Hannah Arendt

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Hannah Arendt
Hannah arendt-150x150.jpg
Bizitza
Izen osoa Johanna Arendt
Jaiotza Hannover1906ko urriaren 14a
Herrialdea  Alemania  1937)
aberrigabea  (1937 -  1951)
 Ameriketako Estatu Batuak  (1951 -
Bizilekua Hannover
New York
Talde etnikoa alemaniarra
judua
Lehen hizkuntza alemana
Heriotza New York1975eko abenduaren 4a (69 urte)
Heriotza modua berezko heriotza (miokardio infartu akutua)
Familia
Ezkontidea(k) Günther Anders  (1929 -  1937)
Heinrich Blücher  (1940ko urtarrilak 16 -  1970eko urriak 30)
Hezkuntza
Heziketa Heidelbergeko Unibertsitatea
Friburgoko Unibertsitatea
Marburgoko Unibertsitatea : filosofia
Hezkuntza-maila doktoretza
Hizkuntzak ingelesa
alemana
Irakaslea(k) Martin Heidegger
Karl Jaspers
Lanbidea
Lanbidea filosofoa, historialaria, idazlea, politologoa, saiakeragilea, unibertsitateko irakaslea eta soziologoa
Enplegatzailea(k) Princetongo Unibertsitatea
Chicagoko Unibertsitatea
Yale Unibertsitatea
Kaliforniako Unibertsitatea Berkeleyn
Northwestern Unibertsitatea
Wesleyar Unibertsitatea
Columbiako Unibertsitatea
Lan nabarmenak The Origins of Totalitarianism
The Human Condition
Eichmann in Jerusalem
On Revolution
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak Edmund Husserl, Karl Jaspers, Martin Heidegger, Edmund Burke, Gilbert Keith Chesterton, Montesquieu, Alexis de Tocqueville, Walter Benjamin, Hans Jonas, Jesus Nazaretekoa, Joan Duns Eskoto, Nikolas Makiavelo, Platon, Karl Marx, Sokrates, Franz Kafka, Agustin Hiponakoa, Carl Schmitt, Paulo Tartsokoa, Immanuel Kant, Aristoteles eta Søren Kierkegaard
Kidetza Ameriketako Estatu Batuetako Arte eta Letren Akademia
Alemaniako hizkuntza eta literatura akademia
Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Sinesmenak
Erlijioa judaismoa
IMDb nm3061127 eta ch0307036

Hannah Arendt (Hannover, Alemania, 1906ko urriaren 14a - New York, Ameriketako Estatu Batuak, 1975eko abenduaren 4a) judu jatorriko politika ikertzaile alemaniarra izan zen. Bere lan gehiena boterearen gaineko azterketetara bideratu zuen, bereziki politika, autoritatea eta totalitarismoa ikertuz. Askatasuna eta berdintasuna, elkarren lehiakide beharrean, guztiz osagarriak direla aipatzen zuen; askatasuna, bere ustez, "berdinen" artean bultzatutako ekintza politikoaren emaitza da.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hannah Arendt jatorri juduko familia sekular batean jaio zen Alemaniako Linden hirian (g.e. Hannover hiriko zatia). Haurtzaroa Königsbergen igaro zuen (g. e. Kaliningrad). Marburgeko unibertsitatean filosofia ikasi zuen Martin Heideggerren eskutik. Honekin harreman luzea izan zuen, nahiz eta gerora, Friburgoko unibertsitateko errektore zela, nazien aldeko jarrera agertu zuen.

Heideggerrekin hasarretu ondoren, Heidelbergera joan zen bizitzera. 1929an Günther Sternekin ezkondu zen (gerora Günther Anders izena erabili zuen). 1937an bikotea dibortziatu egin zen. Naziak boterera heldu ahala, Gestapok ikertu egin zuen eta arriskutik ihes egiteko Parisera erbesteratu zen. Frantzian zela, juduen laguntzarako taldeetan parte hartu zuen. Gurseko kontzentrazio-esparruan atxilotuta egon arren, aste batzuen buruan ihes egitea lortu zuen. Naziek Frantzia iparraldea (Paris barne) hartu ondoren eta hegoaldea Vichyko gobernu kolaborazionistaren esku zegoenez, Estatu Batuetara ihes egitea erabaki zuen bere ama eta bigarren senarrarekin (Heinrich Blücher poeta, filosofo eta marxista alemaniarra). Bertan, New Yorkeko komunitate judu-alemaniarrean parte hartze aktiboa izan zuen.

Bigarren Mundu Gerra amaitu ostean, Alemaniara itzuli zen. Bertan, "Youth Aliyah" taldearekin lan egin zuen, Holokaustoan hildako juduen seme-alabak Palestinako kibbutzetara eramateko taldean, hain zuzen. 1950ean AEBetako hiritar bihurtu zen eta ordutik aurrera bertako hainbat unibertsitatetan irakasle aritu zen, besteak beste, Berkeley, Chicago, Yale, Princeton...

69 urte zituela hil zen, 1975ean, eta New Yorkeko Bard Collegen hilobiratu zuten, bere senarra irakasle izandako unibertsitatean.

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hannah Arendt Aldatu lotura Wikidatan