Edukira joan

Heleta

Wikipedia, Entziklopedia askea
Heleta
 Nafarroa Beherea, Euskal Herria
Heletako ezker-hormadun pilotalekua, Andra Mariaren eliza ondoan

Bandera


Armarria

Mapa
Kokapena
Herrialdea Euskal Herria
Lurraldea Nafarroa Beherea
Administrazioa
Estatua Frantzia
Eskualdea Akitania Berria
Departamendua Pirinio Atlantikoak
ElkargoaEuskal Hirigune Elkargoa
BarrutiaBaiona
KantonamenduaBidaxunerria, Amikuze eta Oztibarre
Izen ofiziala Hélette
AuzapezaPhilippe Etxepare (2008-2014)
Posta kodea64640
INSEE kodea64259
Herritarraheletar
Kokapena
Koordenatuak43°18′30″N 1°14′39″W / 43.3083°N 1.2442°W / 43.3083; -1.2442
Azalera23−45 km2
Garaiera177 – 842 metro
Distantzia24 km (Donibane Garazitik)
Demografia
Biztanleria724 (2018:  7)
alt_left 352 (%47,1) (%52,9) 395 alt_right
Dentsitatea−12,04 biztanle/km²
Zahartzea[1]% 22,97
Ugalkortasuna[1]‰ 57,4
Ekonomia
Jarduera[1]% 77,34 (2011)
Desberdintasuna[1]% 8,05 (2011)
Langabezia[1]% 5,15 (2013)
Euskara
Euskaldunak% 27,94 (2010)
Erabilera% 4,92 (2011)

Heleta[a] Nafarroa Behereko udalerria da eta Arberoa eskualdean dago kokaturik.

Geografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune naturala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Harana ibaia udalerriko lurretan (Heraitzen) jaiotzen da. Bere ibaiadar bat ere igarotzen da udalerritik, Garraldako erreka. Bestalde, Arberoa erreka (Lihurriren ibaiadarra dena), Errobiren ibaiadarra den Lakako erreka ere udalerritik pasatzen dira. Azkenik, Baigura mendira igotzeko abiapuntua ere bada.

Udalerri mugakideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Mapa
Heleta eta ondoko udalerrien arteko muga administratiboak.

Etxeak eta auzoak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Gibelherri
  • Hozkaitzela
  • Garreta
  • Habiaga
  • Zuharitz
  • Xistela
  • Baigura
  • Plaza

Ekonomia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enplegua

2023 urtean 15-64 urteko 462 biztanleetatik 381 aktibo ziren (% 82,5), horietako 351 lanean (% 76,0) eta 30 langabezian (aktiboen % 7,9).

46215-64 urteko biztanle
% 82,5aktibo
% 76,0lanean
% 7,9langabezia-tasa

Jarduera-tasa: talde bakoitzeko biztanleen artean zenbat diren aktibo (lanean edo langabezian).

15-24 urte% 55,8
25-54 urte% 95,7
55-64 urte% 58,1
Gizonak% 82,8
Emakumeak% 82,1

Langabezia-tasa hezkuntza-mailaren arabera

Titulurik gabe% 9,5
BEPC, brebeta% 25,0
CAP-BEP% 4,6
Batxilergoa% 7,7
Goi-mailako +2% 10,1
Goi-mailako +3/4% 6,1
Goi-mailako +5% 9,4

Marratxo bertikala: udalerriko langabezia-tasa orokorra (% 7,9). Zabalerak eskala finko batean daude (0-% 50), udalerri artean konparagarriak izan daitezen.

81 ez-aktibotik 23 ikasle edo ordaindu gabeko praktiketan ari ziren (% 28,4), 37 erretiraturik zeuden (% 45,7) eta 21 bestelako ez-aktibo ziren (% 25,9).

Ez-aktiboak

% 28
% 46
% 26
Ikasle edo praktikanErretiratuakBestelakoak

Lanbide-kategoria[oh 1]

% 10
% 13
% 14
% 25
% 19
% 20
NekazariakArtisau/merkatariakGoi-mailako langileakErdi-mailakoakEnplegatuakEskulangileak

Udalerrian 270 enplegu zeuden 2023 urtean. Udalerrian bertan bizi eta lan egiten zutenak 351 ziren, beraz udalerria langile-erakarlea da.[oh 2]

270enplegu udalerrian
% 66,3soldatapeko
% 33,3ez-soldatapeko
NekazaritzaIndustriaEraikuntzaMerkataritza/zerbitzuakAdministrazioa/hezkuntza/osasuna

Diru sarrerak

2023 urtean, diru-sarreren mediana 24.940 eurokoa zen.

24.940 €diru-sarreren mediana▼ Dep.: 26.300 €

Udalerriko ekonomiaren oinarria laborantza da. Gazta egiten duen kooperatiba bat badago herrian. Urtero, azaroan, ospe handia duen behorren azoka egiten da bertan.

