Ertzaintza
| Ertzaintza | |
|---|---|
 |
|
| Sorrera | 1982 |
| Mota | Erkidegokoa |
| Eremua |  Euskadi |
| Egoitza | Erandio (Bizkaia) |
| Intendenteburua | Gervasio Gabirondo |
| Langileak | 8.000 |
| Erakunde arduraduna | Segurtasun Saila |
| Webgunea | |
Ertzaintza Euskal Autonomia Erkidegoko bertoko polizia da, 1982. urtean sortua, Eusko Jaurlaritzako Segurtasun Sailaren agindupean dagoena. Ertzaintzako polizia agenteari ertzain deritzo.
Eduki-taula |
Etimologia eta sinonimo gutxiesgarria [aldatu]
Ertzaña Lauaxetak bizkaieratik eratorrita sorturiko euskal neologismoa da, bi hitz elkartuta: erri («herria, jendea») eta zañ («guardia, zaintzailea»). XX. mendearen hondarrean, euskara batuaren sortu eta hedatzean, idazkera batura aldatu zuten, eta Ertzaintza izena jarri zitzaion.
Ezker abertzalean eta inguruko sektoreetan ohikoa da ertzain ordez eta mespretxuz zipaio hitza erabiltzea. Zipaio izenaren berezko esanahia hau da: «Frantzia, Portugal eta Britainia Handiaren zerbitzupeko Indiako soldadua».[1][2]
Historia [aldatu]
Aurrekariak [aldatu]
Espainiako Gerra Zibilean, Jose Antonio Agirrek gidatutako Jaurlaritzak, «gizarteko bakea eta ordenu soziala bermatzeko» eskumenak bere eginda, aurretik zeuden poliziak (mikeleteak eta miñoiak) batu egin zituen Ertzaña deituriko taldean, Telesforo Monzon buru zutela. Gaur egungo Ertzaintzaren aurrekari zuzena izan zen.
Polizia Ikastegia [aldatu]
Hasiera batean, 1980ean Berrozi taldeentzako behin-behineko egoitza eraiki zen, gaur egungo Ertzaintzaren hastapena. Aurrerago behin betiko akademia eraikitzea erabaki zen Arkautin (Araba), ondorengo promozioentzat. Orduko Carlos Garaikoetxea lehendakariak eta Luis María Retolaza herrizaingo sailburuak, 1982an ireki zuten oraingo egoitza. Akademiako lehenengo zuzendaria Juan Porres Azkona izan zen.
Gaur egun akademia Euskal Herriko Polizia Ikastegiaren menpe dago eta bertan ertzainez gain, udaltzainak eta segurtasun bizkartzainak prestatzen dituzte.
Ertzain izateko oinarrizko ikasketak 9 hilabeteko iraupena du, eta urte beteko oposaketak pasa ondoren egin daiteke. Oposaketak pasatzeak ez du esan nahi akademiako fasea gainditutako dagoenik. Nahiz eta garrantzia handikoa izan, euskararen ezagutza ez da nahitaezko baldintza polizian sartzeko. Hala ere, ertzainari epe bat ematzen zaio hizkuntza maila minimo bat izan dezan eta Ertzaintzaren perfiletako bat gainditzeko.
Hasiera batean, Bizkaia eta Gipuzkoan mikeleteak eta Araban miñoiak ziren, geroago denak batuz. Araban miñoiak oraindik ere mantentzen dira.
