Gamal Abdel Nasser

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Gamal Abdel Nasser
Stevan Kragujevic, Gamal Abdel Naser u Beogradu, 1962.jpg
Egiptoko presidentea

1956ko ekainak 23 - 1970eko irailak 28
Muhammad Naguib - Anuar as Sadat
Afrikar Batasuneko presidentea

1964ko uztailak 17 - 1965eko urriak 21
Haile Selassie - Kwame Nkrumah
Lerrokatu Gabeko Mugimenduko idazkari nagusia

1964ko urriak 5 - 1970eko irailak 8
Josip Broz Tito - Kenneth Kaunda
Egiptoko Lehen Ministroa

1967ko ekainak 19 - 1970eko irailak 28
Muhammad Sedki Sulayman - Mahmoud Fawzi
Bizitza
Jaiotza Alexandria1918ko urtarrilaren 15a
Herrialdea  Egipto
Heriotza Kairo1970eko irailaren 28a (52 urte)
Heriotza modua berezko heriotza (miokardio infartu akutua)
Familia
Ezkontidea(k) Tahia Kazem  (1944ko ekainak 19 -  1970eko irailak 28)
Seme-alabak
Hezkuntza
Heziketa Kairoko Unibertsitatea
Hizkuntzak arabiera
Lanbidea
Lanbidea politikaria eta militarra
Jasotako sariak
Zerbitzu militarra
Gradua koronel
Gatazka North Yemen Civil War
Sinesmenak
Erlijioa islama
Alderdi politikoa Arabiar Batasun Sozialista
IMDb nm0621959
Nasser(PresidentofEgypt).jpg

Gamal Abdel Nasserarabieraz: جمال عبد الناصر‎Gamāl 'Abd an-Nāsir— (Alexandria, Egipto, 1918ko urtarrilaren 15aKairo, Egipto, 1970eko irailaren 28a) militarra, Egiptoko estatuburua eta bere garaiko arabiar buruzagirik garrantzitsuena izan zen. 1948ko Arabiar-israeldar Gerran komandante gisa borrokatu zen. Urtebete geroago, beste ofizial batzuekin Ofizial Askeen erakundea sortu zuen. 1952an, Faruq erregea bota zuen estatu kolpe bat eman zuen, eta errepublika aldarrikatu.

Nasserren erregimena autoritarioa, sozialista eta arabiar nazionalista izan zen. Industriak, bankuak eta petrolio putzuak nazionalizatu zituen, bai eta Suezko kanala ere. Azken nazionalizazio horri aurre egiteko, Frantzia eta Erresuma Batua Suezko kanala inbaditzen saiatu ziren, eta porrota handia jasan zuten. Hala, bada, mundu osoko arabiarren ikur bihurtu zen Nasser. 1967an, Israelen aurkako Sei Eguneko Gerrako porrota kolpe latza izan zen haren ospearentzat. 1970ean hil zen, bihotzekoak jota.

Bizitza politikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1942an Ofizial abertzaleak legez kanpoko taldea sortu zuen ingelesen aurka borrokatzeko. 1948an israeldarren eta arabiarren arteko lehenengo gerran parte hartu eta zauritu egin zuten. Gerra galdu ondoren Ofizial libreak ezkutuko taldea antolatu zuen, 1952ko uztailean Faruk erregearen aurkako estatu kolpean, Nagib jeneralarekin batera, parte hartu zuena. 1954an Nagib agintetik baztertu eta Nasserrek lehendakari izendatu zuen bere burua. 1954an argitaratutako Philosophie de la révolution (Iraultzaren filosofia) liburuan, panarabismoaren eta nazio askapenerako higikundeei laguntzearen alde agertu zen. Nazio sozialisten eta nazio kapitalisten artean hirugarren bide bat jorratzeko Nazio lerratu gabeen politikari eutsi zion. 1956an Suezeko ubidea nazionalizatu zuen, Estatu Batuek, Frantziak eta Ingalaterrak Assuango urtegia eraikitzeko kredituak ukatu zizkiotelako. Frantziak, Ingalaterrak eta Israelek Egipto beren mendean hartu zuten, eta horren ondorioz Nasserrek nazio horiek Egipton zituzten ondasun guztiak nazionalizatu zituen eta Sobietar Batasunaren laguntza onartu. Arabiar nazioen bateratzea lastertu nahian, 1958an Arabiar Errepublika Batua sortu zuen Siriarekin batera. Afrikan nazio askapenerako borrokan ari ziren taldeei lagundu zien. 1961etik aurrera, nekazaritzaren bigarren erreforma egin zuen eta enpresa asko nazionalizatu zituen. 1967an Israelen eta arabiar nazioen arteko gerra galdu ondoren, Egiptoko zati handi bat israeldarren mende geratu zen. Nasserrek kargua utzi zuen, baina kargua berriro har zezan eskatu zioten. 1970ean Irail Beltzaren ondoren palestinarren eta Jordaniako erregearen arteko bitartekaritza lanetan jardun zuen. Bihotzekoak jota hil zen.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gamal Abdel Nasser Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Aurrekoa
Muhammad Naguib
Egiptoko presidentea
Coat of arms of Egypt.svg

1954 - 1970
Ondorengoa
Anwar El Sadat
Biografia
Egipto
Artikulu hau Egiptoko biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.