Ertzaintza

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Ertzaintza
Ertzaintza
Sorrera 1982
Mota Erkidegokoa
Eremua Euskal Herria Euskadi
Egoitza Erandio (Bizkaia)
Zuzendaria
Intendenteburua
Gervasio Gabirondo
Jorge Aldekoa
Langileak 8.000
Erakunde arduraduna Segurtasun Saila
Webgunea

Ertzaintza Euskal Autonomia Erkidegoko bertoko polizia da, 1982. urtean sortua, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren agindupean dagoena. Ertzaintzako polizia agenteari ertzain deritzo.

Ertzaintzaren autoa Bilbon

Etimologia eta sinonimo gutxiesgarria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ertzaña Lauaxetak bizkaieratik eratorrita sorturiko euskal neologismoa da, bi hitz elkartuta: erri («herria, jendea») eta zañ («guardia, zaintzailea»). XX. mendearen hondarrean, euskara batuaren sortu eta hedatzean, idazkera batura aldatu zuten, eta Ertzaintza izena jarri zitzaion.

Ezker abertzalean eta inguruko sektoreetan ohikoa da ertzain ordez eta mespretxuz zipaio hitza erabiltzea. Zipaio izenaren berezko esanahia hau da: «Frantzia, Portugal eta Britainia Handiaren zerbitzupeko Indiako soldadua».[1][2]

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurrekariak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Espainiako Gerra Zibilean, Jose Antonio Agirrek gidatutako Jaurlaritzak, «gizarteko bakea eta ordenu soziala bermatzeko» eskumenak bere eginda, aurretik zeuden poliziak (mikeleteak eta miñoiak) batu egin zituen Ertzaña deituriko taldean, Telesforo Monzon buru zutela. Gaur egungo Ertzaintzaren aurrekari zuzena izan zen.

Polizia Ikastegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «Polizia eta Larrialdietako Euskal Akademia»

Hasiera batean, 1980ean Berrozi taldeentzako behin-behineko egoitza eraiki zen, gaur egungo Ertzaintzaren hastapena. Aurrerago behin betiko akademia eraikitzea erabaki zen Arkautin (Araba), ondorengo promozioentzat. Orduko Carlos Garaikoetxea lehendakariak eta Luis María Retolaza herrizaingo sailburuak, 1982an ireki zuten oraingo egoitza. Akademiako lehenengo zuzendaria Juan Porres Azkona izan zen.

Gaur egun akademia Euskal Herriko Polizia Ikastegiaren menpe dago eta bertan ertzainez gain, udaltzainak eta segurtasun bizkartzainak prestatzen dituzte.

Ertzain izateko oinarrizko ikasketak 9 hilabeteko iraupena du, eta urte beteko oposaketak pasa ondoren egin daiteke. Oposaketak pasatzeak ez du esan nahi akademiako fasea gainditutako dagoenik. Nahiz eta garrantzia handikoa izan, euskararen ezagutza ez da nahitaezko baldintza polizian sartzeko. Hala ere, ertzainari epe bat ematzen zaio hizkuntza maila minimo bat izan dezan eta Ertzaintzaren perfiletako bat gainditzeko.

Hasiera batean, Bizkaia eta Gipuzkoan mikeleteak eta Araban miñoiak ziren, geroago denak batuz. Araban miñoiak oraindik ere mantentzen dira.

Istiluetan gomazko pilotak erabiltzea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Istiluen aurkako hainbat ertzain Donostiako Boulevardean. Erdiko ertzainak gomazko pilotak jaurtitzeko eskopeta du eskuetan.

Gomazko pilotak bereizketarik gabe edonor zauritzeko edo hiltzeko gai diren arma dira, eta horregatik, 2011n, Europar Batasunak Ertzaintzari eskatua zion gomazko pilotak erabiltzeari uzteko. Orduan, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak adierazi zuen arma hori guztiz ordeztuko zuela 2012a bukatu baino lehen.[3] 2012ko apirilaren 9an, Athletic Club eta Schalke 04 futbol taldeek Bilbon jokatutako partidaren ondorengo ospakizunetan, Ertzaintzak botatako gomazko pilota batek buruan jota larri zauritu zuen Iñigo Cabacas, eta egun batzuk geroago hil zen. Orduan, Herrizaingoko sailburu Rodolfo Aresek adierazi zuen urtea bukatzerako ertzain gehienei gomazko pilotak jaurtitzeko aukera kenduko zitzaiela, baina Brigada Mugikorreko Unitateko eta Indartze Brigadako ertzainek gomazko pilotak herritarren aurka erabiltzen jarraituko dutela, istiluetan, 2013ko urtarrilaren lehenetik aurrera ere.[4]

