Balmaseda

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Balmaseda

 Bizkaia
Balmaseda
Balmasedako udaletxea.
Balmasedako bandera

Balmasedako armarria

Izen ofiziala Balmaseda
Estatua
Erkidegoa
Lurralde Historikoa
Eskualdea
Espainia
Euskal Autonomia Erkidegoa
Bizkaia
Enkarterri
Alkatea Joseba Mirena Zorrilla Ibáñez (EAJ)
Herritarra balmasedar
Koordenatuak 43°11′34″N 3°11′49″W / 43.19278°N 3.19694°W / 43.19278; -3.19694Koordenatuak: 43°11′34″N 3°11′49″W / 43.19278°N 3.19694°W / 43.19278; -3.19694

Balmaseda.JPG

Eremua 22,3 km2
Garaiera 146 m
Distantzia 30 km Bilbora
Posta kodea 48800
Biztanleria 7.583 bizt (2011)
Dentsitatea 340,04 bizt/km²
Sorrera 1199
http://www.balmaseda.net

Balmaseda Bizkaiko mendebaldean eta Enkarterriko eskualdean dagoen udalerria da, hiribildua dena. Bizkaiko Enkarterri eskualdean kokaturik, Balmaseda probintziaren mendebaldean kokaturik dago.

Eduki-taula

[aldatu] Geografia

Balmasedak Artzentales, Sopuerta eta Zallarekin egiten du muga ekialdean; hegoaldean, berriz, Burgos probintziako Mena Haranarekin.

Udalerria lurralde menditsu batean dago kokatuta, Ordunteko Mendien luzapenean. Kolitza, Canto, Terreros eta Garbea gailurrak azpimarra daitezke. Handik ibarra Kadagua ibairaino hedatzen da, Sabugal mendia, Tueros zelaia eta Arbalitza mendia sortaldean utzita. Kadagua ibaiak ibar estua sortzen du, eta Acebo, Kolitza, Tueros eta Angostura erreketako urak hartzen ditu.

[aldatu] Historia

Zubi Zaharra Kadagua zeharkatzeko

Lurraldean badira giza aztarnak historiaurretik, baina lehen albiste zehatza 1199ko urtarrilaren 24koa da, Bortedoko jaun Lope Sanchez Menakoak hiribildua (Bizkaiko lehena) sortu zuen egunekoa, Logroñoko Forua emanez eta Bizkaiko lehen hiribildua sortuz. Hiribildua bertan sortzeko arrazoiak mendia artean ondo defenditutako hiria sortzeko aukera eta Gaztela eta Bizkaiaren arteko ibilbide komertzialak (erromatar galtzada zaharra baliatuz) izan ziren.

Horregatik, Balmaseda merkataritza eta aduana leku garrantzitsua bilakatu zen. Bere kale-kantoietan komertzioak, ostatuak, eskulangintza tailerrak, errementeriak eta abar sortu ziren. Halaber komunitate judu handia bildu zen, kanporatu zituzten arte.

XVIII mendean komertzioa gutxitu egin zen, Orduñatiko ibilbidea zabaldu eta gero. Espainiako Independentzia Gerrak, Gerria Karlistek eta Gerra Zibilak asko eragin zuten Balmasedan, bere garrantzi estrategikoarengatik.

Hala ere, trenbideak ailegatzeak eta XX mende hasierako industrializazioak garai berri bat ekarri zuten Balmasedara. La Robla trenbideak bere tailer eta zerbitzuekin beste hainbat eskualdetako jendea eraman zuen Balmasedara, hazkunde demografiko handia ekarriz.

Garapen urbanistikorako arazo larriekin, eraikitzeko leku gutxi baitago, eta sektore industrialak krisian egonda, Balmasedak gaur egun bere garrantziari eutsi nahi dio du industria birmoldatzearen bidez (El Páramo poligonoa) eta, halaber, zerbitzu jarduera garatuz, herriko kultura eskaintzak eta monumentuek dakarten turismoarekin batera.

[aldatu] Ekonomia

3.060 lagunek osatzen dute populazio aktiboa eta horietatik 893k (%30,65) ez dute lan egiten.

