Paul Dirac

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Paul Dirac
Dirac 4.jpg
Bizitza
Jaiotza Bristol1902ko abuztuaren 8a
Herrialdea  Suitza  1919)
 Erresuma Batua  (1919 -
Heriotza Tallahassee1984ko urriaren 20a (82 urte)
Familia
Ezkontidea(k) Margit Dirac  (1937 -
Hezkuntza
Heziketa Bristolgo Unibertsitatea
Cambridgeko Unibertsitatea
St John's College
Tesi zuzendaria Ralph H. Fowler
Doktorego ikaslea(k) Homi Jehangir Bhabha
Hizkuntzak ingelesa
Ikaslea(k) Robert Oppenheimer
Lanbidea
Lanbidea matematikaria, fisikari teorikoa, irakaslea eta fisikaria
Enplegatzailea(k) Miamiko Unibertsitatea
Floridako Unibertsitate Estatala
Jasotako sariak
Nominazioak
Kidetza Royal Society
Alemaniako Natur Zientzien Leopoldina Akademia
Zientzien Pontifize-Akademia
Sobietar Batasuneko Zientzien Akademia
Hungariako Zientzien Akademia
Linzeen Akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Zientzien Errusiar Akademia
Sinesmenak
Erlijioa ateismoa

Paul Dirac (Bristol 1902ko abuztuaren 8 - 1984ko urriaren 20a) fisikari teoriko bat zen. Mekanika kuantikoaren oinarriak ipini zituen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aita, Charles, Valais suitzar kantonamenduko etorkina zen, eta frantsesa irakatsi zuen bizitza ateratzeko. Ama, Cornuallesekoa bera, marinelen alaba zen.

Ingeniaritza elektriko eta matematikako ikasketak egin zituen Bristol eta Cambridgeko unibertsitateetan. Gero, Estatu Batuetan, Japonian eta Siberian irakasle ibili ondoren, 1932an matematikako katedradun izendatu zuten Cambridgen, eta han aritu zen 1969 arte. 1971an, Estatu Batuetako lau unibertsitatetan hitzaldiak ematen ibili ondoren, fisikako irakasle izendatu zuten Floridako unibertsitatean.

Ibilbide zientifikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1928an erlatibitatearen teoria ezarri zuen mekanika kuantikoan, elektroiaren propietateak deskribatuz eta elektroiaren spina azaltzeko teorian Schrödingerrek egindako hutsa zuzenduz.

Diracen Mekanika kuantikoaren Printzipioa, 1930ean argitaratuta, gai horren liburu ohikoenetako bihurtu zen, eta gaur egun ere erabiltzen da. Braket notazioa eta Diracen delta funtzioa sartu zituen.

1930ean proposatu zuenez, elektroiarentzat teorian posible diren energia soluzio negatiboak egoera moduan esistitzen dira, baina egoera horiek energia negatiboz beterik daude, eta sarrera eragozten diete gainerako elektroiei. Aztertu zuenaren arabera, fotoi batek, behar adina kargatua, elektroi-positroi pare bat sor dezake, ezerezetik itxura batean, energia egoera negatibo horietako batetik kanpora bidaliz elektroia. Geratzen den hutsune karga positibokoa positroi deritzan elektroi baten antizatikia litzateke. Bestalde, elektroi bat eta positroi bat elkarrekin topatzean, elkar suntsituko dute, eta energia askatuko dute, fotoi gisa (argia). Diracen iragarpen horiek guztiak esperimentu bidez frogatu zituen Andersonek 1932an. Diracen arrazoiketa ez dagokio elektroiari bakarrik, zatiki-mota guztiei baizik. Horren arabera, beraz, zatiki guztiei dagokie antizatiki bat.

Unibertsoan monopolo magnetiko bakar baten existentzia karga elektrikoaren kuantifikatzea frogatzeko nahikoa izan litekeela azaldu zuen 1931ean Diracek. Proposamen honek arreta handia jaso zuen, baina oraindik ez dago monopoloen froga fidagarririk.

1933an Fisikako Nobel Saria jaso zuen, Schrödingerrekin batera.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Paul Dirac Aldatu lotura Wikidatan