Euskal Autonomia Erkidegotik kanpoko jardunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo Ertzaintzak polizia bezala bitan bakarrik jardun du, 2010eko Haitiko lurrikaran eta Jacan ustezko etakide baten atxiloketan hain zuzen.[5] 2010eko otsailaren 3an, Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratutakoaren arabera Ertzaintzak Espainia eta Frantziako polizia agentziekin batera Hendaiako polizia etxean jarduten du polizia, aduana eta narkotrafiko arloetan.[6]

Eskalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ertzaintzako eskalak[7] Goi mailako eskala Egiterapen eskala Ikuskapen eskala Oinarrizko eskala
Ertzaintza
Goi mailako eskala
Oinarrizko eskala, ikuskapen eskala eta egikaripen eskala
Intendenteburua
Intendentea
Komisarioa
Komisariondokoa
Ofiziala
Ofizialondokoa
Agente lehena
Agentea
Intendenteburua
Intendentea
Komisarioa
Komisariondokoa
Ofiziala
Ofizialondokoa
Agente lehena
Agentea
Intendenteburua
Intendentea
Komisarioa
Komisariondokoa
Ofiziala
Ofizialondokoa
Agente lehena
Agentea
Intendenteburua Intendentea Komisarioa Komisariondokoa Ofiziala Ofizialondokoa Agente lehena Agentea
Ertzaintzako eskalak[8] Fakultatiboen eta teknikarien eskala
Ertzaintza
Escala Superior
Grupo A1
Grupo A2
Grupo C1
Grupo C2
Grupo A1
Grupo A2
Grupo C1
Grupo C2
Grupo A1
Grupo A2
Grupo C1
Grupo C2
A1 taldea A2 taldea C1 taldea C2 taldea

Antolaketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ertzain-etxea Gasteizen

ERTZAINTZAREN ZUZENDARITZA

  • Barne Arazoetako Zerbitzua
  • Erakunde Harremanetarako eta Komunikaziorako Zerbitzua
  • Ertzaintzaren Buruzagitza
    • Aginte eta Kontrol Zentro Nagusia (CMC Ardatz)
    • Formakuntza Koordinatzeko Zerbitzua
    • Idazkaritza Nagusia
    • Herritarren Babeserako Dibisioa
      • Laguntza Taktikorako Buruzagitza Nagusia
        • Brigada Mugikorraren Unitatea
        • Zaintza eta Erreskate Unitatea
        • Lehergailuak Indargabetzeko Unitatea (UDE)
      • Erakundeen Segurtasunerako Buruzagitza Nagusia
        • Babes eta Segurtasuneko Unitatea
        • Esku-hartze Unitatea (BBT)
        • Ertzainor Unitatea (txakurrak)
        • Eraikinen Segurtasunerako Unitatea
      • Lurralde Buruzagitzak (Arabakoa, Gipuzkoakoa eta Bizkaikoa)
        • Lurraldeko Aginte eta Kontrol Zentroak
        • Ertzain-etxeak
        • Herritarren Babeserako Lurralde Zerbitzuak
        • Ikerketako Lurralde Zerbitzuak
      • Trafikoko Buruzagitza Nagusia
      • Ekitaldi Handiak Koordinatzeko Buruzagitza
    • Krimen Ikerketarako Dibisioa
      • Ikerketa Kriminalen Buruzagitza
        • Ikerketa Kriminaleko eta Polizia Judizialeko Zerbitzu Nagusia
        • Ikerketarako Koordinazio Operatibo eta Teknikoko Atal Nagusia
      • Polizia Zientifikoaren Buruzagitza
      • Joko eta Ikuskizun Unitatea
      • Segurtasun Pribatuko Unitatea
    • Inteligentzia Bulego Nagusia
      • Inteligentziako Lurralde Zerbitzuak

Unitate bereziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Berrozi
    • Eskolten Operazio Taldea: JAGOLEGOAK
    • Segurtasun Operazio Taldea: ZIURTASUNA
    • Esku-hartze Operazio Taldea - Berrozi Berezi Taldea: BEREZIAK
    • Lurpeko Operazio Taldea: LURPEKOA
    • Operazio Taldeen Irakaslegoa: IRAKASKUNTZA
    • Txakurren Operazio Taldea: ERTZAINORA

Komisaldegiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araban[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arabako ertzain-etxeak
Guardia Arraia-Maeztu, Berantevilla, Bernedo, Bilar, Eltziego, Ekora, Kanpezu, Kripan, Bastida, Guardia, Harana, Lagran, Lantziego, Lapuebla de Labarca, Leza, Mañueta, Moreda Araba, Navaridas, Oion, Urizaharra, Samaniego, Villabuena Araba eta Zanbrana.
Laudio Amurrio, Arakaldo, Artziniega, Arrankundiaga, Aiara, Laudio, Okondo, Urduña eta Orozko.
Gasteiz Dulantzi, Armiñon, Arratzua-Ubarrundia, Asparrena, Barrundia, Kuartango, Burgu, Gaubea, Iruña Oka, Iruraitz-Gauna, Lantaron, Legutio, Erriberagoitia, Erriberabeitia, Añana, Agurain, Donemiliaga, Urkabustaiz, Gasteiz, Zalduondo, Zigoitia eta Zuia.

Bizkaian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bizkaiko ertzain-etxeak
Balmaseda Alonsotegi, Artzentales, Balmaseda, Karrantza, Galdames, Gordexola, Gueñes, Lanestosa, Sopuerta, Turtzioz eta Zalla.
Basauri Basauri eta Etxebarri.
Bilbo Bilbo.
Durango Abadiño, Zornotza, Arantzazu, Areatza, Artea, Atxondo, Bedia, Berriz, Dima, Durango, Elorrio, Garai, Igorre, Iurreta, Izurtza, Lemoa, Mañaria, Otxandio, Ubide, Zaldibar eta Zeanuri.
Erandio Derio, Erandio, Larrabetzu, Leioa, Lezama, Loiu, Sondika eta Zamudio.
Galdakao Arakaldo, Arrankudiaga, Arrigorriaga, Galdakao, Ugao, Zaratamo eta Zeberio.
Gernika-Lumo Ajangiz, Arratzu, Arrieta, Bakio, Bermeo, Busturia, Ea, Elantxobe, Ereño, Errigoiti, Forua, Fruiz, Gamiz-Fika, Gatika, Gautegiz-Arteaga, Gernika-Lumo, Ibarrangelu, Kortezubi, Laukiz, Lemoiz, Maruri-Jatabe, Mendata, Meñaka, Morga, Mundaka, Mungia, Murueta, Muxika, Nabarniz eta Sukarrieta.
Getxo Barrika, Berango, Getxo, Gorliz, Plentzia, Sopela eta Urduliz.
Muskiz Abanto-Zierbena, Muskiz, Ortuella, Portugalete, Santurtzi eta Zierbena.
Ondarroa Amoroto, Aulesti, Berriatua, Etxebarria, Gizaburuaga, Ispaster, Lekeitio, Markina-Xemein, Mendexa, Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz, Ondarroa eta Ziortza-Bolibar.
Sestao Barakaldo, Sestao eta Trapagaran.

Gipuzkoan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urola-Kosta mugapea
Azkoitia Azkoitia, Azpeitia, Beizama, Bidania-Goiatz, Errezil eta Zestoa.
Zarautz Aia, Aizarnazabal, Getaria, Orio, Zarautz eta Zumaia.
Oria mugapea
Beasain Abaltzisketa, Altzaga, Arama, Ataun, Beasain, Gabiria, Gaintza, Idiazabal, Ikaztegieta, Itsasondo, Lazkao, Legorreta, Mutiloa, Olaberria, Ordizia, Ormaiztegi, Segura, Zaldibia, Zegama eta Zerain.
Tolosa Albiztur, Alegia, Altzo, Amezketa, Anoeta, Baliarrain, Belauntza, Berastegi, Berrobi, Elduain, Gaztelu, Hernialde, Ibarra, Irura, Leaburu, Lizartza, Orendain, Orexa eta Tolosa.
Deba-Urola mugapea
Bergara Antzuola, Aramaio, Aretxabaleta, Arrasate, Bergara, Elgeta, Eskoriatza, Leintz-Gatzaga, Oñati eta Soraluze.
Zumarraga Ezkio-Itsaso, Legazpi, Urretxu eta Zumarraga.
Beste ertzain-etxeak
Donostia Donostia.
Eibar Deba, Eibar, Elgoibar, Ermua, Mallabia, Mendaro eta Mutriku.
Hernani Aduna, Alkiza, Andoain, Asteasu, Astigarraga, Hernani, Larraul, Lasarte-Oria, Urnieta, Usurbil, Villabona-Amasa eta Zizurkil.
Irun Hondarribia eta Irun.
Errenteria Lezo, Oiartzun, Pasaia eta Errenteria.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Ertzaintza Aldatu lotura Wikidatan