Erandio

Erandio
Bizkaia
Altzagako hirigunea eta itsadarra.
Izen ofiziala	Erandio
Estatua Erkidegoa Lurralde Historikoa Eskualdea	Espainia Euskal Autonomia Erkidegoa Bizkaia Bilbo Handia
Alkatea	Joseba Goikouria Zarraga (EAJ)
Herritarra	erandiotar, erandioztar
Koordenatuak	43°18′17″N 2°58′23″W
Eremua	17,56 km2
Garaiera	19 m
Distantzia	8 km Bilbora
Posta kodea	48950
Biztanleria	24.326 bizt. (2012)
Dentsitatea	1.385,31 bizt./km²
http://www.erandioko-udala.net/

Erandio Bizkaiko udalerria da, Bilboko itsasadarraren eskubialdean kokaturik dagoena. 2012ko erroldaren arabera, 24.326biztanle bizi dira Erandion.

Geografia

Mugakideak

Mugei dagokienez: iparraldetik Urduliz, Laukiz eta Berango dauzka mugatzat; hegoaldetik, Bilbo; ekialdetik, Loiu eta Sondika; eta mendebaldetik, Leioa, Getxo eta Bilboko itsasadarra.

Erandio Bilbo Handiko Ibai-Eskuinaldean izaera industriala daukan udalerri bakarra da.

Herrigunea eta auzoak

Erandio ondorengo entitate historiko edo herriguneek osatzen dute:

• Altzaga (9.969 biztanle)
• Arriaga
• Astrabudua (10.237 biz.)
• Asua (392 biz.)
• Erandiogoikoa (1.008 biz.)
• Goierri (476 biz.)
• Lutxana-Enekuri (378 biz.)

Garraiobideak eta azpiegiturak

Bilbo eta Getxotik 8 kilometrora dago Erandio. Bi hiri horien artean egoteak eta XX. mendean zehar herriak izandako industria-garapen handiak sortutako hainbat beharrek eta premiak komunikazio egokiak sortaraztera bultzatu zuten udala. Horren ondorio, Erandiok dauzkan komunikazio onak dira.

Herria Bilborekin lotzen du Bizkaibus konpainiak. Gainera, Bilboko metroari esker, ibilgailu pilaketek sortzen dituzten arazoei erantzuna eman zaie bai eta herritarren mugikortasuna handitu ere.

Mahastiak Goierrin.

Historia

Erandiogoikoaren ikuspegia.

Ez da ezagutzen noiz sortu zen Erandioko elizatea, baina badakigu XIX. mendera arte herriaren gune nagusia gaur egun Erandio Goikoa izenez ezagutzen den auzoaren inguruan hedatzen zena. Erandioko jarduera ekonomikorik nagusiena nekazaritza izan zen mendetan, baina XIX. mendeko industrializazioa gertatzean, industria nagusituz joan zen.

Asua ibai ertzeko zamaketa garabi bat.

Industriaren garapenarekin batera Erandio Goikoa garrantzia galduz joan zen herriko beste gune batzuen mesedetan. Gaur egun Erandioko erdigunea Altzaga edo Desertu izeneko gunearen inguruan kokatzen da. 1924an Bilbok Deustuko Elizatea anexionatu eta hiru urtera, Erandioko Lutxana auzoa anexionatu zuen. Orduan Lutxanak 702 biztanle zeuzkan.

Bilboko biztanleriaren beharrizanak asetzeko 1940an udalerriaren beste zati handi bat anexionatu zen eta azkenik 1966an Asua Haran guztia. 1983an anexionatutako lurralde guztiak Bilbotik banandu ziren, Erandio udalerria Bilbotik independizatu zela.

Demografia

Biztanleriaren bilakaera

1900	1910	1920	1930	1940	1981	1991	2001	2010
6.036	7.093	10.068	10.977	*	*	25.055	22.422	24.294

Politika

2011ko maiatzaren 22ko hauteskundeetako emaitzen ondorioz, EAJko Joseba Goikouria da Erandioko alkate.

Erandioko udalbatza
Izena	Zinegotziak	Boto kopurua
Euzko Alderdi Jeltzalea (EAJ)	10	4.531 (%42,14)
Euskadiko Alderdi Sozialista (PSE-EE(PSOE))	5	2.236 (%20,79)
Bildu	4	2.112 (%19,64)
Alderdi Popularra (PP)	2	1.108 (%10,30)
Ezker Batua - Berdeak (EB-B)	-	459 (%4,60)
Aralar	-	271 (%2,52)

Kultura

Euskara

Gaur egun erandioztarren %19 inguru euskal hiztunak dira, 1996ko datuen arabera, Asua eta Goierri auzo euskaldunenak direla. Bertako jatorrizko hizkera mendebaleko euskara edo bizkaieraren aldaera da, mugakideak diren Leioa, Berango eta Derioko hizkerekin kidetutakoa hein handi batean. Iñaki Gamindek azken herri horietako aldaerak aztertu ditu.

Biblioteka

Erandioko bibliotekak Altzagan eta Astrabuduan daude. Hauek dira helbideak:

• Altzagako biblioteka: Jesus Aranburu kalea, 6/8. Tfnoa.: 944170071.
• Astrabuduko biblioteka: Josu Murueta kalea. Tfnoa.: 944672946.

Jaiak eta ospakizunak

Erandio udalerriko Astrabudua auzoko jaiak.

• Ekainaren 11: Berbabe Deuna. Fano Auzunea.

• Ekainaren 13: San Antonio. Goierri.

• Ekainaren 29: San Pedro. Kukularra.

• Uztailaren 3: San Trifon. Arriaga.

• Uztailaren 10: Kristobal Deuna. Goierri.

• Uztaileko bigarren hamabostaldia: Asua.

• Abuztuaren 10: San Lorenzo. Astrabudua.

• Abuztuaren 15: Andre Maria. Erandio Goikoa.

• Abuztuaren 17-18: Santimami.

• Abuztuaren 28: San Agustin. Altzaga.

• Iraileko lehen astea: Enekuri.

• Iraileko hirugarren astea: Lutxana

Erandioztar ezagunak

• Ramon Rubial (1906-1999), politikaria.
• Telmo Zarraonaindia (1921-2006), futbolaria.
• Luis Maria Etxeberria (1940-), futbolaria.
• Alex Angulo (1953-), aktorea.
• Xabier Oleaga (1956-), ikastolen mugimenduaren eta "Euskaldunon Egunkaria"-ren bultzatzailea.
• Sendoa Agirre (1975-), futbolaria.

Kanpo loturak

• Erandioko Udalaren webgunea (Euskaraz) (Gaztelaniaz)