  • Lehen sektorea: 73 lagunek egiten dute lan sektore honetan (%3,44). Atzerantz doan sektorea da, bai biztanleria zati txikia ari delako jarduera honetan, bai gero eta nekazal esplotazio gutxiago dagoelako ere. Eremu aldapatsua izanik, zaila da lurra lantzea, hori dela eta %4 baino ez da erabilgarria. Baratzeak dira nagusi, ohiko produktuekin (artoa, patata, fruitarbolak eta mahastiak, txakolina egiteko) Bestetik, 300 Ha. inguru belardiek eta landek osatzen dute, abeltzaintzaren ezaugarri, batez ere abelgorriak agertuz. Aipatu behar da basogintzak berebiziko indarra hartzen ari dela (lurren %70).
  • Industria eta eraikuntza. 880 lagun ari dira arlo honetan (%41,47). Balmasedaren oinarri ekonomikoa da. Bi dira batez ere jorratzen diren alorrak, nolabaiteko espezializazioa ematen baita, metala eta altzariak. Metalgintzak (F. Murga, Trameinsa, Jar, etab.) galdaketa eta laminatuei ekiten die batez ere. Altzari arloa (komertziala eta altzarigintza), berriz, aspaldikoa da, izan ere "altzarien hiria" deitzen zaio Balmasedari, jarduera hau inguruko basogintzak ahalbideratu baitu neurri handi batean. Udalerriko industria arloari bultza ematekotan, El Páramo Industrialdea sortu da.
  • Zerbitzuak. 1.169 lagun ari dira arlo honetan (%55,1). Inguru honetako berezko izaera industrialak arlo hau izugarri haztarazi du.

[aldatu] Demografia

Balmasedako biztanleria
1897 1900 1910 1920 1930 1940 1950 1960 1970 1981 1991 2001 2006
2.935 3.129 3.563 3.697 4.081 4.322 4.797 5.737 7.412 7.947 7.333 7.069 7.100

[aldatu] Politika

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeen emaitzen ondorioz, EAJko Joseba Mirena Zorrilla hautatu zuten alkate berriro.

Balmasedako udalbatza

Izena Zinegotziak Boto kopurua[1]
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)
7
2.215 (%48,28)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))
2
788 (%17,18)
Bildu
2
715 (%15,58)
Candidatura Local Independiente (CLI)
2
685 (%14,93)
Alderdi Popularra (PP)
-
145 (%3,16)
Ezker Batua - Berdeak (EB-B)
-
40 (%0,87)

[aldatu] Kultura eta ospakizunak

  • Inauteriak: jai herrikoia, karroza, lehiaketa, mozorro, kalejira, dantza eta berbenekin.
  • Erdi Aroko Azoka: lehen aldiz egin zen hiribilduaren sorreraren VIII. mendeurrenean. Arrakasta ikusita, ordutik urtero egiten da.
  • Kolitza mendirako igoera: Mendekoste Bazko bezperan egiten da. Mendira igotzea, erromeria baselizan eta Donibane Plazara jaitsiera.
  • Karmen eguna: uztailaren 16an jai herrikoi hauek ospatzen dira, zezenketekin.
  • Seberino Deuna: urriaren 23an, jai patronalak dira. Ezaguna da Putxera Lehiaketa. Horrez gain, kalejirak, fanfarreak, haur jokoak, kultura eta kirol ekitaldiak, dantzak, kontzertuak, berbenak...
  • Kristoren Pasio Biziduna: hiribilduko 600 auzokok baino gehiagok hartzen du parte. Herriko kaleetatik Azken Afaria, Ortuko Otoitza, Pilatosen Epaiketa, Atxilotzea eta Gurutzefikazioa antzezten dituzte Ostegun eta Ostiral Santuetan.

[aldatu] Ondasun nabarmenak

[aldatu] Hiri senidetuak

[aldatu] Balmasedar ezagunak

[aldatu] Ikus, gainera

[aldatu] Erreferentziak

[aldatu] Kanpo loturak

Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Balmaseda


Portal.svg
Wikipedian atari bat dago honi buruz:
Euskal Herriko Wikiatlasa
Tresna pertsonalak
Izen-tarteak

Aldaerak
Ekintzak
Nabigazioa
Inprimatu/esportatu
Tresnak
Beste hizkuntzak