Istiluetan gomazko pilotak erabiltzea [aldatu]
Gomazko pilotak bereizketarik gabe edonor zauritzeko edo hiltzeko gai diren arma dira, eta horregatik, 2011n, Europar Batasunak Ertzaintzari eskatua zion gomazko pilotak erabiltzeari uzteko. Orduan, Eusko Jaurlaritzako Herrizaingo Sailak adierazi zuen arma hori guztiz ordeztuko zuela 2012a bukatu baino lehen.[3] 2012ko apirilaren 9an, Athletic Club eta Schalke 04 futbol taldeek Bilbon jokatutako partidaren ondorengo ospakizunetan, Ertzaintzak botatako gomazko pilota batek buruan jota larri zauritu zuen Iñigo Cabacas, eta egun batzuk geroago hil zen. Orduan, Herrizaingoko sailburu Rodolfo Aresek adierazi zuen urtea bukatzerako ertzain gehienei gomazko pilotak jaurtitzeko aukera kenduko zitzaiela, baina Brigada Mugikorreko Unitateko eta Indartze Brigadako ertzainek gomazko pilotak herritarren aurka erabiltzen jarraituko dutela, istiluetan, 2013ko urtarrilaren lehenetik aurrera ere.[4]
Euskal Autonomia Erkidegotik kanpoko jardunak [aldatu]
Euskal Autonomia Erkidegotik kanpo Ertzaintzak polizia bezala bitan bakarrik jardun du, 2010eko Haitiko lurrikaran eta Jacan ustezko etakide baten atxiloketan hain zuzen.[5] 2010eko otsailaren 3an, Estatuko Aldizkari Ofizialean argitaratutakoaren arabera Ertzaintzak Espainia eta Frantziako polizia agentziekin batera Hendaiako polizia etxean jarduten du polizia, aduana eta narkotrafiko arloetan.[6]
Eskalak [aldatu]
| Ertzaintzako eskalak[7] | Goi mailako eskala | Egiterapen eskala | Ikuskapen eskala | Oinarrizko eskala | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
 |
.png) |
.png) |
||||||
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
|
| Intendenteburua | Intendentea | Komisarioa | Komisariondokoa | Ofiziala | Ofizialondokoa | Agente lehena | Agentea | |
| Ertzaintzako eskalak[8] | Fakultatiboen eta teknikarien eskala | |||
|---|---|---|---|---|
|
.png) |
|||
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
 |
|
 |
 |
 |
 |
|
| A1 taldea | A2 taldea | C1 taldea | C2 taldea | |
Antolaketa [aldatu]
I. Ekintzetarako Zuzendaritza
- I.1. Ertzaintzaren Burutza
- I.2. Ertzaintzaren Burutza Laguntzailea
II. Ikuskaritza eta Administrazio Atala
- II.1. Diziplina Unitatea
- II.2. Administrazio Unitatea
- II.3. Zerbitzu Unitatea
- II.4. Agintaritza eta Kontrol Zentroaren Unitatea
- II.4.1. Agintaritza eta Kontrol Zentro Nagusiaren Unitatea
- II.4.2. Lurraldeko Agintaritza eta Kontrol Zentroak
- II.4.3. Larrialdiei Aurre Egiteko eta Meteorologiako Zuzendaritzari Laguntzeko Zerbitzua
- II.5. Joko eta Ikuskizunen Unitatea
- II.6. Segurtasun Pribatuko Unitatea
III. Herritarren Segurtasunerako eta Ekintzetarako Baliabideen Atala
- III.1. Herritarren Segurtasuna
- III.1.1. Ertzaintzaren Lurralde-burutzak
- III.1.1.1. Ertzain-etxeak
- III.1.1.2. Miñoien, Mikeleteen eta Foralen Sekzioak
