesez) Dubreuil, Vincent. (2022-02). «Le changement climatique en France illustré par la classification de Köppen» La Météorologie 116  doi:10.37053/lameteorologie-2022-0012..
  4. ↑ (Frantsesez) Le climat en France hexagonale et Corse. .
  5. ↑ (Frantsesez) Réglementation environnementale RE2020. 2020-11-18.
  6. 1 2 (Frantsesez) Station Météo-France « Aicirits », fiche climatologique. .
  7. ↑ Paul Raymond, Dictionnaire topographique Béarn-Pays basque
  8. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  9. ↑ (Frantsesez) «Naissances de 2008 à 2025» Insee (kontsulta data: Txantiloi:Gaurko data).
  10. 1 2 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  11. 1 2 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Donamartiri&oldid=11311962"(e)tik eskuratuta