Demografia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

XIX. mendearen erdialdean 1.200 biztanle baino gehiago izatera iritsi zen Heleta. Ordutik beherakada demografikoa jasan zuen, eta 1980ko hamarkadan 600 bainao gutxiago ziren. XXI. mendearen hasieran biztanle gutxi batzuk berreskuratu zituen.

BiztanleriaUrtea50060070080090010001100120013001750180018501900195020002050BiztanleriaBiztanleriaren eboluzioa Datu hauek Wikimedia Commonsetik eskuratu dira. Aldaketarik behar izanez gero, han egin dezakezu. 1962 eta 1999 artean kontatze bikoitz gabeko biztanleria; hortik aurrera, udalerriko biztanleria. Iturriak: Ldh/EHESS/Cassini 1999ra arte. 2006tik aurrera INSEEren datuak.

Biztanleria-piramidea 2022
Guztira: 395 gizon, 352 emakume
%GizonakAdinaEmakumeak%
0.00
 
95+
 
0.00
2.78
 
90-94
 
1.42
0.00
 
85-89
 
1.42
2.53
 
80-84
 
1.42
0.00
 
75-79
 
1.42
7.85
 
70-74
 
2.84
8.10
 
65-69
 
1.42
10.63
 
60-64
 
8.81
7.85
 
55-59
 
8.81
11.90
 
50-54
 
5.68
3.80
 
45-49
 
9.66
7.09
 
40-44
 
2.84
3.80
 
35-39
 
12.78
9.11
 
30-34
 
7.10
6.33
 
25-29
 
2.84
1.27
 
20-24
 
0.00
6.08
 
15-19
 
1.42
4.81
 
10-14
 
8.24
3.54
 
5-9
 
13.64
2.53
 
0-4
 
8.24
Iturria: INSEEren datuetatik eratorritako grafikoa. Biztanleria txikia duten herrietako biztanleria borobildu da bertan eskainitako zenbakietan oinarrituta[2].

Familiak eta etxeguneak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, Hélette udalerrian 758 biztanle zeuden eta 349 elkarbizitza unitate[oh 3], hau da, 2,17 lagun elkarbizitza unitate bakoitzeko (Metropolitar Frantzian 2,13). Talderik handiena kide bakarreko elkarbizitza-unitateak ziren (% 34,1), Frantzia metropolitarreko batez bestekoaren azpitik (% 39,2).[3]

758biztanle
349elkarbizitza-unitate
2,17lagun elkarbizitza-unitateko
224familia
Udalerria
% 28
% 32
% 34
Metropolitar Frantzia
% 24
% 26
% 10
% 39
Bikotea seme-alabekinBikotea seme-alabarik gabe etxeanGuraso bakarrekoakKide bakarrekoaBestelakoak

Udalerrian 224 familia zeuden, eta horien artean etxean seme-alabarik ez zuten bikoteak ziren ugarienak (112). Guraso bakarreko 15 familietatik 5etan ama zen guraso bakarra. 128 familiek ez zuten 25 urtetik beherako seme-alabarik etxean. 30k seme-alaba bakarra zuten etxean, 53k bi, eta 13k hiru edo gehiago.[3]

112
96
Bikotea seme-alabarik gabeBikotea seme-alabekinGuraso bakarra
25 urtez azpiko seme-alabarik ez etxean128
Seme-alaba bat30
Bi seme-alaba53
Hiru seme-alaba13
Lau edo gehiago0

15 urte edo gehiago zituzten 626 biztanle zeuden. Horien artean 15-24 urtekoen % 11,5 bizi zen bakarrik eta 80 urte edo gehiagokoen % 41,0. Bikotean bizitzea ohikoagoa zen talde guztietan, 55-64 urteko taldean jotzen zuen gailurra (% 73,3).[3]

Bakarrik bizi da
15-24% 12
25-39% 14
40-54% 14
55-64% 18
65-79% 22
80 +% 41
Bikotean bizi da
15-24% 12
25-39% 71
40-54% 73
55-64% 73
65-79% 72
80 +% 38

15 urte edo gehiagoko biztanleen % 47,1 ezkonduta zegoen, eta beste % 18,5 bikotean bizi zen ezkondu gabe (% 12,5 izatezko bikotean eta % 6,1 PACS bidez lotuta). % 24,3 ezkongabeak ziren, % 6,2 alargunak eta % 3,7 dibortziatuak.[3]

Ezkonduta% 47,1
Ezkongabea% 24,3
Izatezko bikotean% 12,5
Alarguna% 6,2
PACS bidez lotuta% 6,1
Dibortziatuta% 3,7

Elkarbizitza-unitatearen erreferentziazko pertsonaren lanbide-kategoriari dagokionez, nagusiak hauek ziren: erretiratuak (% 28,1), eskulangileak (% 14,0), erdi-mailako lanbideak (% 13,8), enplegatuak (% 11,5). Talde nagusia (erretiratuak, % 28,1) Pirinio Atlantikoak departamenduko batez bestekoaren (% 34,1) azpitik dago. 31 elkarbizitza-unitatetan nekazari bat zen erreferentziazko pertsona (% 8,9).[3]