- III.1.2. Brigada Mugikorraren Unitatea
- III.1.3. Indartze Brigadaren Unitatea
- III.1.1. Ertzaintzaren Lurralde-burutzak
- III.2. Babeserako eta Ekintzetarako Baliabideen Arloa
- III.2.1. Helikopteroen Unitatea
- III.2.2. Esku hartzeko Unitatea
- III.2.3. Txakurren Unitatea
- III.2.4. Babes eta Segurtasuneko Unitatea
- III.2.5. Eraikinen segurtasuna
IV. Trafiko Atala
- IV.1. Bulego Teknikoa
- IV.2. Trafikoko Lurralde Unitateak
V. Krimen Gaietako Atala
- V.1. Zerbitzu Zentralen Unitatea
- V.2. Krimen Gaietarako Ikerketa eta Polizia Judizialeko Unitatea
- V.3. Krimen Gaietarako Guardiako Ikerketa Unitatea
- V.4. Polizia Zientifikoaren Unitatea
VI. Terrorismoaren aurkako eta Informazioko Atala
- VI.1. Ikerketa Unitatea
- VI.2. Informazio Unitatea
- VI.3. Euskarri Operatibo eta Teknikoko Unitatea
- VI.4. Koordinazio Unitatea
- VI.5. Lehergailuak Indargabetzeko Unitatea
Unitate bereziak [aldatu]
- Berrozi
- Eskolten Operazio Taldea: JAGOLEGOAK
- Segurtasun Operazio Taldea: ZIURTASUNA
- Esku-hartze Operazio Taldea - Berrozi Berezi Taldea: BEREZIAK
- Lurpeko Operazio Taldea: LURPEKOA
- Operazio Taldeen Irakaslegoa: IRAKASKUNTZA
- Txakurren Operazio Taldea: ERTZANORA
Komisaldegiak [aldatu]
Araban [aldatu]
| Arabako ertzain-etxeak | |
|---|---|
| Guardia | Berantevilla, Bernedo, Bilar, Eltziego, Ekora, Kripan, Bastida, Guardia, Lagran, Lantziego, Lapuebla de Labarca, Leza, Mañueta, Moreda Araba, Navaridas, Oion, Urizaharra, Samaniego, Villabuena Araba eta Zanbrana. |
| Laudio | Amurrio, Artziniega, Aiara, Laudio, Okondo, Urduña, Orozko eta Gaubea. |
| Gasteiz | Dulantzi, Armiñon, Arraia-Maeztu, Arratzua-Ubarrundia, Asparrena, Barrundia, Kanpezu, Kuartango, Burgu, Harana, Iruña Oka, Iruraitz-Gauna, Lantaron, Legutio, Erriberagoitia, Erriberabeitia, Añana, Agurain, Donemiliaga, Urkabustaiz, Gasteiz, Zalduondo, Zigoitia eta Zuia. |
Bizkaian [aldatu]
| Bizkaiko ertzain-etxeak | |
|---|---|
| Balmaseda | Alonsotegi, Artzentales, Balmaseda, Karrantza, Galdames, Gordexola, Gueñes, Lanestosa, Sopuerta, Turtzioz eta Zalla. |
| Basauri | Basauri eta Etxebarri. |
| Bilbo | Bilbo. |
| Durango | Abadiño, Zornotza, Arantzazu, Areatza, Artea, Atxondo, Bedia, Berriz, Dima, Durango, Elorrio, Garai, Igorre, Iurreta, Izurtza, Lemoa, Mañaria, Otxandio, Ubide, Zaldibar eta Zeanuri. |
| Erandio | Derio, Erandio, Larrabetzu, Leioa, Lezama, Loiu, Sondika eta Zamudio. |
| Galdakao | Arakaldo, Arrankudiaga, Arrigorriaga, Galdakao, Ugao, Zaratamo eta Zeberio. |
| Gernika-Lumo | Ajangiz, Arratzu, Arrieta, Bakio, Bermeo, Busturia, Ea, Elantxobe, Ereño, Errigoiti, Forua, Fruiz, Gamiz-Fika, Gatika, Gautegiz-Arteaga, Gernika-Lumo, Ibarrangelu, Kortezubi, Laukiz, Lemoiz, Maruri-Jatabe, Mendata, Meñaka, Morga, Mundaka, Mungia, Murueta, Muxika, Nabarniz eta Sukarrieta. |
