Santutxu

Wikipedia, Entziklopedia askea
Santuchu» orritik birbideratua)
Jump to navigation Jump to search
Santutxu
Flag of Bilbao.svg Bilbo, Begoña, Euskal Herria

Santutxu1.jpg

Santutxuko auzoa Zamakola kaletik ikusia.
Kokapena
Herrialdea  Euskal Herria
Probintzia  Bizkaia
Udalerria Bilbo
Koordenatuak 43° 15′ 15″ N, 2° 54′ 42″ W / 43.25416667°N,2.91166667°W / 43.25416667; -2.91166667Koordenatuak: 43° 15′ 15″ N, 2° 54′ 42″ W / 43.25416667°N,2.91166667°W / 43.25416667; -2.91166667
Santutxu hemen kokatua: Euskal Herria
Santutxu
Santutxu
Santutxu hemen kokatua: Bizkaia
Santutxu
Santutxu
Santutxu hemen kokatua: Bilbo
Santutxu
Santutxu
Santutxu (Bilbo)
Azalera 8,068 km²
Demografia
Biztanleria 34.083 (2006)
Dentsitatea 4.224 biztanle/km²
Posta kodea 480XX

Santutxu Bilboko auzoa da. Bilboko laugarren barrutian kokatuta dago, Begoñako barrutian, alegia. Barrutiaren gunerik populatuena da, auzoak guztira 34.083 biztanle dauzka, eta 80,68 hektareako azalera. Guztira 422 biztanle bizi dira hektareako. Biztanle dentsitate gehienetarikoa duen Bilboko auzoa da Ametzolako auzoarekin batera.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1960ko hamarkada[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1960ko hamarkadan hasi zen auzoaren garapena, garaiko hirigintza legedia ezak eraginda, inolako ordenik gabe hazi zen auzoa. Etxebizitza dorreak bata bestearen atzean, batzuk kooperatiba moduan eraikiak, Karmelo kalekoak esaterako. Plangintza falta horrek eraginda, gune berdeak eskasak dira, Basarrateko parke txikia kenduta ez baitago beste gune berderik auzoan.

Auzoa muino batean kokatua dago, eta iparraldetik hegoalderantz altuera galtzen doa pixkanaka, gunerik altuena Zabalbide kalean dago eta baxuena Basarrate eta Sagarminagako auzunean. Auzoaren ezaugarrietako bat, maldak dira, hiriko beste alderdi askotan bezala.

Berritzea eta azken urteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2003. urtetik aurrera udalak Sagarminagako auzunearen berritzeari ekin zion. Auzune hau, inolako ordenik eta halamoduzko hiritartzearekin eraiki zen 1960ko hamarkadan. Horregatik, Bilboko udalak plaza berriak eta umeentzako jolasak jarri ditu etxebizitza blokeen artean, auzunearen berriztapena 2005. urtean burutu zen. 2006. urtean Azurlekuko auzunearen berriztapena hasi zen.

Euskara[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Santutxuko bertso-eskola beteranoenetako bat da, Bilboaldeko nagusia dena. Bestela, Asapala Kultur Elkarteak Santutxun du egoitza eta bertatik "Berton" aldizkaria argitaratzen zuen, besteak beste.

Gau-eskolako sortzaileetako batzuk (Arg.: Uriola, Joseba Basterra)

Pertsona helduei euskara irakasteko lehenengo gau-eskoletako bat izan zen Santutxukoa 1966an. Euskara modu komunikatiboan eta praktikoan irakasteko Euskalduntzen eta Alfabetatzen liburuak bertan sortu ziren. Ordura arte erabili zen "Euskara ire laguna" liburua agortu zenean, euskara batu berri hura ikasteko metodologia berritzaile bat sortu zuten. Modu autodidaktan, talde-lanean, eta Imanol Berriatuaren gidaritzapean asmatu zuten metodoak arrakasta lortu zuen gero, eta hainbat gau-eskoletan erabili izan zen hainbat urtez. [1][2] Lehenengo gau-eskola haren sortzaileen artean hauek ere ibili ziren: Joseba Arrieta, Patxi Uribarren, Martin Basterra, Joserra Etxebarria, Tasio Erkizia, Joseba Basterra...[3]

Karmelo ikastola ere lehenengoetako bat izan zen.

Ingurune honetan mendeetan zehar Bilboko euskararen aldaera bat ("Begoñako euskerie") egin izan dute bertokoek, bereziki 1960ko hamarkada arte. Iñaki Gaminde hizkuntzalari errekaldetarrak ikertu duen bilboko euskeraren hiru aldaeretako bat dugu Begoñako euskerea edo euskerie, besteak Buia eta Larraskitukoak dira.[4]

Garraio publikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Autobusa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilbobusen honako lineek zeharkatzen dute auzoa:

Linea Ibilbidea Maiztasuna (min)
13 San Inazio - Txurdinaga 12´
34 Otxarkoaga - Santutxu 30´
38 Santutxu - Plaza Biribila 12´
43 Garaizar - Santutxu 30´
48 Santutxu - Ospitalea 15´
77 Peñascal - Larreagaburu 12´

Metroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bilboko metroak bi geltoki ditu auzoan, Santutxu eta Basarrate. Santutxuko geltokiak bi sarrera dauzka, bata Karmelo kalean eta bestea Zabalbiden. Igogailua ere Zabalbide kalean dago. Basarrateko geltokiak sarrera bakarra dauka, izen bereko parkearen ondoan.

Bilbobuseko 34. eta 43. lineak Otxarkoaga eta Garaizarreko bizilagunak Bilboko metroraino hurbiltzeko jarri zituen Bilboko Udalak 1999an.

Elkarteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kale garrantzitsuenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Karmelo kalea
  • Zabalbide kalea
  • Santutxu kalea

Auzokide ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Santutxuko gau eskolak 50 urte. (11:20 -18:40 debora-tartean), Bilbo Hiria rratia, 2016, http://www.bilbohiria.eus/41571. Noiz kontsultatua: 2017-12-02  .
  2.   Astiz, Iñigo (2014), «Batasunari putz egin ziotenak», Berria (berria.eus), https://www.berria.eus/paperekoa/1859/028/001/2014-10-02/batasunari_putz_egin_ziotenak.htm. Noiz kontsultatua: 2017-12-27  .
  3.   Santutxuko kilometroetan 1965eko 'gau eskolako' irakasle eta ikasleak omenduko dituzte, https://uriola.eus/santutxu/1427189156348-santutxuko-kilometroetan-1965eko-gau-eskolako-irakasle-eta-ikasleak-omenduko-dituzte. Noiz kontsultatua: 2017-12-27  .
  4.   Iñaki., Gaminde, ([2004]), Bilbotarron euskararen zuzuan, Asapala Kultur Elkartea, ISBN 8460916014, https://www.worldcat.org/oclc/433352978  .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Bilbo