Udalerria
% 9
% 10
% 10
% 14
% 11
% 14
% 28
Pirinio Atlantikoak
% 11
% 16
% 15
% 12
% 34
Metropolitar Frantzia
% 13
% 16
% 15
% 14
% 30
NekazariakArtisau, merkatari eta enpresa-buruakGoi-mailako langileakErdi-mailako lanbideakEnplegatuakEskulangileakErretiratuakBestelakoak

Etxebizitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2023 erroldaren arabera, udalerrian 437 etxebizitza zeuden. Horietatik 344 egoitza nagusi ziren, 50 bigarren egoitza edo noizbehinkakoak eta 43 hutsik zeuden. Etxebizitza gehienak etxeak ziren (273), eta apartamentuak gutxi ziren (161). Egoitza nagusietatik 239 beren jabearen bizilekuak ziren, 85 alokairuan zeuden, 1 errenta moderatuko etxebizitza gisa alokatuta eta 21 doan lagata.[4]

437etxebizitza
344egoitza nagusi
273etxe
161apartamentu

Etxebizitza multzoa

344
50
43
Egoitza nagusia (344)Bigarren egoitza edo noizbehinkakoa (50)Hutsik (43)

Etxe mota

273
161
Etxea (273)Apartamentua (161)

Jabetza egoera

239
85
Jabeak (239)Alokairuan (85)HLM (1)Doan lagata (21)

Eraikuntza garaiari dagokionez, 1919 aurretik artean eraikitako egoitza nagusiak ziren ugarienak (126).[4]

Eraikuntza garaia

1919 aurretik126
1919-19457
1946-197022
1971-199057
1991-200554
2006-202077

Egoitza nagusien artean gehienek 5 gela edo gehiago zituzten (189). 145 etxebizitzatan berogailu mota "bestelakoa" erabiltzen zen, INSEEk gehiago zehazten ez duena. 304 egoitza nagusik beren aparkalekua zuten: 135 etxebizitzatan auto bakarra zegoen eta 192tan bi edo gehiago.[4]

Gela kopurua

1 gela3
2 gela25
3 gela50
4 gela78
5 gela edo gehiago189

Berogailu mota

41
131
145
Gas sarea (3)Fuel-olioa (41)Elektrizitatea (131)Gas botila (24)Bestelakoak (145)

Aparkalekua eta ibilgailuak

304aparkalekua
135ibilgailu 1
192ibilgailu 2+

Kultura

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herria Zuzenean jaialdiaren 2009, 2010, 2011 eta 2012ko edizioak Heletan ospatu ziren.

Jaiak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Heletako jaiak abuztuaren 15ean dira.

Ondasun nabarmenak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kultur ministerioaren Mérimée datu basearen arkitekturari buruzko ondarearen datu-basean, eraikin hauek jaso dira:

  • Bitirenea etxea
  • Iholdiko baserri eta etxeak
  • Andra Maraiaren eliza
  • Santa Maria etxea

Heletar ezagunak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Oharrak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. ↑ /heléta/ ahoskatua (laguntza)
    Azentua: zorrotza bigarren silaban
  1. ↑ Frantziako lanbide-sailkapen ofiziala (PCS) darabil: goi-mailako langileak zuzendariak eta goi-mailako lanbide intelektualak dira (ingeniariak, irakasle unibertsitarioak, medikuak...); erdi-mailakoak irakasleak, teknikariak eta erdi-mailako kudeatzaileak; enplegatuak bulego- eta zerbitzu-langileak (administrazio-langileak, saltzaileak...); eskulangileak eskulanezko lanbideak, kalifikatuak zein ez.
  2. ↑ Atal hau lantokiaren arabera neurtzen da, ez bizilekuaren arabera: udalerriko enplegu kopuruak eta bertako biztanle langileen kopuruak ez datoz bat.
  3. ↑ INSEEren "ménage" kontzeptua (elkarbizitza-unitatea / etxegunea) etxebizitza berean bizi diren pertsonak dira, ahaidetuta egon ala ez. "Famille" kontzeptua (familia), aldiz, elkarbizitza-unitate BATEN BARRUAN dagoen bikote bat (seme-alabekin edo gabe) edo guraso bakar bat da. Kide bakarreko etxegune batek ez du familiarik: hortik dator udalerri bakoitzean elkarbizitza-unitate kopurua familia kopurua baino handiagoa izatea beti.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 Euskal Herriari Begira. Udalbiltza.
  2. ↑ «Population selon le sexe et l'âge quinquennal de 1968 à 2022 (1990 à 2022 pour les DOM) | Insee» www.insee.fr (kontsulta data: 2026-07-27).
  3. 1 2 3 4 5 (Frantsesez) «Couples-Familles-Ménages en 2023» Recensement de la population (INSEE).
  4. 1 2 3 (Frantsesez) «Logement en 2023» Recensement de la population (INSEE).

Ikus, gainera

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
"https://eu.wikipedia.org/w/index.php?title=Heleta&oldid=11193380"(e)tik eskuratuta