| Getxo | Barrika, Berango, Getxo, Gorliz, Plentzia, Sopela eta Urduliz. |
| Muskiz | Abanto-Zierbena, Muskiz, Ortuella, Portugalete, Santurtzi eta Zierbena. |
| Ondarroa | Amoroto, Aulesti, Berriatua, Etxebarria, Gizaburuaga, Ispaster, Lekeitio, Markina-Xemein, Mendexa, Munitibar-Arbatzegi-Gerrikaitz, Ondarroa eta Ziortza-Bolibar. |
| Sestao | Barakaldo, Sestao eta Trapagaran. |
Gipuzkoan [aldatu]
| Gipuzkoako ertzain-etxeak | |
|---|---|
| Azkoitia | Azkoitia, Azpeitia, Beizama, Bidania-Goiatz, Errezil eta Zestoa. |
| Beasain | Abaltzisketa, Altzaga, Arama, Ataun, Beasain, Gabiria, Gaintza, Idiazabal, Ikaztegieta, Itsasondo, Lazkao, Legorreta, Mutiloa, Olaberria, Ordizia, Ormaiztegi, Segura, Zaldibia, Zegama eta Zerain. |
| Bergara | Antzuola, Aramaio, Aretxabaleta, Arrasate, Bergara, Elgeta, Eskoriatza, Leintz-Gatzaga, Oñati eta Soraluze. |
| Donostia | Donostia. |
| Eibar | Deba, Eibar, Elgoibar, Ermua, Mallabia, Mendaro eta Mutriku. |
| Hernani | Aduna, Alkiza, Andoain, Asteasu, Astigarraga, Hernani, Larraul, Lasarte-Oria, Urnieta, Usurbil, Villabona-Amasa eta Zizurkil. |
| Irun | Hondarribia eta Irun. |
| Errenteria | Lezo, Oiartzun, Pasaia eta Errenteria. |
| Tolosa | Albiztur, Alegia, Altzo, Amezketa, Anoeta, Baliarrain, Belauntza, Berastegi, Berrobi, Elduain, Gaztelu, Hernialde, Ibarra, Irura, Leaburu, Lizartza, Orendain, Orexa eta Tolosa. |
| Zarautz | Aia, Aizarnazabal, Getaria, Orio, Zarautz eta Zumaia. |
| Zumarraga | Ezkio-Itsaso, Legazpi, Urretxu eta Zumarraga. |
Ikus, gainera [aldatu]
Erreferentziak [aldatu]
- ↑ zipaio, Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa.
- ↑ «Ertzain bati 'zipaio' deitzea ez da delitua», Berria, 2012-12-19.
- ↑ (Gaztelaniaz) Iker RIOJA ANDUEZA: «La Comisión Europea prohíbe a la Ertzaintza el uso de pelotas de goma», El Mundo, 2011-06-05.
- ↑ (Gaztelaniaz) Luis LÓPEZ: «Sólo los cuerpos de élite de la Ertzaintza podrán usar pelotas de goma desde 2013», El Correo, 2012-04-12.
- ↑ «Patxi Lopezek harrera egin die Haitin egondako ertzainei eta DYAko kideei», EITB, 2010-01-25.
- ↑ «Estatuko Aldizkari Ofiziala - Xedapen Orokorrak» (Gaztelaniaz), BOE, 2010-02-03, http://www.boe.es/boe/dias/2010/02/03/pdfs/BOE-A-2010-1657.pdf
- ↑ «AGINDUA, 2012ko urriaren 31koa, Herrizaingo, Justizia eta Herri Administrazioko sailburuarena, Ertzaintzaren uniforme orokor eta bereizgarriei buruzkoa», Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, 222. zenbakia, 2012-11-16.
- ↑ «AGINDUA, 2012ko urriaren 31koa, Herrizaingo, Justizia eta Herri Administrazioko sailburuarena, Ertzaintzaren uniforme orokor eta bereizgarriei buruzkoa», Euskal Herriko Agintaritzaren Aldizkaria, 222. zenbakia, 2012-11-16.
Kanpo loturak [aldatu]
- Ertzaintzaren webgunea (Euskaraz) (Gaztelaniaz) (Ingelesez) (Frantsesez)
- Terrorismoaren Aurkako Ertzaintzaren Taldea (Gaztelaniaz)
|
|||||||||||
